Mettāsahagatasutta
Mettāsahagatasutta → mettasuttaṁ (bj); mettaṁ (pts1ed); haliddavasanasutta ( piṭṭhe)Sutta Goodwill
Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati haliddavasanaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.
haliddavasanaṁ → haliddavasaṇaṁ (pts) | Koliyesu → S1 koḷi- (pts note) | Koliyānaṁ → S1-3 koḷi- (pts note) | haliddavasanaṁ nāma → haliddavasanannāma (th) | samayaṁ → samayam (pts)On one occasion the Blessed One was staying among the Koliyans. Now there is a Koliyan town named Haliddavasana.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasanaṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
pavisiṁsu → pāvisiṁsu (sya-all) | pattacīvaramādāya haliddavasanaṁ → pattacīvaram ādāya haliddavasanam (pts)Then, early in the morning, a large number of monks adjusted their lower robes and, taking their bowls & outer robes, went into Haliddavasana for alms.
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi → tesam bhikkhūnam etad ahosi (pts)Then the thought occurred to them,
“atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṁ.
haliddavasane → haliddavasanaṁ (sya-all) | Haliddavasane → B1 -vasanaṁ B2 -vasana. (pts note)“It’s still too early to go for alms in Haliddavasana.
Yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā”ti.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yannūna → yaṁ nuna (pts) | yannūna → yaṁnūna (my) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → tenupasaṅkameyyāmā ti (pts)Why don’t we go to the park of the wanderers of other sects?”
Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁsu.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | saddhiṁ → saddhim (pts)So the monks went to the park of the wanderers of other sects. On arrival, they exchanged courteous greetings with the wanderers of other sects.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārānīyaṁ (pts) | bhikkhū → bhikkhū te (sya-all, pts) | nisinne → S1 nisinnā S3 nisinno. (pts note) | te → in S1-3 only. (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)After an exchange of friendly greetings & courtesies, they sat to one side. As they were sitting there, the wanderers of other sects said to them,
“Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)“Friends, Gotama the contemplative teaches the Dhamma to his disciples in this way:
‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | lokaṁ mettāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | avyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | paññāya → S1 paññā, (pts note) | abyāpajjhena → B1-2 abyāpajjena always. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt, pts) | disaṁ → disam (pts) | tatiyaṁ → tatiyam (pts) | uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi → uddham adho tīriyaṁ sabbādhi (pts)‘Come, monks—abandoning the five hindrances, the corruptions of awareness that weaken discernment—keep pervading the first direction [the east] with an awareness imbued with goodwill, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, & all around, everywhere, in its entirety, keep pervading the all-encompassing cosmos with an awareness imbued with goodwill—abundant, enlarged, immeasurable, without hostility, without ill will.
Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | tathā → S3 repeats tathā. (pts note) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | uddhamadho tiriyaṁ → uddhaṁ adho tiriyam (pts) | lokaṁ → lokam (pts)“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with compassion.…
Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | viharatha → Here S3 rehearses the phrase upon karuṇā. (pts note) | catuttham → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | muditāsahagatena → in S3 upekhā is written between the lines instead of muditā precedently written and erased: result of the preceding blunder. (pts note) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | abyāpajjena → abyāpajjhenā (pts)“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with empathetic joy.…
Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → abyāpajjena (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | iti → missing in S1-3. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt, pts) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | catutthaṁ → catuttham (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, & all around, everywhere, in its entirety, keep pervading the all-encompassing cosmos with an awareness imbued with equanimity—abundant, enlarged, immeasurable, without hostility, without ill will.’
Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
mayampi → mayam pi (pts) | sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)“Now, friends, we too teach our disciples in this way:
‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | disaṁ → disam (pts)‘Come, you friends—abandoning the five hindrances, the corruptions of awareness that weaken discernment—keep pervading the first direction [the east] with an awareness imbued with goodwill, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, & all around, everywhere, in its entirety, keep pervading the all-encompassing cosmos with an awareness imbued with goodwill—abundant, enlarged, immeasurable, without hostility, without ill will.
karuṇāsahagatena cetasā …
karuṇāsahagatena → karunā sahagatena (pts)“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with compassion.…
muditāsahagatena cetasā …“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with empathetic joy.…
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ;
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | catutthaṁ → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt, pts) | disaṁ → disam (pts)“‘Keep pervading the first direction with an awareness imbued with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth.
iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | uddhamadho tiriyaṁ → uddham adho tiriyam (pts) | sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena → sabbāvantam lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)Thus above, below, & all around, everywhere, in its entirety, keep pervading the all-encompassing cosmos with an awareness imbued with equanimity—abundant, enlarged, immeasurable, without hostility, without ill will.’
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ—dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsanin”ti?
adhippayāso → adhippāyo (bj); adhippāyo so (pts) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (sya-all) | samaṇassa → S3 inserts vā. (pts note) | anusāsaniyā → S3 inserts vā. (pts note) | anusāsaninti → S3 -sāsananti always. (pts note) | anusāsaninti → anusāsananti (th) | yadidaṁ → yadidam (pts) | dhammadesanaṁ → dhammadesanam (pts)“So, friends, what difference, what distinction, what distinguishing factor is there here between Gotama the contemplative and us, when comparing Dhamma teaching with Dhamma teaching, instruction with instruction?”
Atha kho te bhikkhū tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁsu nappaṭikkosiṁsu.
tesaṁ aññatitthiyānaṁ → tesam aññatitthiyānam (pts) | nappaṭikkosiṁsu → na paṭikkosiṁsu (pts)Then the monks neither delighted in the words of the wanderers of other sects, nor did they reject them.
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu:
anabhinanditvā → B1 abhinan- (pts note)Without delighting or rejecting, they got up from their seats and left, (thinking,)
“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā”ti.
ājānissāmāti → S1-3 jānissā- (pts note) | atthaṁ → attham (pts)“We will learn the meaning of these words in the presence of the Blessed One.”
Atha kho te bhikkhū haliddavasane piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
Haliddavasane → B1 -vasena. (pts note) | nisinnā → S3 nisinno S1 nisinnā corrected from nisinno. (pts note) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)So, having gone for alms in Haliddavasana, after the meal, returning from their alms round, the monks went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As they were sitting there they [told him what had happened].
“Idha mayaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasane piṇḍāya pavisimha.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | haliddavasane → haliddavasanaṁ (bj) | pavisimha → S1 -simhā S3 -siṁsumhā. (pts note) | mayaṁ → mayam (pts) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇhasamayam (pts) | pattacīvaramādāya haliddavasane → pattacīvaram ādāya haliddavasanam (pts)
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
amhākaṁ etadahosi → amhākam etad ahosi (pts)
‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṁ.
Haliddavasane → S3 -vassaṁ B1-2 -vasane. (pts note) | haliddavasane → haliddavasanaṁ (th)
Yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṁ, bhante, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamimha, upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodimha.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yena → S1-3 yen. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna mayaṁ → yan nuna mayam (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | mayaṁ → mayam (pts)
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdimha. Ekamantaṁ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj) | kho → B1 inserts no S1-3 have kho te bhante amhe añña- (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
“etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | disaṁ → disam (pts)
karuṇāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena cetasā …pe…
+ → upekhāsahagatena (pts)
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | catutthaṁ → S1-3 catutthiṁ. (pts note) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
mayampi → mayam pi (pts) | sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)
‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha …pe…
karuṇāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena cetasā …pe…
+ → upekhāsahagatena (pts)
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th, pts) | disaṁ → disam (pts) | dutiyaṁ → dutiyam (pts) | tatiyaṁ → tatiyam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekhāsahagatena (pts) | viharathāti → viharathā ti (pts)
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ, dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsaninti?
