Dutiyaāyusutta๑๐ ทุติยอายุสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
viharati veḷuvane kalandakanivāpe → (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน ฯลฯ เขตกรุง ราชคฤห์
Tatra kho bhagavā …pe… etadavoca:
pe → spelled out in full (bjt) | etadavoca → etad avoca (pts)ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาค ฯลฯ ได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Appamidaṁ, bhikkhave, manussānaṁ āyu.
appamidaṁ → appam idaṁ (pts) | manussānaṁ → manussānam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลายนี้น้อยนัก
Gamanīyo samparāyo, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ.จำต้องไปสู่สัมปรายภพ ควรทำกุศล ควรประพฤติพรหมจรรย์
Natthi jātassa amaraṇaṁ.
amaraṇaṁ → amaraṇam (pts)สัตว์ผู้เกิดมาแล้วจะไม่ตายไม่มี
Yo, bhikkhave, ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo”ti.
bhiyyoti → bhīyo ti (pts) | bhiyyoti → bhīyoti (bj: PTS) | vassasataṁ → vassasatam (pts)ภิกษุ ทั้งหลาย คนที่มีชีวิตอยู่ได้นานก็อยู่ได้เพียง ๑๐๐ ปี หรือจะอยู่เกินไปบ้างก็มีน้อย”
Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับแล้ว ได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า
“Nāccayanti ahorattā, jīvitaṁ nūparujjhati;
nūparujjhati → noparujjhati (bj); nuparujjhati (pts) | n-uparujjhati → S1-3 noparujjhati. (pts note)วันคืนไม่ล่วงไป ชีวิตไม่ดับไป Āyu anupariyāyati maccānaṁ, nemīva rathakubbaran”ti.
anupariyāyati → anupariyāti (bj, pts) | āyu anupariyāyati → āyuṁ anucariyati (sya-all) | anupariyāti → anupariyāyati (bj: machasaṁ); anucarīyati (bj: syā); āyuṁ pariyeti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | anucariyati → pariyetītipi anupariyetītipi pāṭho. yu. anupariyāti (sya-all: sī.) | āyu → C. S3 āyum; S1-2 āyuñ ca. (pts note) | anupariyāti → So C.; B. anupuriyati; S1 anupariyeti; S2-3 pariyeti. (pts note) rathakubbaranti → rathakubbaraṁ bhagavā (bj) | nemīva → nemiva (sya-all) | nemīva rathakubbaranti → nemi va rathakubbaran ti (pts) | nemīva rathakubbaranti → nemi va ratha-kubbaran ti (pts)อายุหมุนตามสัตว์ทั้งหลาย ดุจกงล้อหมุนตามทูบรถ ฉะนั้น“Accayanti ahorattā, jīvitaṁ uparujjhati;
jīvitaṁ → jīvitam (pts)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า “นี้คือมารผู้มีบาป” จึงตรัสกับมาร ผู้มีบาปด้วยพระคาถาว่า วันคืนล่วงไป ชีวิตดับไป Āyu khīyati maccānaṁ, kunnadīnaṁva odakan”ti.
maccānaṁ → maccānam (pts) kunnadīnaṁva odakanti → kunnadīnam va odakan ti (pts)อายุของสัตว์ทั้งหลายสิ้นไป เหมือนน้ำในแม่น้ำน้อยสิ้นไป ฉะนั้น
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ bhagavā, jānāti maṁ sugato”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
+ → āyuvaggo (bjt) | sugatoti → sugato ti (pts) | tatthevantaradhāyīti → tath (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “พระผู้มีพระภาคทรงรู้จักเรา พระสุคต ทรงรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง
Paṭhamo vaggo.
vaggo → tatruddānaṁ (bj) | paṭhamo vaggo → ev-antaradhāyī ti (pts)ทุติยอายุสูตรที่ ๑๐ จบ วรรคที่ ๑ จบ
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Tapokammañca nāgo ca, subhaṁ pāsena te duve;
tapokammañca → tapo-kammañ ca (pts)๑. ตโปกัมมสูตร ๒. นาคสูตร ๓. สุภสูตร ๔. ปฐมมารปาสสูตร ๕. ทุติยมารปาสสูตร Sappo supati nandanaṁ, āyunā apare duveti.
supati nandanaṁ → soppasi nandatiṁ (bj) | supati → suppati (th, pts) duveti → duve ti (pts)๖. สัปปสูตร ๗. สุปติสูตร ๘. นันทนสูตร ๙. ปฐมอายุสูตร ๑๐. ทุติยอายุสูตร