GodhikasuttaСутта Годхика
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.Одно время Благословенный проживал в Раджагахе, в Бамбуковой роще, в месте для кормления Белок.
Tena kho pana samayena āyasmā godhiko isigilipasse viharati kāḷasilāyaṁ.
isigilipasse → isigili-passe (pts)В то время уважаемый Годхика проживал на склоне горы Исигили у Чёрной Скалы.
Atha kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṁ cetovimuttiṁ phusi.
sāmayikaṁ → sāmāyikaṁ (sya-all); sāmādhikam (pts) | sāmayikaṁ → sāmādhikaṁ (bj: PTS); sāmāyikaṁ (bj: syā) | sāmāyikaṁ → sāmādhikaṁ (sya-all: yu.) | viharanto → S2-3 omit viharanto. (pts note) | ceto-vimuttiṁ → S2 cetasovi- here and further on. (pts note) | sāmayikaṁ cetovimuttiṁ → sāmādhikam ceto-vimuttiṁ (pts)И тогда, по мере того как уважаемый Годхика проживал прилежным, старательным, решительным, он достиг временного освобождения ума,
Atha kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi.
tamhā → tāya (bj) | sāmayikāya → sāmāyikāya (sya-all); sāmādhikāya (pts) | tāya → tamhā (bj note) | sāmayikāya cetovimuttiyā → sāmādhikāya ceto-vimuttiyā (pts)но далее отпал от этого временного освобождения ума.
Dutiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṁ cetovimuttiṁ phusi.
sāmayikaṁ → sāmāyikaṁ (sya-all) | sāmayikaṁ cetovimuttiṁ → sāmādhikam ceto vimuttiṁ (pts) | sāmayikaṁ → sāmādhikaṁ (bj: PTS); sāmāyikaṁ (bj: syā) | dutiyampi → dutiyaṁ pi (pts)И во второй раз, по мере того как уважаемый Годхика пребывал прилежным, старательным, решительным, он достиг временного освобождения ума,
Dutiyampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi.
tamhā → tāya (bj) | sāmayikāya → sāmāyikāya (sya-all) | tāya → tamhā (bj note)но далее отпал от этого временного освобождения ума.
Tatiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṁ cetovimuttiṁ phusi.
sāmayikaṁ → sāmāyikaṁ (sya-all); sāmādhikaṁ (pts)И в третий раз…
Tatiyampi kho āyasmā godhiko tamhā …pe… parihāyi.
tatiyampi → chaṭṭhaṁ pi (pts)
Catutthampi kho āyasmā godhiko appamatto …pe… vimuttiṁ phusi.
vimuttiṁ → (sya-all)и в четвёртый раз…
Catutthampi kho āyasmā godhiko tamhā …pe… parihāyi.
pe → spelled out in full (pts) | tamhā → appamatto (pts)
Pañcamampi kho āyasmā godhiko …pe… cetovimuttiṁ phusi.
cetovimuttiṁ → (sya-all)и в пятый раз…
Pañcamampi kho āyasmā …pe… vimuttiyā parihāyi.
āyasmā → āyasmā godhiko (sya-all) | vimuttiyā → (sya-all) | pañcamampi → chaṭṭhaṁ pi (pts) | vimuttiyā → godhiko tamhā samādhikāya ceto vimuttiya (pts)
Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṁ cetovimuttiṁ phusi.
sāmayikaṁ → sāmāyikaṁ (sya-all) | chaṭṭhampi → sattamaṁ pi (pts)и в шестой раз, по мере того как уважаемый Годхика пребывал прилежным, старательным, решительным, он достиг временного освобождения ума,
Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi.
sāmayikāya → sāmāyikāya (sya-all)но далее отпал от этого временного освобождения ума.
Sattamampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṁ cetovimuttiṁ phusi.
sāmayikaṁ → sāmāyikaṁ (sya-all) | phusi → All the text from Chaṭṭhaṁ pi kho- to -phusi is in B. only. (pts note)И в седьмой раз, по мере того как уважаемый Годхика пребывал прилежным, старательным, решительным, он достиг временного освобождения ума.
Atha kho āyasmato godhikassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда мысль пришла к уважаемому Годхике:
“yāva chaṭṭhaṁ khvāhaṁ sāmayikāya cetovimuttiyā parihīno.
sāmayikāya → sāmāyikāya (sya-all) | khvāhaṁ sāmayikāya → khvāham sāmādhikāya (pts) | khvāhaṁ sāmayikāya cetovimuttiyā → khvāham sāmādhikāya ceto-vimuttiyā (pts)“Уже шесть раз я ниспадал от временного освобождения ума.
Yannūnāhaṁ satthaṁ āhareyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ satthaṁ āhareyyanti → yaṁ nūnāhaṁ sattham āhareyyan ti (pts)Что, если я использую нож?”