adhippayāso → adhippāyo (bj) | so → S3 omits so. (pts note) | vā → S1 omits amhākaṁ vā. (pts note) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (th) | anusāsaninti → anusāsananti (th) | adhippayāso → adhippāyo so (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | dhammadesanaṁ → dhammadesanam (pts)
Atha kho mayaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha:
mayaṁ → mayam (pts) | tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ → tesam aññatitthiyānam paribbājakānam bhāsitam (pts) | nappaṭikkosimha → na paṭikkosimha (pts)
‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā’”ti.
santike → santika (pts) | atthaṁ → attham (pts)
“Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:
evaṁvādino → evaṁ vādino (pts) | evamassu → evam assu (pts)“Monks, when wanderers of other sects speak in that way, they should be addressed in this way:
‘kathaṁ bhāvitā panāvuso, mettācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṅgātikā (pts) | kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimphalā kimpariyosānā (bjt) | mettācetovimutti kiṅgatikā → mettā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kim pariyosānā (pts)‘But how, friends, is awareness-release through goodwill developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, karuṇācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | karuṇācetovimutti kiṅgatikā → karuṇā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ → katham (pts)How is awareness-release through compassion developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, muditācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | muditācetovimutti kiṅgatikā → muditā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th)How is awareness-release through empathetic joy developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Kathaṁ bhāvitā panāvuso, upekkhācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā’ti?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, ms2005) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁphalā → kimphalā (bjt) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekkhā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānāti → kimparamā kimphalā kimpariyosānāti (th)How is awareness-release through equanimity developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?’
Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṁ āpajjissanti.
āpajjissanti → S1 -jissati. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | vighātaṁ → vighātam (pts)“Being asked in this way, the wanderers of other sects will be unable to respond and, on top of that, will fall into vexation.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.
taṁ → tam (pts) | avisayasmiṁ → avisayasmim (pts)Because it lies beyond their range.
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | taṁ → tam (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sasamaṇabrāhmaṇiyā (pts) | imesaṁ → imesam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)Monks, I don’t see anyone in this cosmos with its devas, Māras, & Brahmās, in this generation with its contemplatives & brahmans, its royalty & commonfolk, who would satisfy the mind with their answer to these questions, aside from the Tathāgata, a disciple of the Tathāgata, or one who had heard it from them.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, mettācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | mettācetovimutti kiṅgatikā → mettā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts)“And how, monks, is awareness-release through goodwill developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts)“There is the case where a monk develops mindfulness as a factor for awakening accompanied by goodwill, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go. He develops analysis of qualities as a factor for awakening… persistence as a factor for awakening… rapture as a factor for awakening… calm as a factor for awakening… concentration as a factor for awakening…
mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → karunāsahagatam upekhāsambojjhaṅgam (pts) | mettāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → mettā sahagataṁ upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)equanimity as a factor for awakening accompanied by goodwill, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go.
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikkūlasaññī → appaṭikūle paṭikūla (bj: machasaṁ, syā) | vihareyyanti → S1 -vihareyyaṁ. (pts note) | appaṭikūle paṭikūlasaññī → appatikkūle paṭikkūlasaññī vihareyyanti paṭikkūlasaññī tattha viharati sa ce ākaṅkhati paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (pts)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome.
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūle appaṭikūlasaññī → appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī (pts) | appaṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (pts)If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome.
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūle → paṭikkūle (pts) | paṭikūle → appaṭikkūle (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkulasaññī (pts) | paṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (pts)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome & what is.
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūlasaññī → appatikkūlasaññī (pts) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt)If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome & what is not.
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako ca tattha viharati sato sampajāno, subhaṁ vā kho pana vimokkhaṁ upasampajja viharati.
upekkhako ca → upekhako (bj) | ca → (sya-all) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appatikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekhako → B1 inserts ca written also but erased in S3. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → paṭikkūle ca appaṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyyanti paṭikkūlasaññī tattha viharati sace ākaṅkhati appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | vimokkhaṁ → vimokhaṁ (bjt) | sace ākaṅkhati appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekkhako → upekha ko (pts) | sampajānoti upekkhako ca → sampajāno ti upekhako (pts) | sampajāno → sampajano (pts) | vimokkhaṁ → vimokkham (pts)If he wants—in the presence of what is loathsome & what is not—cutting himself off from both, he remains equanimous, alert, & mindful. Or he may enter & remain in the beautiful liberation.
