KulasuttaСутта Семья
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena nāḷandā tadavasari.
nāḷandā → nālandā (bj) | tadavasari → tādavasāri (pts) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | samayaṁ → samayam (pts)Одно время Благословенный, странствуя по стране Косал с большой Сангхой монахов, прибыл в Наланду.
Tatra sudaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
nāḷandāyaṁ → nālandāyaṁ (bj, pts) | pāvārikambavane → pāvarikambavane (pts) | sudaṁ → sudam (pts)Там, в Наланде, он остановился в Манговой Роще Паварики.
Tena kho pana samayena nāḷandā dubbhikkhā hoti dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā.
nāḷandā → nālandā (bj, pts) | dvīhitikā → dubhītikā (bj: katthaci) | setaṭṭhikā → setaṭṭikā (bj: ani) | dvīhitikā → S1 dūhi-; S3 dūhī-; further on dūhī (pts note)И в ту пору Наланду охватил голод, наступило время нехватки, посев был погублен и превратился в солому.
Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto nāḷandāyaṁ paṭivasati mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ.
nāṭaputto nāḷandāyaṁ → nātaputto nālandāyaṁ (bj)И тогда Нигантха Натапутта пребывал в Наланде вместе с большой группой нигантхов.
Atha kho asibandhakaputto gāmaṇi nigaṇṭhasāvako yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho asibandhakaputtaṁ gāmaṇiṁ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:
nāṭaputto → nātaputto (bj); naṭaputto (pts) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | ekamantaṁ → ekamattaṁ (sya-all) | gāmaṇiṁ → gāmaniṁ (pts) | Asibandhakaputto → S1-3 asibaddha- as before, always (pts note) | nāṭaputtaṁ → nātaputtam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И вот градоначальник Асибандхакапутта, мирской последователь нигантхов, отправился к Нигантхе Натапутте, поклонился ему и сел рядом. Затем Нигантха Натапутта сказал ему:
“ehi tvaṁ, gāmaṇi, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropehi.
gāmaṇi → gāmani (pts) | vādaṁ → vādam (pts)“Ну же, градоначальник, докажи ошибочность учения отшельника Готамы.
Evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati:
abbhuggacchissati asibandhakaputtena → abbhuggacchati asibaddhakaputtena (bj) | evaṁ te → evante (bjt)И тогда о тебе пойдёт славная молва:
‘asibandhakaputtena gāmaṇinā samaṇassa gotamassa evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa vādo āropito’”ti.
asibandhakaputtena → asibaddhakaputtena (bjt) | evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa → evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa (bjt) | evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa → evam mahiddhikassa evam mahānubhāvassa (pts) | āropitoti → āropito ti (pts)“Градоначальник Асибандхакапутта доказал ошибочность учения отшельника Готамы, такого великого и могущественного”.
“Kathaṁ panāhaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa vādaṁ āropessāmī”ti?
āropessāmīti → āropemīti (sya-all) | ti → B1-2 āropemīti (pts note) | evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa → evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa (bjt) | kathaṁ panāhaṁ → katham panāham (pts) | evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa vādaṁ āropessāmīti → evam mahiddhikassa evam mahānubhāvassa vādam āropessāmī ti (pts)“Но как же, почтенный, мне доказать ошибочность учения отшельника Готамы, такого великого и могущественного?”
“Ehi tvaṁ, gāmaṇi, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi:
samaṇo → samano (pts) | tenupasaṅkama → tenupasaṅkami (pts) | tenupasaṅkami → So all the MSS. (pts note)“Отправляйся, градоначальник, к отшельнику Готаме и задай ему такой вопрос:
‘nanu, bhante, bhagavā anekapariyāyena kulānaṁ anuddayaṁ vaṇṇeti, anurakkhaṁ vaṇṇeti, anukampaṁ vaṇṇetī’ti?
anuddayaṁ → anudayaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | anuddayaṁ → anudayaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | anuddayaṁ → anudayaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | kulānaṁ anuddayaṁ → kulānam anudayaṁ (pts) | vaṇṇetīti → vaṇṇetī ti (pts)“Почтенный, не восхваляет ли Благословенный различными способами сочувствие к семьям, защиту семей, сострадание к семьям?”
