DutiyaisidattasuttaВторая Исидатта Сутта
Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane.
macchikāsaṇḍe → macchikasaṇḍe (sya-all) | Macchikāsaṇḍe → B1 macchikā-; B2 pacchikā- (pts note) | samayaṁ → samayam (pts)Однажды группа старших монахов пребывала в Маччхикасанде в Роще Дикого Манго.
Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca:
citto → citti (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда домохозяин Читта отправился к тем старшим монахам, поклонился им, сел рядом и сказал:
“adhivāsentu me, bhante, therā svātanāya bhattan”ti.“Почтенные, пусть старцы согласятся принять приглашение от меня на завтрашний обед”.
Adhivāsesuṁ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena.
tuṇhībhāvena → tunhibhāvena (pts)Старшие монахи молча согласились.
Atha kho citto gahapati therānaṁ bhikkhūnaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.И тогда домохозяин Читта, осознав, что старцы согласились, поднялся с сиденья, поклонился им и ушёл, обойдя их с правой стороны.
Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁsu.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (pts) | gahapatissa → gahapatino (pts) | gahapatino → B1-2 -patissa as before (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)И после того как минула ночь, [рано] утром старшие монахи оделись, взяли чаши и верхние одеяния и отправились к дому домохозяина Читты.
Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | theraṁ etadavoca → theram etad avoca (pts)Там они сели на подготовленные сиденья. И тогда домохозяин Читта подошёл к старшим монахам, поклонился им, сел рядом и сказал самому старшему из них:
“yā imā, bhante thera, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti:
anekavihitā → S1-3 -vihitāni always (pts note)“Почтенный тхера, различные взгляды, что возникают в мире:
‘sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā.
tathāgato paraṁ maraṇāti → tathagato param maraṇā ti (pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | taṁ → tam (pts) | sarīranti → sarīran ti (pts) | aññaṁ → aññam (pts)“Мир вечен” или “Мир не вечен”; “Мир ограничен” или “Мир безграничен”; “Душа и тело суть одно и то же” или “Душа одно, а тело – иное”; “Татхагата существует после смерти”, “Татхагата не существует после смерти”, “Татхагата и существует и не существует после смерти”, “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” –
Yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni;
yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → yānicimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni (bjt, pts) | dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni (th)эти, а также и шестьдесят два взгляда, упомянутые в Брахмаджале.
imā nu kho, bhante, diṭṭhiyo kismiṁ sati honti, kismiṁ asati na hontī”ti?
kismiṁ → kasmiṁ (sya-all)Что существует, когда эти взгляды возникают? Чего не существует, когда этих взглядов не возникает?”
Evaṁ vutte, āyasmā thero tuṇhī ahosi.
evaṁ → evam (pts) | tuṇhī → tuṇhi (pts)Когда так было сказано, самый старший уважаемый старец ничего не ответил.
Dutiyampi kho citto gahapati …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)Во второй раз…
tatiyampi kho citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | theraṁ etadavoca → theram avoca (pts)в третий раз…
“yā imā, bhante thera, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti—“Почтенный тхера, различные взгляды, что возникают в мире:
sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | anantavā lokoti → anantāvā loko ti (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts) | tathāgato paraṁ maraṇāti → tathagato param maraṇā ti (pts)“Мир вечен” или “Мир не вечен”; “Мир ограничен” или “Мир безграничен”; “Душа и тело суть одно и то же” или “Душа одно, а тело – иное”; “Татхагата существует после смерти”, “Татхагата не существует после смерти”, “Татхагата и существует и не существует после смерти”, “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” –
Yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni;
yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → yānicimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni (bjt) | dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni (th)эти, а также и шестьдесят два взгляда, упомянутые в Брахмаджале.
imā nu kho, bhante, diṭṭhiyo kismiṁ sati honti, kismiṁ asati na hontī”ti?
kismiṁ → kasmiṁ (sya-all) | hontīti → hontī ti (pts)Что существует, когда эти взгляды возникают? Чего не существует, когда этих взглядов не возникает?”
Tatiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi.
tuṇhī → tuṇhi (pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts)
Tena kho pana samayena āyasmā isidatto tasmiṁ bhikkhusaṅghe sabbanavako hoti.
sabbanavako → sabbanavo (bj) | sabbanavako → S1-3 -navo as before (pts note) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005)В то время уважаемый Исидатта был самым младшим монахом в той Сангхе.
Atha kho āyasmā isidatto āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
theraṁ etadavoca → theram etad avoca (pts)И уважаемый Исидатта обратился к самому старшему уважаемому старцу:
“byākaromahaṁ, bhante thera, cittassa gahapatino etaṁ pañhan”ti?
byākaromahaṁ → vyākaromahaṁ (bjt) | byākaromahaṁ → vyākaromaham (pts) | etaṁ → etam (pts)“Позвольте, уважаемый старец, ответить на вопрос домохозяина Читты”.
“Byākarohi tvaṁ, āvuso isidatta, cittassa gahapatino etaṁ pañhan”ti.
byākarohi → vyākarohi (bjt) | byākarohi tvaṁ → vyākarohi tvam (pts) | etaṁ → etam (pts)“Отвечай, Исидатта, товарищ”.