Subhaparamāhaṁ, bhikkhave, mettācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | mettācetovimuttiṁ → S3 mettam- (pts note) | paññassa → S3 paññāssā. (pts note) | vimuttim → BS2 uttari- (pts note) | mettācetovimuttiṁ → mettā cetovimuttiṁ (bjt) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | subhaparamāhaṁ → subhaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁ vimuttim apaṭivijjhato (pts)I tell you, monks, awareness-release through goodwill has the beautiful as its excellence—in the case of one who has penetrated to no higher release.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, karuṇācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
Kathambhāvitā → S1-3 bhāvitañ. (pts note) | karuṇācetovimutti → B2 -vimuttiṁ. (pts note) | kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, bjt, ms2005) | kiṁpariyosānā → kiṁ pariyosānā (bjt) | karuṇācetovimutti kiṅgatikā → karuṇā cetovimutti kiṁgatikā (th) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts)“And how is awareness-release through compassion developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Idha, bhikkhave, bhikkhu karuṇāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
karuṇāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ → karuṇasahagataṁ satisambojjhaṅgam (pts)“There is the case where a monk develops mindfulness as a factor for awakening accompanied by compassion, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go. He develops analysis of qualities as a factor for awakening… persistence as a factor for awakening… rapture as a factor for awakening… calm as a factor for awakening… concentration as a factor for awakening…
karuṇāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)equanimity as a factor for awakening accompanied by compassion, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go.
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts) | appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkuḷasaññī (pts)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome. If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome. If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome & what is. If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome & what is not.
sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | upekkhako → upekhako (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)If he wants—in the presence of what is loathsome & what is not—cutting himself off from both, he remains equanimous, alert, & mindful.
Sabbaso vā pana rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
sabbaso vā pana → sabbasovā (bj) | atthaṅgamā → atthagamā (bj) | samatikkamā → S1-3 -kamma. (pts note) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭighasaññanam atthagamā nānattasaññānam (pts) | ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ → ākāso ti ākāsanañcāyatanam (pts)Or, with the complete transcending of perceptions of (physical) form, with the disappearance of perceptions of resistance, and not attending to perceptions of multiplicity, (perceiving,) ‘Infinite space,’ he enters & remains in the sphere of the infinitude of space.
Ākāsānañcāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, karuṇācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | karuṇācetovimuttiṁ → S1-3 karuṇaṁ- (pts note) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | ākāsānañcāyatanaparamāhaṁ → ākāsānañcāyatanaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato (pts)I tell you, monks, awareness-release through compassion has the sphere of the infinitude of space as its excellence—in the case of one who has penetrated to no higher release.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, muditācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, th, ms2005) | muditācetovimutti kiṅgatikā → muditā cetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th) | kathaṁ bhāvitā → kathaṁbhāvitā (pts) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimpariyosānā (pts)“And how is awareness-release through empathetic joy developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Idha, bhikkhave, bhikkhu muditāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts)“There is the case where a monk develops mindfulness as a factor for awakening accompanied by empathetic joy, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go. He develops analysis of qualities as a factor for awakening… persistence as a factor for awakening… rapture as a factor for awakening… calm as a factor for awakening… concentration as a factor for awakening…
muditāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)equanimity as a factor for awakening accompanied by empathetic joy, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go.
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt, pts) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome. If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome. If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome & what is. If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome & what is not.
sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
sampajāno → S1-3 add ti. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | upekkhako → upekhako (bjt) | sace → sa ce (pts) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca patikkūlañca tad ubhayam (pts) | sampajānoti → sampajāno ti (pts)If he wants—in the presence of what is loathsome & what is not—cutting himself off from both, he remains equanimous, alert, & mindful.