Sace kho, gāmaṇi, samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:
kho → te (bj, sya-all) | puṭṭho → phuṭṭho (bj) | byākaroti → vyākaroti (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts)Если, будучи спрошенным тобой так, отшельник Готама скажет:
‘evaṁ, gāmaṇi, tathāgato anekapariyāyena kulānaṁ anuddayaṁ vaṇṇeti, anurakkhaṁ vaṇṇeti, anukampaṁ vaṇṇetī’ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:
anurakkhaṁ → anurukkhaṁ (pts) | vaṇṇetīti tamenaṁ tvaṁ evaṁ → vaṇṇetī ti tam enaṁ (pts) | anuddayaṁ → anudayaṁ (th) | evaṁ → evam (pts) | kulānaṁ anuddayaṁ → kulānam anudayaṁ (pts)“Да, градоначальник, Татхагата восхваляет различными способами сочувствие к семьям, защиту семей, сострадание к семьям” – то тебе следует ответить ему:
‘atha kiñcarahi, bhante, bhagavā dubbhikkhe dvīhitike setaṭṭhike salākāvutte mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ cārikaṁ carati?
bhagavā → bhagavā nāḷande (sya-all) | mahatā → S1 mahā; S3 mahātā (pts note) | cārikaṁ carati → cārikañcarati (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)“Тогда зачем же, почтенный, Благословенный странствует с большой Сангхой монахов во времена голода и нехватки, когда посев погублен и превратился в солому.
Ucchedāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, anayāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, upaghātāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno’ti.
kulānaṁ → kulānam (pts) | kulānaṁ paṭipannoti → kulānam paṭipanno ti (pts)Благословенный практикует ради уничтожения семей, ради причинения горя семьям, ради краха семей”.
Imaṁ kho te, gāmaṇi, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho neva sakkhati uggilituṁ, neva sakkhati ogilitun”ti.
sakkhati → sakkhiti (bj) | sakkhati → sakkhīti (bj) | sakkhīti → sakkhati (bj: machasaṁ, syā, sī.pavi) | sakkhati → sakkhiti (sī.) ma. ni. 2.83 (cck note) | ubhatokoṭikaṁ → B2 koṭiyam (pts note) | ogilituṁ → S1-3 intervert uggi-ogilituṁ (pts note) | ubhatokoṭikaṁ → ubhato koṭikaṁ (bjt) | pañhaṁ → pañham (pts) | ogilitunti → ogilituṁ ti (pts)Когда ты задашь отшельнику Готаме этот двойной вопрос-рогатину, он не сможет ни проглотить это, ни выплюнуть”.
“Evaṁ, bhante”ti kho asibandhakaputto gāmaṇi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | nāṭaputtaṁ → nātaputtaṁ (bj, pts) | gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | paṭissutvā uṭṭhāyāsanā → paṭisutvā uṭṭhāyasanā (pts) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | nāṭaputtaṁ → nātaputtam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)“Хорошо, почтенный” – ответил градоначальник Асибандхакапутта. Затем он встал с сиденья, поклонился Нигантхе Натапутте и, обойдя его с правой стороны, ушёл, отправившись к Благословенному. [Прибыв к Благословенному] он поклонился ему, сел рядом и сказал:
“Nanu, bhante, bhagavā anekapariyāyena kulānaṁ anuddayaṁ vaṇṇeti, anurakkhaṁ vaṇṇeti, anukampaṁ vaṇṇetī”ti?
anuddayaṁ → anudayaṁ (th) | anuddayaṁ → anudayam (pts) | vaṇṇetīti → vaṇṇetī ti (pts)“Почтенный, не восхваляет ли Благословенный различными способами сочувствие к семьям, защиту семей, сострадание к семьям?”