Atha kho māro pāpimā āyasmato godhikassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:
gāthāhi → gāthāya (pts) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)И тогда Злой Мара, напрямую познав умом это раздумье в уме уважаемого Годхики, подошёл к Благословенному и обратился к Благословенному этими строфами:
“Mahāvīra mahāpañña, iddhiyā yasasā jala;
jala → jalaṁ (bj) | jala sabbaverabhayātīta → jalaṁ sabbe verabhayātīta (pts) | jalaṁ → jala (bj: machasaṁ, syā)“Герой великий, в понимании великий, всюду сияющий могуществом и славой! Sabbaverabhayātīta, pāde vandāmi cakkhuma.
sabbaverabhayātīta → verabhayātīta (pts)Кланяюсь в ноги я тебе, о Тот Кто Видит, преодолевшему вражду и трепетание.Sāvako te mahāvīra, maraṇaṁ maraṇābhibhū;Герой великий, смерть кто одолеть смог, один твой ученик желает смерти. Ākaṅkhati cetayati, taṁ nisedha jutindhara.
ākaṅkhati → SS. ākaṅkhayati. (pts note)Намеревается лишить себя он жизни, так уж сдержи его, о лучезарный!Kathañhi bhagavā tuyhaṁ, sāvako sāsane rato;
kathañhi → kathaṁ hi (bjt, pts)Как может ученик твой, о Благословенный, — тот, кто находит наслаждение в Дхамме, Appattamānaso sekkho, kālaṁ kayirā janesutā”ti.
appattamānaso → B. apattamanaso; S1 appamattamānaso; S2 appamattamanaso. (pts note) | sekkho → sekho (bjt, th, pts) ti → Fausboll l.c. janesabhā. (pts note) | janesutāti → jane sutā ti (pts)Ещё учащийся, кто ищет идеал сознания, — сам свою жизнь забрать, о знаменитый?”
Tena kho pana samayena āyasmatā godhikena satthaṁ āharitaṁ hoti.
āyasmatā → āyasmato (bj, cck) | satthaṁ → sattham (pts)И к тому моменту уважаемый Годхика уже использовал нож.
Atha kho bhagavā “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
ayaṁ → (pts) | māraṁ → māram (pts)Благословенный, осознав: “Это Злой Мара”, обратился к нему строфой:
“Evañhi dhīrā kubbanti, nāvakaṅkhanti jīvitaṁ;
evañhi → evaṁ hi (bjt, th, pts)“Именно так и поступает тот, уверен кто в себе: привязанности к жизни не имеет больше он. Samūlaṁ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto”ti.
abbuyha → taṇhamabbuyha (bj: machasaṁ) | taṇhamabbuyha → taṇhaṁ abbuyha (bjt, th) | taṇhamabbuyha → taṇham abbuyha (pts) parinibbutoti → parinibbuto ti (pts)И цепляние вырвав с самым его корнем, конечную ниббану Годхика обрёл”.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:И затем Благословенный обратился к монахам:
“āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma yattha godhikena kulaputtena satthaṁ āharitan”ti.
isigilipassaṁ → isigili-passaṁ (pts) | tenupasaṅkamissāma → ten-upasaṅkamissāma (pts) | satthaṁ āharitanti → sattham āharitan ti (pts)“Ну же, монахи, пойдёмте на склон горы Исигили к Чёрной Скале, где представитель клана Годхика использовал нож”.
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhanteti → bhante ti (pts)“Да, почтенный”, – ответили монахи.
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkami.
isigilipassaṁ → isigili-passaṁ (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)И тогда Благословенный вместе с группой монахов отправился на склон горы Исигили, к Чёрной Скале.
Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ godhikaṁ dūratova mañcake vivattakkhandhaṁ semānaṁ.
semānaṁ → soppamānaṁ (bj, mr); seyyamānaṁ (sya-all, km) | āyasmantaṁ godhikaṁ dūratova → āyasmantam godikaṁ dūrato va (pts) | semānaṁ → seyyamānaṁ (bj: syā); soppamānaṁ (bj: sīmu3) | semānaṁ → seyyamānaṁ (cck: syā. kaṁ.); soppamānaṁ (cck: ka.) | seyyamānaṁ → a. evaṁ. sī. yu. semānaṁ. ba. soppamānaṁ (sya-all note) | semānam → So SS.; C. seyyamānaṁ; B. soppamānaṁ. (pts note)Благословенный издали увидел уважаемого Годхику, лежащего на постели с выпущенным плечом.
Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ, gacchati adho, gacchati anudisaṁ.
dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ → dhumāyitattam timirayitattaṁ (pts) | timirayitattaṁ → S2-3 omit timirāyitattaṁ here and further on. (pts note) | dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva → dhumāyitattam timirayitattaṁ gacchat-eva (pts)И тут облако дыма, водоворот тьмы направился к востоку, затем к западу, затем к северу, затем к югу, вверх, вниз и в промежуточных направлениях.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Благословенный тогда сказал монахам:
“passatha no tumhe, bhikkhave, etaṁ dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ, gacchati adho, gacchati anudisan”ti?
dhūmāyitattaṁ → dhumāyitattam (pts) | disaṁ → dīsaṁ (pts) | disaṁ gacchati → (pts) | gacchati → (pts) | gacchateva → gacchat-eva (pts) | anudisanti → anudisan ti (pts)“Видите, монахи, это облако дыма, водоворот тьмы, что двигается на восток, затем на запад, на север, на юг, вверх, вниз и в промежуточных направлениях?”
