Sappasutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalandaka-nivāpe (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṁ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṁ phusāyati.
abbhokāse → ajjhokāse (bj, sya-all) | rattandhakāratimisāyaṁ abbhokāse → rattandhakāratimisāyam ajjhokāse (pts) | ajjhokāse → abbhokāse (bj: machasaṁ) | rattandhakāratimisāyaṁ abbhokāse → rattandhakāra-timisāyam ajjhokāse (pts) | ekamekaṁ → ekam ekam (pts)สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคประทับนั่งในที่กลางแจ้ง ในราตรีอัน มืดมิด และฝนกำลังตกประปรายอยู่
Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo mahantaṁ sapparājavaṇṇaṁ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami.
lomahaṁsaṁ uppādetukāmo → loma-haṁsam uppādetu-kāmo (pts) | sapparājavaṇṇaṁ → sappa-rājavaṇṇam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปต้องการจะให้ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพอง สยองเกล้าเกิดขึ้นแก่พระผู้มีพระภาค จึงแปลงกายเป็นพญางูใหญ่ เข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคถึงที่ประทับ
Seyyathāpi nāma mahatī ekarukkhikā nāvā;
ekarukkhikā → eka-rukkhikā (pts)
evamassa kāyo hoti.
evamassa → evam assa (pts)พญางูนั้นมีกายเหมือนเรือลำใหญ่ที่ขุดด้วยซุงทั้งต้น
Seyyathāpi nāma mahantaṁ soṇḍikākiḷañjaṁ;
soṇḍikākiḷañjaṁ → soṇḍikākilañjaṁ (bj, sya-all) | mahantaṁ soṇḍikākiḷañjaṁ evamassa → soṇḍikā kilañjā evam assa (pts) | kilañjā → B. C. Kilañjam; S1-2 kilañja; S3 kilajā. (pts note) | soṇḍikākiḷañjaṁ → soṇḍikā kilañjaṁ (th)
evamassa phaṇo hoti.
evamassa → evam assa (pts)มีพังพาน เหมือนเสื่อลำแพนผืนใหญ่สำหรับปูตากแป้งของช่างทำสุรา
Seyyathāpi nāma mahatī kosalikā kaṁsapāti;
kaṁsapāti → kaṁsapātī (bj); kaṁsapāṭi (sya-all) | mahatī kosalikā kaṁsapāti evamassa → kosālikā kaṁsapātī evam assa (pts) | kosālikā → B. kosalakā; C. kosala-. (pts note) | kaṁsapātī → B. S2 -pāti. (pts note)
evamassa akkhīni bhavanti.
evamassa → evam assa (pts)มีนัยน์ตาเหมือนถาด สำริดใบใหญ่ของพระเจ้าโกศล
Seyyathāpi nāma deve gaḷagaḷāyante vijjullatā niccharanti;
gaḷagaḷāyante → galagalāyante (bj) | gaḷagaḷāyante → S2 gaḷagaḷānte. (pts note) | vijjullatā → B. vijjulatā; S2 vijjulla. (pts note)
evamassa mukhato jivhā niccharati.
niccharati → niccharanti (sya-all) | evamassa → evam assa (pts)มีลิ้นแลบออกจากปากเหมือนสายฟ้าแลบในขณะที่ เมฆกำลังกระหึ่ม
Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya saddo hoti;
kammāragaggariyā → kammāra-gaggariyā (pts)
evamassa assāsapassāsānaṁ saddo hoti.
assāsa-passāsānaṁ → S1 -passāsānaṁ; S1-3 -passāsaṁna; S2 -passasampābahulo macaji (or pi) na tattha na-. (pts note) | evamassa assāsapassāsānaṁ → evam assa assāsa-passāsānaṁ (pts)มีเสียงหายใจเข้าหายใจออกเหมือนเสียงสูบของช่างทองที่กำลัง พ่นลมอยู่ ฉะนั้น
Atha kho bhagavā “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:
ayaṁ → ayam (pts) | māraṁ pāpimantaṁ → māram pāpimantam (pts)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า “นี้คือมารผู้มีบาป” จึงตรัสกับมาร ผู้มีบาปด้วยพระคาถาว่า
“Yo suññagehāni sevati, seyyā so muni attasaññato;
suñña-gehāni → B. -gahāni. (pts note) seyyā → seyyo (cck, pts) | so → B. S1 seyyāso. (pts note) | attasaññato → atta-saññato (pts)มุนีใดอาศัยเรือนว่างอยู่ มุนีนั้นสำรวมตนได้แล้ว Vossajja careyya tattha so, patirūpañhi tathāvidhassa taṁ.