“Evaṁ, gāmaṇi, tathāgato anekapariyāyena kulānaṁ anuddayaṁ vaṇṇeti, anurakkhaṁ vaṇṇeti, anukampaṁ vaṇṇetī”ti.
anuddayaṁ → anudayaṁ (th) | kulānaṁ anuddayaṁ → kulānam anudayaṁ (pts) | vaṇṇetīti → vaṇṇetī ti (pts)“Да, градоначальник, Татхагата восхваляет различными способами сочувствие к семьям, защиту семей, сострадание к семьям”.
“Atha kiñcarahi, bhante, bhagavā dubbhikkhe dvīhitike setaṭṭhike salākāvutte mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ cārikaṁ carati?
bhagavā → bhagavā nāḷande (sya-all) | dvīhitike → S1 dūhi-; S3 dūhi- (pts note) | mahatā → S1-3 mahā (pts note) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)“Тогда зачем же, почтенный, Благословенный странствует с большой Сангхой монахов во времена голода и нехватки, когда посев погублен и превратился в солому.
Ucchedāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, anayāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, upaghātāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno”ti.
kulānaṁ → kulānam (pts) | kulānaṁ paṭipannoti → kulānam paṭipanno ti (pts)Благословенный практикует ради уничтожения семей, ради причинения горя семьям, ради краха семей”.
“Ito so, gāmaṇi, ekanavutikappe yamahaṁ anussarāmi, nābhijānāmi kiñci kulaṁ pakkabhikkhānuppadānamattena upahatapubbaṁ.
ekanavutikappe → ekanavuto kappo (bj, sya-all, km); ekanavutikappo (pts1ed) | kiñci kulaṁ pakkabhikkhānuppadānamattena → kiñcikulaṁ pakkabhikkhāanuppadānamattena (bj) | pakkabhikkhānuppadānamattena → pakkabhikkhādānena (sya-all) | ekanavutikappe yamahaṁ → ekanavutikappo yaṁ aham (pts) | kappo → ekanavutikappe (bj: sīmu, machasaṁ) | pakkabhikkhāanuppadānamattena → pakkhabhikkhadānena (bj: machasaṁ) | ekanavutikappe → ekanavuto kappo (cck: syā. kaṁ.); ekanavutikappo (cck: pī.) | pakkabhikkhādānena → ba. pakkabhikkhānuppadānamattena (sya-all: sī.) | ekanavutikappo → B1-2 -kappe (pts note) | pakkabhikkhānuppadānamattena → S1-3 -bhikkhā anuppa- (pts note) | kulaṁ → kulam (pts)“Я помню прошлое на девяносто один цикл существования мира тому назад, градоначальник, но я не припоминаю ни единой семьи, которая была бы разрушена лишь из-за подношения приготовленной еды.
Atha kho yāni tāni kulāni aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni pahūtajātarūparajatāni pahūtavittūpakaraṇāni pahūtadhanadhaññāni, sabbāni tāni dānasambhūtāni ceva saccasambhūtāni ca sāmaññasambhūtāni ca.
sāmaññasambhūtāni → saññamasambhūtāni (bj, sya-all, pts) | aḍḍhāni → addhāni (sya-all) | pahūtavittūpakaraṇāni → pahūtavittupakaraṇāni (pts) | ca → sāmaññasambhūtāni ca (bj: machasaṁ) | ca → ba. sāmaññasaṁbhūtāni ca (sya-all note) | saññamasambhūtāni → B1-2 sāmañña (B2 -ññaṁ) (pts note)Напротив, все те богатые семьи что есть, с большим богатством и имуществом, с запасами золота и серебра, с владениями и продовольствием, с обилием ценностей и зерна – все они стали таковыми из-за свершения дарения, из-за праведности, из-за самоконтроля.
Aṭṭha kho, gāmaṇi, hetū, aṭṭha paccayā kulānaṁ upaghātāya.
kho → (sya-all) | hetū → hetu (pts) | kho → Missing in B1 (pts note) | paccayā → B2 Atha kho gāmaṇi aṭṭha hetu aṭṭha paccayā (pts note) | kulānaṁ → kulānam (pts)Существует, градоначальник, восемь причин и условий для разрушения семей.
