SamiddhisuttaWith Samiddhi
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṁ.
+ → evamme sutaṁ (th) | samayaṁ → samayam (pts)At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans near Silāvatī.
Tena kho pana samayena āyasmā samiddhi bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharati.
Samiddhi → See Devatā-S. II. 10. (pts note)Now at that time Venerable Samiddhi was meditating not far from the Buddha, diligent, keen, and resolute.
Atha kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → paṭisallalīnassa (sya-all)Then as Venerable Samiddhi was in private retreat this thought came to his mind,
“lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
suladdhaṁ → SS. suladdhañca. (pts note)“I’m so fortunate, so very fortunate,
yassa me satthā arahaṁ sammāsambuddho.to have a teacher who is a perfected one, a fully awakened Buddha!
Lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,I’m so fortunate, so very fortunate,
yvāhaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajito.
yvāhaṁ → yohaṁ (bj, sya-all, pts) | yo’haṁ → svāhaṁ (bj: machasaṁ) | yvāhaṁ → yo-haṁ (pts)to have gone forth in a teaching and training so well explained!
Lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,I’m so fortunate, so very fortunate,
yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā”ti.
sabrahmacārino → sabrahmacārayo (bj); sabrahmacāriyo (pts) | kalyāṇadhammāti → kalyāṇadhammo ti (pts) | sabrahmacārayo → brahmacārino (bj: machasaṁ, syā) | kalyāṇadhammāti → kalyāṇa-dhammo ti (pts)to have spiritual companions who are ethical and of good character.”
Atha kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato samiddhissa avidūre mahantaṁ bhayabheravaṁ saddamakāsi, apissudaṁ pathavī maññe undrīyati.
bhayabheravaṁ saddamakāsi → bhayabheravasaddaṁ akāsi (bj) | pathavī → paṭhavī (bj, sya-all) | undrīyati → udrīyatīti (bj, sya-all, pts) | cetasā cetoparivitakkamaññāya → cetaso cetoparivitakkam aññāya (pts) | udrīyatīti → undrīyatīti (bj: machasaṁ) | maññe → SS. add va. (pts note) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | saddamakāsi → saddam akāsi (pts)And then Māra the Wicked, knowing Samiddhi’s train of thought, went up to him and made a terrifyingly loud noise close by him. It seemed as if the earth was shattering.
Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno āyasmā samiddhi bhagavantaṁ etadavoca:
+ → kho (bjt, th, pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then Samiddhi went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. The Buddha said,
“idhāhaṁ, bhante, bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharāmi.
Tassa mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
mayhaṁ → mayham (pts)
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
yassa me satthā arahaṁ sammāsambuddho.
Lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
yvāhaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajito.
yvāhaṁ → yohaṁ (bj, sya-all, pts) | yvāhaṁ → yo-haṁ (pts)
Lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,
yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’ti.
sabrahmacārino → sabrahmacārayo (bj); sabrahmacāriyo (pts) | kalyāṇadhammāti → kalyāṇadhammo ti (pts) | ti → B. -dhammāti. (pts note)
Tassa mayhaṁ, bhante, avidūre mahābhayabheravasaddo ahosi, apissudaṁ pathavī maññe undrīyatī”ti.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all) | undrīyatīti → udrīyatīti bhagavā (bj); udrīyatīti (sya-all, pts) | udrīyatīti → undrīyatīti (bj: machasaṁ) | mahābhayabheravasaddo → mahā bhayabheravasaddo (pts)
“Nesā, samiddhi, pathavī undrīyati.
pathavī undrīyati → paṭhavī udrīyati (bj, sya-all) | undrīyati → udrīyati (pts) | nesā → n-esā (pts)“Samiddhi, that’s not the earth shattering.
Māro eso pāpimā tuyhaṁ vicakkhukammāya āgato.That’s Māra the Wicked come to pull the wool over your eyes!
Gaccha tvaṁ, samiddhi, tattheva appamatto ātāpī pahitatto viharāhī”ti.
tattheva → tatth-eva (pts)Go back to that same place, Samiddhi, and meditate, diligent, keen, and resolute.”
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
paṭissutvā → paṭi suṇitvā (pts) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj: PTS) | suṇitvā → SS. paṭissutvā. (pts note) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)“Yes, sir,” replied Samiddhi. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving.
Dutiyampi kho āyasmā samiddhi tattheva appamatto ātāpī pahitatto vihāsi.
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | tattheva → tatth-eva (pts)And for a second time Samiddhi was meditating in that same place, diligent, ardent, and resolute.
Dutiyampi kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → yassa me sabrahmacārayo sīlavanto kalyāṇadhammāti (bjt)And for a second time he had the same thought …
dutiyampi kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya …pe…
dutiyampi → kalyāṇadhammo ti dutiyam pi (pts) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkam aññaya (pts)and Māra made an earth-shattering noise.
apissudaṁ pathavī maññe undrīyati.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all) | undrīyati → udrīyatīti (bj, sya-all, pts) | udrīyatīti → paṭissuṇitvā (bj: PTS) | apissudaṁ → apissudam (pts)
Atha kho āyasmā samiddhi māraṁ pāpimantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
viditvā → B. omits the words Māro . . . viditvā. (pts note) | + → māro ayaṁ pāpimā iti viditvā (bjt, th) | + → māro ayam pāpimā iti viditvā (pts)Then Samiddhi addressed Māra the Wicked in verse:
“Saddhāyāhaṁ pabbajito, agārasmā anagāriyaṁ;“I went forth out of faith from the lay life to homelessness. Sati paññā ca me buddhā, cittañca susamāhitaṁ;
sati paññā → satipaññā (pts) cittañca → cittañ ca (pts)My mindfulness and wisdom are mature, my mind is serene in immersion. Kāmaṁ karassu rūpāni, neva maṁ byādhayissasī”ti.
vyādhayissasīti → So B. and C.; SS. vyādhayissatīti (B. and C. have byādha-); see Thera-gāthā, 46. 4 This episode recurs in the Dhp. Com. 254-6. (pts note) | neva maṁ byādhayissasīti → n-eva mam vyādhayissasīti (pts)Make whatever illusions you want, it won’t bother me.”
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ samiddhi bhikkhū”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti (pts)Then Māra the Wicked, thinking, “The mendicant Samiddhi knows me!” miserable and sad, vanished right there.