patirūpañhi → paṭirūpañhi (sya-all, pts) | patirūpañhi → patirūpaṁ hi (bjt) | patirūpañhi → paṭirūpaṁ hi (pts)เขาสละความอาลัยในอัตภาพนั้นเที่ยวไป เพราะการสละความอาลัยในอัตภาพแล้วเที่ยวไปนั้น เหมาะสมแก่ผู้เช่นนั้นCarakā bahū bheravā bahū, atho ḍaṁsasarīsapā bahū;
bahū bheravā → bahubheravā (pts) | + → bahu-bheravā (pts) ḍaṁsasarīsapā → ḍaṁsasiriṁsapā (bj, sya-all, km); ḍaṁsā siriṁsapā (pts1ed, pts2ed) | ḍaṁsasarīsapā → ḍaṁsā siriṁsapā (pts) | ḍaṁsasiriṁsapā → ḍaṁsasarīsapā (bj: machasaṁ) | ḍaṁsasarīsapā → ḍaṁsa siriṁsapā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ḍaṁsā → SS. daṁsa. (pts note) | siriṁsapā → B. sarisapā. (pts note)สัตว์ที่สัญจรไปมาก็มาก สิ่งที่น่ากลัวก็มาก อนึ่ง เหลือบและสัตว์เลื้อยคลานก็ชุกชุม Lomampi na tattha iñjaye, suññāgāragato mahāmuni.
tattha → tattha na (bj: machasaṁ, syā) | lomampi → lomam pi (pts) mahāmuni → mahā muni (th) | suññāgāragato mahāmuni → suññāgāra-gato mahā muni (pts)แต่มหามุนีผู้อยู่ในเรือนว่าง ไม่หวั่นไหวเพราะสิ่งที่น่ากลัวเหล่านั้นแม้เพียงขนลุกNabhaṁ phaleyya pathavī caleyya, sabbepi pāṇā uda santaseyyuṁ;
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all); pathaviṁ (pts) | caleyya → S2-3 jaleyya. (pts note) sabbepi → sabbe ca (bj); sabbeva (sya-all) | pi → S. sabbeva. (pts note) | sabbepi → sabbe pi (pts)ถึงแม้ท้องฟ้าจะแตก แผ่นดินจะไหว สัตว์ทั้งหลายจะสะดุ้งกลัวกันก็ตามที Sallampi ce urasi pakappayeyyuṁ, upadhīsu tāṇaṁ na karonti buddhā”ti.
pakappayeyyuṁ → kampaseyyuṁ (sya-all); pakampayeyyuṁ (pts) | pakappayeyyuṁ → pakampayeyyuṁ (bj: sīmu7) | kampaseyyuṁ → a. evaṁ. sī. yu. pakampayeyyuṁ. ba. kappareyya (sya-all note) | ce → S2-3 omit ce; C. ve. (pts note) | pakampayeyyuṁ → So SS.; B. kappareyya; C. urasikampasseyyuṁ. (pts note) | sallampi → sallam pi (pts) tāṇaṁ → tānaṁ (pts) | upadhīsu → S1 udadhīsu; S2 udaṁdīsu. (pts note) | tānaṁ → S3 tāṇaṁ. (pts note) | buddhāti → buddhā ti (pts)ถึงแม้หอกจะจ่ออยู่ที่อกก็ตามเถิด พระพุทธเจ้าทั้งหลายก็ไม่ทรงป้องกันตัว
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ bhagavā, jānāti maṁ sugato”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
sugatoti dukkhī dummano → sugato ti (pts) | sugatoti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti → sugato ti tatth-ev-antaradhāyīti (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “พระผู้มีพระภาคทรงรู้จักเรา พระสุคต ทรงรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง