Piṇḍolabhāradvājasutta
Piṇḍolabhāradvājasutta → piṇḍolasuttaṁ (bj); piṇḍolo (pts1ed)๔๙ ปิณโฑลภารทวาชสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ → this phrase in B1-2 only. (pts note) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม เขตกรุงโกสัมพี
Tena kho pana samayena āyasmatā piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā hoti:
piṇḍolabhāradvājena → piṇḍolabharadvājena (pts) | byākatā → vyākatā (pts)สมัยนั้น ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะได้พยากรณ์อรหัตตผลว่า
“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī”ti.
vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts) | pajānāmīti → pajānāmī ti (pts)“เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบ พรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
saṅkamiṁsu → S3 upasaṅkami. (pts note) | nisinnā → S3 B1 nisi (S3-sī) nno. (pts note) | tenupasaṅkamiṁsu → tenupa saṅkamiṁsu (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ครั้งนั้น ภิกษุจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Āyasmatā, bhante, piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā:
byākatā khīṇā → vyākatā khīnā (pts) | bhante → missing in S3. (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะพยากรณ์อรหัตตผลว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti.
pajānāmīti → pajānāmītī (pts)‘เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจ อื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’
Kiṁ nu kho, bhante, atthavasaṁ sampassamānena āyasmatā piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā:
kiṁ nu kho → kinnukho (bjt) | byākatā → vyākatā (pts)ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะเห็นอำนาจประโยชน์อะไร จึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti?‘เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจ ที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
“Tiṇṇannaṁ kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā:
tiṇṇannaṁ → tiṇṇanaṁ (bj); tiṇṇaṁ (sya-all) | kho → kho pana (bj, pts) | pana → in S1-3 only. (pts note) | tiṇṇannaṁ → tiṇṇannam (pts) | indriyānaṁ → indriyānam (pts) | byākatā → vyākatā (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะพยากรณ์ อรหัตตผลว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti.‘เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำ เสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’ เพราะอินทรีย์ ๓ ประการที่ ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะเจริญ ทำให้มากแล้ว
Katamesaṁ tiṇṇannaṁ?
tiṇṇannaṁ → tiṇṇaṁ (sya-all); tiṇṇānaṁ (pts)อินทรีย์ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Satindriyassa, samādhindriyassa, paññindriyassa—๑. สัทธินทรีย์ ๒. สมาธินทรีย์ ๓. ปัญญินทรีย์
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā:
tiṇṇannaṁ → tiṇṇaṁ (sya-all) | bhikkhave tiṇṇannaṁ indriyānaṁ → bhante tiṇṇannam (pts) | byākatā khīṇā → vyākatā khīnā (pts)ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะพยากรณ์อรหัตตผลว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti.‘เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบ พรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’ เพราะอินทรีย์ ๓ ประการนี้ที่ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะเจริญ ทำให้มากแล้ว
Imāni ca, bhikkhave, tīṇindriyāni kimantāni?
tīṇindriyāni → tīṇi indriyāni (bj, sya-all) | tīṇindriyāni kimantāni → tīṇi indriyāni kiṁnantāni (pts) | indriyāni → B1 tīṇindriyāni. (pts note) | Kiṁnantāni → S1-3 kiñca(S1 kima) katamāni. (pts note)อินทรีย์ ๓ ประการนี้มีอะไรเป็นที่สุด
Khayantāni.คือ มีความสิ้นไปเป็นที่สุด
Kissa khayantāni?
khayantāni → S1-3 omit kissa kha- (pts note)อะไรมีความสิ้นไปเป็นที่สุด
Jātijarāmaraṇassa.คือ ชาติ ชรา และมรณะ
‘Jātijarāmaraṇaṁ khayan’ti kho, bhikkhave, sampassamānena piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā:
khayanti → khayantaṁ (bj) | jātijarāmaraṇaṁ khayanti → jātijarāmaraṇakkhayanti (sya-all) | khayantaṁ → tiṇṇaṁ (bj: syā, sīmu); khayanti (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | ti → S1-3 taṁ. (pts note) | sampassamānena → B2 sampha- (pts note) | khayanti → khayan ti (pts) | byākatā → vyākatā (pts)มีความสิ้นไปเป็นที่สุด ภิกษุปิณโฑลภารทวาชะพิจารณาเห็นว่า ‘ชาติ ชรา และมรณะสิ้นไป’ จึง พยากรณ์อรหัตตผลว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti.
vusitaṁ → vusitam (pts) | karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti → karāṇīyaṁ nāparam itthattāyā ti pajānāmī (pts)‘เรารู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”