Nāgasutta๑๕๑ นาคสูตร
“Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṁ pabbatarājaṁ nissāya nāgā kāyaṁ vaḍḍhenti, balaṁ gāhenti;
seyyathāpi → himavantam (pts) | himavantaṁ → (pts) | himavantaṁ → himavantaṁ bhikkhave (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | + → sāvatthīnidānaṁ (th) | balaṁ → balam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย พวกนาคอาศัยขุนเขาหิมพานต์ย่อมเติบโตมีกำลัง
te tattha kāyaṁ vaḍḍhetvā balaṁ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddaṁ otaranti, te tattha mahantattaṁ vepullattaṁ āpajjanti kāyena;
kusobbhe → kussubbhe (bj); kusubbhe (sya-all, pts1ed, mr) | mahāsamuddaṁ → mahāsamuddaṁ sāgaraṁ (bj, pts1ed); mahāsamuddasāgaraṁ (sya-all) | kusobbhe → kusubbhe (pts) | mahāsamuddaṁ → mahāsamuddaṁ sāgaram (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepallatam (pts) | kussubbhe → kusobbhe (bj: machasaṁ); kusubbhe (bj: syā) | kussubbhe → kusobbhe (bj: machasaṁ); kusubbhe (bj: syā) | vepullattaṁ → vepullattaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | kusobbhe → kussubbhe (cck: sī. syā.); kusubbhe (cck: pī. ka.) | mahāsamuddaṁ → mahāsamuddasāgaraṁ (sabbattha) saṁ. ni. 2.23 (cck note) | kusubbhe → B1 kusumbhe of -sobbhe always. (pts note) | otaranti → omit kunnadiyo o- (pts note) | mahāsamuddaṁ → -samudda. (pts note) | mahantataṁ → S1 mahattantaṁ B1-2 mahantattaṁ. (pts note) | vepallatam → B1-2 vepullattaṁ. (pts note) | balaṁ → balam (pts)เติบโตมีกำลังแล้วลงสู่หนอง ลงสู่หนองแล้วลงสู่บึง ลงสู่บึงแล้วลงสู่แม่น้ำน้อย ลงสู่แม่น้ำน้อยแล้วลงสู่แม่น้ำใหญ่ ลงสู่แม่น้ำใหญ่แล้วลงสู่มหาสมุทรสาคร นาค เหล่านั้นย่อมถึงความเจริญเติบโตทางกายในมหาสมุทรสาครนั้น
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesu.
vepullattaṁ → vepullattaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | evameva → evam eva (pts) | sīlaṁ → sīlam (pts) | ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → ariyam aṭṭhaṅgikam maggam (pts) | ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → a amaggam (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantatam vepullatam (pts)แม้ฉันใด ภิกษุก็ ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำ อริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มาก ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesu?
vepullattaṁ → vepullattaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | vepullatam → B1-2 mahantattaṁ vepullattaṁ. (pts note) | kathañca → kathañ ca (pts) | ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → ariyam aṭṭhaṅgikam maggam (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullatam (pts)ภิกษุเมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรค มีองค์ ๘ ให้มาก ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย อย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe… sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …
vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ → (bj) | vivekanissitaṁ virāganissitaṁ → sammāsamādhim bhāveti viveka viraga (pts) | sammādiṭṭhiṁ → sammādiṭṭhim (pts) | vossaggapariṇāmiṁ → vossaggaparināmiṁ (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไป ในโวสสัคคะ ฯลฯ ๘. เจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไป ในโวสสัคคะ
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesū”ti.
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ → aa (pts) | dhammesūti tatiyaṁ → dhammesū ti (pts) | vepullattaṁ → vepullattaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Evaṁ → S1-3 insert eva. (pts note) | bahulīkaronto → S1 bhāveti -karoti. (pts note) | ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ → ariyam aṭṭhaṅgikam maggam (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantatam vepullatam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มาก ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย อย่าง นี้แล”