“Evañhi tvaṁ, gahapati, pucchasi:
evañhi → evaṁ (bj) | pucchasi → S3 pucchisi; B1 pucchi (pts note) | evañhi → evaṁ hi (th, pts)“Домохозяин, ты спрашиваешь так:
‘yā imā, bhante thera, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti—
imā → S1-3 yāyimā here and further gahapatino (pts note)“Почтенный тхера, различные взгляды, что возникают в мире…
sassato lokoti vā …pe…;
pe → spelled out in full (th)
imā nu kho, bhante, diṭṭhiyo kismiṁ sati honti, kismiṁ asati na hontī’”ti?
hontīti → hontī ti (pts)Чего не существует, когда этих взглядов не возникает?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Да, почтенный”.
“Yā imā, gahapati, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti:“Что касается различных взглядов, что возникают в мире, домохозяин, –
‘sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt) | na hoti → nahoti (bjt) | lokoti → loko ti (pts) | jīvaṁ → jīvam (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)“Мир вечен” или “Мир не вечен”; “Мир ограничен” или “Мир безграничен”; “Душа и тело суть одно и то же” или “Душа одно, а тело – иное”; “Татхагата существует после смерти”, “Татхагата не существует после смерти”, “Татхагата и существует и не существует после смерти”, “Татхагата ни существует, ни не существует после смерти” –
Yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni;
yāni cimāni → yānicimāni (bjt) | dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni (th, pts)эти, а также и шестьдесят два взгляда, упомянутые в Брахмаджале:
imā kho, gahapati, diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyā sati honti, sakkāyadiṭṭhiyā asati na hontī’”ti.
hontīti → hontī ti (pts)когда наличествуют взгляды о “я”, то возникают эти взгляды. Когда не наличествуют взгляды о “я”, то тогда эти взгляды не возникают”.
“Kathaṁ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi hotī”ti?
hotī → S1-3 hoti (pts note) | kathaṁ pana → kathampana (bjt) | kathaṁ → katham (pts) | hotīti → hotī ti (pts)“Но, почтенный, каким образом возникает взгляд о “я”?
“Idha, gahapati, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto
ariyānaṁ → ariyānam (pts) | sappurisānaṁ → sappurisānam (pts) | sappurisadhammassa → sapurisadhammassa (pts)“Вот, домохозяин, необученный заурядный человек – не навещающий Благородных, не обученный в их дисциплине и их Дхамме; не навещающий чистых [умом] людей, не обученный в их дисциплине и их Дхамме – считает, что:
rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ;
rūpaṁ → rūpam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)форма – это “я”; или что “я” владеет формой; или что форма находится внутри “я”; или что “я” находится в форме.
vedanaṁ attato samanupassati …pe…
vedanaṁ → vedanam (pts)Он считает, что чувство…
saññaṁ …восприятие…
saṅkhāre …составляющие…
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)сознание – это “я”; или что “я” владеет сознанием; или что сознание находится внутри “я”; или что “я” находится в сознании.
Evaṁ kho, gahapati, sakkāyadiṭṭhi hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)Вот как возникает взгляд о “я”.
“Kathaṁ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi na hotī”ti?
kathaṁ pana → kathampana (bjt) | kathaṁ → katham (pts) | hotīti → hotī ti (pts)“И как, почтенный, не возникает взгляд о “я”?
“Idha, gahapati, sutavā ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṁ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto
suvinīto → vinīto (sya-all) | sappurisānaṁ → sappurisānam (pts)“Вот, домохозяин, обученный ученик Благородных – навещающий Благородных, обученный в их дисциплине и их Дхамме; навещающий чистых [умом] людей, обученный в их дисциплине и их Дхамме –
na rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā rūpaṁ, na rūpasmiṁ vā attānaṁ;
vā → S1-3 omit vā everywhere (pts note) | rūpaṁ → rūpam (pts) | rūpasmiṁ → rūpasmim (pts)не считает, что форма – это “я”; или что “я” владеет формой; или что форма находится внутри “я”; или что “я” находится в форме.
na vedanaṁ …Он не считает, что чувство…
na saññaṁ …восприятие…
na saṅkhāre …составляющие…
na viññāṇaṁ attato samanupassati, na viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, na attani vā viññāṇaṁ, na viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | viññāṇavantaṁ → viññāṇavantam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)сознание – это “я”; или что “я” владеет сознанием; или что сознание находится внутри “я”; или что “я” находится в сознании.
Evaṁ kho, gahapati, sakkāyadiṭṭhi na hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)Вот так не возникает взгляд о “я”.
“Kuto, bhante, ayyo isidatto āgacchatī”ti?
āgacchatīti → āgacchatī ti (pts)“Почтенный, откуда родом Мастер Исидатта?”
“Avantiyā kho, gahapati, āgacchāmī”ti.
kho → khvāhaṁ (bj); khohaṁ (sya-all) | + → ham (pts)“Я из Аванти, домохозяин”.