Rājato vā kulāni upaghātaṁ gacchanti, corato vā kulāni upaghātaṁ gacchanti, aggito vā kulāni upaghātaṁ gacchanti, udakato vā kulāni upaghātaṁ gacchanti, nihitaṁ vā ṭhānā vigacchati, duppayuttā vā kammantā vipajjanti, kule vā kulaṅgāroti uppajjati, yo te bhoge vikirati vidhamati viddhaṁseti, aniccatāyeva aṭṭhamīti.
nihitaṁ vā ṭhānā vigacchati → nihitaṁ vā nādhigacchanti (bj, pts1ed) | kule vā kulaṅgāroti → kulānaṁ vā kulaṅgāro (bj); kule va kulaṅgāroti (pts1ed) | kammantā vipajjanti kule → kammantaṁ jahanti kulānaṁ (bj) | uppajjati → upapajjanti (sya-all) | ṭhānā vigacchati → nādhigacchanti (pts) | kammantā vipajjanti → kammantaṁ jahanti (pts) | vā → va (pts) | nādhigacchanti → ṭhānāvigacchīti (bj: machasaṁ, syā) | jahanti → kammantā jahanti (bj: sīmu) | vigacchati → nihitaṁ vā nādhigacchanti (cck: sī. pī.) | kulaṅgāroti → kulānaṁ vā kulaṅgāro (cck: sī.) | nādhigacchanti → B1-2 nihitaṁvā ṭhānāvi (B1 dhi) gacchati (pts note) | jahanti → B1-2 kammantā vipajjanti (pts note) | kule → S1-3 kulānaṁ (pts note) | kulaṅgāroti → S3-B2 omit ti (pts note) | uppajjati → B1-2 upapajjati (pts note) | aniccatāyeva → aniccatāye (my) | upaghātaṁ → upaghātam (pts) | aniccatāyeva aṭṭhamīti → aniccatā yeva aṭṭhamī ti (pts)Семьи разрушаются из-за: царя; воров; огня; воды; утери накопленного; невзгод из-за неумелого управления делами; появления в семье расточителя, который глупо тратит, транжирит, проматывает её имущество; от ненадёжности.
Ime kho, gāmaṇi, aṭṭha hetū, aṭṭha paccayā kulānaṁ upaghātāya.
hetū → hetu (pts) | kulānaṁ → kulānam (pts)Таковы восемь причин и условий для разрушения семей.
Imesu kho, gāmaṇi, aṭṭhasu hetūsu, aṭṭhasu paccayesu saṁvijjamānesu yo maṁ evaṁ vadeyya:
paccayesu → paccayesu santesu (bj, pts) | Imesu → S3 ime (pts note) | aṭṭhasu → S1-3 omit su (pts note) | santesu → Missing in B1-2 (pts note) | maṁ → mam (pts)И когда существуют эти восемь причин и условий для разрушения семей, если кто-либо скажет обо мне так:
‘ucchedāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, anayāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno, upaghātāya bhagavā kulānaṁ paṭipanno’ti,
kulānaṁ → kulānam (pts) | kulānaṁ paṭipannoti → kulānam paṭipanno ti (pts)“Благословенный практикует ради уничтожения семей, ради причинения горя семьям, ради краха семей” –
taṁ, gāmaṇi, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye”ti.
appaṭinissajjitvā yathābhataṁ → apaṭinissajjitvā yathāhataṁ (pts) | yathāhataṁ → S1 B1 -bhataṁ; B2 -ataṁ (pts note) | appaṭinissajjitvā → appaṭinissajitvā (th) | vācaṁ → vācam (pts) | cittaṁ → cittam (pts) | evaṁ nirayeti → evam niraye ti (pts)то, если он не отбросит этого убеждения и этого состояния ума, если не оставит этого взгляда, то тогда, как если бы его туда затянули силой, он окажется в аду”.
Evaṁ vutte, asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Когда так было сказано, градоначальник Асибандхакапутта обратился к Благословенному:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…
abhikkantaṁ bhante → (bj) | abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“Великолепно, почтенный! Великолепно!…
upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
pāṇupetaṁ → pānupetaṁ (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam mam (pts)Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.