Sabbaso vā pana ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
viññāṇañcāyatanaṁ → viññāṇañcāyatanam (pts)Or, with the complete transcending of the sphere of the infinitude of space, (perceiving,) ‘Infinite consciousness,’ he enters & remains in the sphere of the infinitude of consciousness.
Viññāṇañcāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, muditācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | muditācetovimuttiṁ → S1-3 muditaṁ- (pts note) | uttariṁvimuttim → B1-2 uttari- (pts note) | muditācetovimuttiṁ → muditā cetovimuttiṁ (th) | idhapaññassa → idha paññassa (th, pts) | viññāṇañcāyatanaparamāhaṁ → viññāṇañcāyatanaparamāham (pts) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato (pts)I tell you, monks, awareness-release through empathetic joy has the sphere of the infinitude of consciousness as its excellence—in the case of one who has penetrated to no higher release.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, upekkhācetovimutti, kiṅgatikā hoti, kiṁparamā, kiṁphalā, kiṁpariyosānā?
kiṅgatikā → kiṁgatikā (my, th, ms2005) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutti kiṁgatikā (bjt) | kiṁparamā kiṁphalā kiṁpariyosānā → kimparamā kimphalā kimpariyosānā (th, pts) | kathaṁ bhāvitā → kathambhāvitā (pts) | upekkhācetovimutti kiṅgatikā → upekhācetovimutt kiṅgātikā (pts)“And how is awareness-release through equanimity developed, what is its destination, what is its excellence, its fruit, & its consummation?
Idha, bhikkhave, bhikkhu upekkhāsahagataṁ satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe…
vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ → (bj, sya-all) | upekkhāsahagataṁ → upekhāsahagataṁ (bjt)“There is the case where a monk develops mindfulness as a factor for awakening accompanied by equanimity, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go. He develops analysis of qualities as a factor for awakening… persistence as a factor for awakening… rapture as a factor for awakening… calm as a factor for awakening… concentration as a factor for awakening…
upekkhāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsahagataṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsahagataṁ upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt)equanimity as a factor for awakening accompanied by equanimity, dependent on seclusion, dependent on dispassion, dependent on cessation, resulting in letting go.
So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome.
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
paṭikūle appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt)If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome.
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
ca → S1-3 omit ca paṭikule ca. (pts note) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt, pts) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt, pts) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts)If he wants, he remains percipient of loathsomeness in the presence of what is not loathsome & what is.
Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
ca → S1-3 paṭikkūlañ (S3 la) ca appatikūlañca. (pts note) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt, pts) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt, pts) | appaṭikūlasaññī → appatikkūlasaññī (pts)If he wants, he remains percipient of unloathsomeness in the presence of what is loathsome & what is not.
Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
vihareyyaṁ → S1-3 add ti. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | upekkhako → upekhako (bjt, pts) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appatikkūlañca paṭikkūlañca tad ubhayam (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)If he wants—in the presence of what is loathsome & what is not—cutting himself off from both, he remains equanimous, alert, & mindful.
Sabbaso vā pana viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
ākiñcaññāyatanaṁ → akiñcaññāyatanam (pts)Or, with the complete transcending of the sphere of the infinitude of consciousness, (perceiving,) ‘There is nothing,’ he enters & remains in the sphere of nothingness.
Ākiñcaññāyatanaparamāhaṁ, bhikkhave, upekkhācetovimuttiṁ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṁ appaṭivijjhato”ti.
uttarivimuttiṁ → uttariṁ vimuttiṁ (bj) | uttarivimuttiṁ appaṭivijjhatoti catutthaṁ → uttariṁvimuttim apaṭivijjhato ti sāvatthi (pts) | upekkhācetovimuttiṁ → upekhācetovimuttiṁ (bjt, pts) | idhapaññassa → idha paññassa (bjt, th, pts) | ākiñcaññāyatanaparamāhaṁ → ākiñcaññāyatanaparamāham (pts)I tell you, monks, awareness-release through equanimity has the sphere of nothingness as its excellence—in the case of one who has penetrated to no higher release.”