“Atthi, bhante, avantiyā isidatto nāma kulaputto amhākaṁ adiṭṭhasahāyo pabbajito?
amhākaṁ → amhākam (pts) | pabbajito → pabbajjito (pts)“Там, почтенный, в Аванти, есть один человек по имени Исидатта, наш друг, которого мы никогда не видели, и который покинул мирскую жизнь ради жизни бездомной.
Diṭṭho so āyasmatā”ti?
āyasmatāti → āyasmatā ti (pts)Встречал ли уважаемый его когда-либо?”
“Evaṁ, gahapatī”ti.
gahapatīti → gahapati (pts)“Да, домохозяин”.
“Kahaṁ nu kho so, bhante, āyasmā etarahi viharatī”ti?
so → (pts) | viharatīti → viharatī ti (pts)“И где же, почтенный, теперь этот уважаемый проживает?”
Evaṁ vutte, āyasmā isidatto tuṇhī ahosi.
tuṇhī → tuṇhi (pts)Когда так было сказано, уважаемый Исидатта ничего не ответил.
“Ayyo no, bhante, isidatto”ti?
isidattoti → isidatto ti (pts)“Мастер, вы и есть тот самый Исидатта?”
“Evaṁ, gahapatī”ti.
gahapatīti → gahapatī ti (pts)“Да, домохозяин”.
“Abhiramatu, bhante, ayyo isidatto macchikāsaṇḍe.
macchikāsaṇḍe → macchikasaṇḍe (sya-all) | ayyo → Missing in S1-3 (pts note) | Macchikāsaṇḍe → B1 macchika-; B3 pacchikā- (pts note)“Тогда пусть Мастер Исидатта довольствуется у Маччхикасанды.
Ramaṇīyaṁ ambāṭakavanaṁ.
ramaṇīyaṁ → ramaṇiyam (pts)восхитительной Рощей Дикого Манго
Ahaṁ ayyassa isidattassa ussukkaṁ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāṇanti (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānanti (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti (th) | ahaṁ → aham (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccaya-bhesajja-parikkhārāṇanti (pts)А я буду усердно снабжать Мастера Исидатту одеждой, едой, кровом и лекарствами”.
“Kalyāṇaṁ vuccati, gahapatī”ti.
gahapatīti → gahapatī ti (pts)“Звучит любезно, домохозяин”.
Atha kho citto gahapati āyasmato isidattassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā there bhikkhū paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
bhāsitaṁ → bhāsitam (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)И тогда домохозяин Читта, восхитившись и возрадовавшись словам уважаемого Исидатты, собственноручно обслужил старших монахов различными видами превосходной еды.
Atha kho therā bhikkhū bhuttāvino onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.Когда старшие монахи поели и убрали чаши, они встали с сидений и ушли.
Atha kho āyasmā thero āyasmantaṁ isidattaṁ etadavoca:
āyasmantaṁ isidattaṁ etadavoca → āyasmantam isidattam etad avoca (pts)Затем самый старший уважаемый старец обратился к уважаемому Исидатте:
“sādhu kho taṁ, āvuso isidatta, eso pañho paṭibhāsi.
taṁ → tvaṁ (sya-all) | tam → B1-2 tvam (pts note) | āvuso → Missing in S1-3 (pts note)“Хорошо, Исидатта, товарищ, что тебе пришёл на ум ответ на этот вопрос.
Neso pañho maṁ paṭibhāsi.
maṁ → mamaṁ (sya-all) | mam → B1 mamaṁ; B2 omits neso- -paṭibhāsi (pts note)Мне ответ на ум не пришёл.
Tenahāvuso isidatta, yadā aññathāpi evarūpo pañho āgaccheyya, taññevettha paṭibhāseyyā”ti.
aññathāpi → aññadāpi (bj, pts) | paṭibhāseyyāti → paṭibhāseyyāsīti (sya-all); patibhāseyyāti (pts) | tenahāvuso → tena āvuso (bj: sī.pævi, sī.pavi) | taññevettha → taṁ yevettha (bjt) | tenahāvuso → tena hāvuso (pts) | aññathāpi → aññadā pi (pts)Поэтому, Исидатта, товарищ, каждый раз, когда и в другое время подобный вопрос будут задавать, тебе и следует его прояснять”.
Atha kho āyasmā isidatto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya macchikāsaṇḍamhā pakkāmi.
macchikāsaṇḍamhā → macchikasaṇḍamhā (sya-all) | Macchikāsaṇḍamhā → B1 macchika; B2 pacchikā as before and further on (pts note) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)И затем уважаемый Исидатта привёл в порядок жилище, взял чашу и одеяние и покинул Маччхикасанду.
Yaṁ macchikāsaṇḍamhā pakkāmi, tathā pakkantova ahosi, na puna paccāgacchīti.
paccāgacchīti tatiyaṁ → paccāgañchīti (bj); pacchāgacchīti (pts) | macchikāsaṇḍamhā → macchikasaṇḍamhā (sya-all) | va → B1, S1 ca (pts note) | pakkantova → pakkanto va (pts)И после того, как он ушёл, он никогда сюда более не возвращался.