Himavantasutta๑ หิมวันตสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ seyyathāpi → sāvatthiyaṁ himavantaṁ (bj); himavantaṁ (sya-all, pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṁ pabbatarājānaṁ nissāya nāgā kāyaṁ vaḍḍhenti, balaṁ gāhenti;
himavantaṁ → (bj, pts) | himavantaṁ pabbatarājānaṁ → pabbatarājaṁ (sya-all) | pabbatarājānaṁ → pabbatarājaṁ (bj: sī.pævi, syā) | pabbatarājānaṁ → S1 -rājaṁ. (pts note) | seyyathāpi → himavantam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกนาคอาศัยขุนเขาหิมพานต์ย่อม เติบโตมีกำลัง
te tattha kāyaṁ vaḍḍhetvā balaṁ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṁ otaranti; te tattha mahantattaṁ vepullattaṁ āpajjanti kāyena;
kusobbhe → kussubbhe (bj, sya-all, pts) | mahāsamuddasāgaraṁ → mahāsamuddaṁ sāgaraṁ (bj) | kussubbhe → S1 kussu- always S3 here only. (pts note) | otaritvā → B2 otaretvā. (pts note) | mahantatam → S1 mahantaṁ (or mahattaṁ) always S3 here and once more B1-2 mahantattam always. 6 B1-3 vepullattam always. (pts note) | kusobbhe → kusubbhe (th, pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullataṁ (th) | mahāsamuddasāgaraṁ → mahāsamuddasāgaram (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantatam vepullatam (pts)เติบโตมีกำลังแล้วลงสู่หนอง ลงสู่หนองแล้วลงสู่บึง ลงสู่บึงแล้วลง สู่แม่น้ำน้อย ลงสู่แม่น้ำน้อยแล้วลงสู่แม่น้ำใหญ่ ลงสู่แม่น้ำใหญ่แล้วลงสู่มหาสมุทรสาคร นาคเหล่านั้นย่อมถึงความเจริญเติบโตทางกายในมหาสมุทรสาครนั้น
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesu.
satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullataṁ (th) | evameva → evam eva (pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantatam vepullatam (pts)แม้ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญโพชฌงค์ (ธรรมที่ เป็นองค์แห่งการตรัสรู้) ๗ ประการ ทำโพชฌงค์ ๗ ประการให้มาก ย่อมถึง ความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesūti?
dhammesūti → dhammesu (bj, pts) | dhammesu → B1 adds ti. (pts note) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullataṁ (th, pts)ภิกษุเมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญโพชฌงค์ ๗ ประการ ทำโพชฌงค์ ๗ ประการให้มาก ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย อย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ;
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts) | virāganissitaṁ → virāga (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือความ ระลึกได้) อันอาศัยวิเวก (ความสงัด) อาศัยวิราคะ (ความคลาย กำหนัด) อาศัยนิโรธ (ความดับ) น้อมไปในโวสสัคคะ (ความสละ)
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ → dhammavicayasambojjhaṅgam (pts)๒. เจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ การเฟ้นธรรม) ฯลฯ
vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th) | + → vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ (bjt)๓. เจริญวิริยสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ ความเพียร) ...
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
+ → vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ (bjt) | pītisambojjhaṅgaṁ → pītisambojjhaṅgam (pts)๔. เจริญปีติสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ ความอิ่มใจ) ...
passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
+ → vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ (bjt) | passaddhisambojjhaṅgaṁ → passaddhisambojjhaṅgam (pts)๕. เจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ ความสงบกายสงบใจ) ...
samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
+ → vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ (bjt) | samādhisambojjhaṅgaṁ → samādhisambojjhaṅgam (pts)๖. เจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ ความตั้งจิตมั่น) ...
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
vossaggapariṇāmiṁ → vossagga pariṇāmiṁ (th) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgam (pts) | vivekanissitaṁ virāganissitaṁ → viveka virāga (pts) | vossaggapariṇāmiṁ → vossaggapariṇāmim (pts)๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ (ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ คือ ความมีใจเป็นกลาง) อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesū”ti.
satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt, pts) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullataṁ (th) | mahantattaṁ vepullattaṁ → mahantataṁ vepullatam (pts) | dhammesūti → dhammesū ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่ออาศัยศีล ดำรงอยู่ในศีล เจริญโพชฌงค์ ๗ ประการ ทำโพชฌงค์ ๗ ประการให้มาก ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย อย่างนี้แล”
Paṭhamaṁ.
Sāvatthi → in S1-3 only. (pts note)หิมวันตสูตรที่ ๑ จบ