“Evaṁ, bhante”.
bhante → bhanteti (sya-all) | evaṁ → evam (pts)“Да, почтенный”.
“Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesati:
samanvesati → samannesati (bj) | samannesati → samanvesati (bj: machasaṁ, PTS) | kho → S1-3 omit kho; S2 hi. (pts note) | samanvesati → So B.; C. samanessati; S3 sammannesati; S1-2 sammantesati. (pts note)“Это, монахи, Злой Мара ищет сознание представителя клана Годхики, недоумевая:
‘kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṁ patiṭṭhitan’ti?
patiṭṭhitanti → patiṭṭhitan ti (pts)“Где же утвердилось сознание представителя клана Годхики?“
Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto”ti.
ca → SS. omit ca. (pts note) | parinibbutoti → parinibbuto ti (pts)Однако, монахи, с неутверждённым сознанием представителя клана Годхика достиг окончательной ниббаны”.
Atha kho māro pāpimā beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
beluvapaṇḍuvīṇaṁ → veḷuvapaṇḍuvīṇaṁ (sya-all) | bhagavantaṁ → (pts) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ ādāya → beluvapaṇḍuvīṇamādāya (bjt) | beluvapaṇḍuvīṇaṁ → beluva-paṇḍuvīṇam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)И тогда Злой Мара, взяв лютню из жёлтого дерева вилвы, подошёл к Благословенному и обратился к нему строфой:
“Uddhaṁ adho ca tiriyaṁ, disā anudisā svahaṁ;
tiriyaṁ → tiriyañca (bj) | uddhaṁ → uddham (pts) disā-anudisāsvaham → SS. anudisāsu hi. (pts note) | anudisā svahaṁ → anudisāsvahaṁ (bjt) | disā anudisā svahaṁ → disāanudisāsvahaṁ (th)“Вверху, внизу и по краям, в четырёх света сторонах, а также между ними Anvesaṁ nādhigacchāmi, godhiko so kuhiṁ gato”ti.
gatoti yo → gato ti so (pts)Искал всё я, найти не смог, куда бы Годхика ушёл”.“Yo dhīro dhitisampanno, jhāyī jhānarato sadā;
Yo → so (bj, pts1ed, pts2ed) | yo → bhagavā so (bj) | Yo → so (cck: sī. pī.) | So → B. yo. (pts note) | dhitisampanno → SS. nidhisampanno. (pts note)“Решительным он был, уверенным в себе, и радость в медитации всегда он находил, Ahorattaṁ anuyuñjaṁ, jīvitaṁ anikāmayaṁ.
ahorattaṁ anuyuñjaṁ → ahorattamanuyuñjaṁ (th) | ahorattaṁ → ahorattam (pts) jīvitaṁ → jīvitam (pts)И этим занимал себя весь день, а также ночь, и не было привязанности к жизни у негоJetvāna maccuno senaṁ, anāgantvā punabbhavaṁ;
maccuno → bhetvā namucino (cck: sī.)И войско Смерти смог он покорить, не возвратится к новому существованию он. Samūlaṁ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto”ti.
taṇham → S1-3 samūlataṇhaṁ; S2 samūlataṇhā. (pts note) | taṇhamabbuyha → taṇhaṁ abbuyha (th) | taṇhamabbuyha → taṇham abbuyha (pts) parinibbutoti → parinibbutoti therā (bj) | parinibbutoti → parinibbuto ti (pts)И жажду вырвав с самым её корешком, конечную ниббану Годхика обрёл”.Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha;
+ → therā (bjt) kacchā → kacchakā (sya-all) | abhassatha → Fausboll l. c. abhissatha. (pts note) | vīṇā kacchā → vīṇākacchā (pts)Настолько сильно поражён он стал печалью, что лютню выронил он из своей подмышки. Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathāti.
tatthevantaradhāyathāti → tatthevantaradhāyithāti (sya-all, km); tatthevantaradhayathāti (pts1ed); tattheva antaradhāyīti (mr) | tatthevantaradhāyathāti → tathevantaradhayathāti (pts) | tatthevantaradhāyathāti → tatthevantaradhāyithāti (bj: syā) | tatthevantaradhāyathā’’ti → tatthevantaradhāyithāti (cck: syā. kaṁ.); tattheva antaradhāyīti (cck: ka.) | tatthevantaradhāyathāti → tath-ev-antaradhayathāti (pts)И далее тот огорчённый дух на этом самом месте вдруг исчез.