Paṭhamavibhaṅgasutta๙ ปฐมวิภังคสูตร
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni.“ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้
Katamāni pañca?อินทรีย์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ.
paññindriyaṁ → la- is missing in S1-3. (pts note)๑. สัทธินทรีย์ ฯลฯ ๕. ปัญญินทรีย์
Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṁ?สัทธินทรีย์ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา เชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของตถาคตว่า
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti—
purisadammasārathi → purisadhammasārathi (pts) | purisadammasārathi → sārathi (bj: machasaṁ, syā) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง โดยชอบ เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกผู้ที่ควร ฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค’
idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṁ.
idaṁ → idam (pts) | saddhindriyaṁ → saddhindriyam (pts)นี้เรียกว่า สัทธินทรีย์
Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ?
vīriyindriyaṁ → viriyindriyaṁ (bjt, th, pts) | katamañca → katamañ ca (pts)วิริยินทรีย์ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu—
upasampadāya → uppādāya (bj: sī.pævi, sī.pavi) | upasampadāya → B1-2 uppādāya. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปรารภความเพียร เพื่อละอกุศลธรรม เข้าถึงกุศลธรรม มีความเข้มแข็ง มีความบากบั่น มั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมอยู่
idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṁ.
vīriyindriyaṁ katamañca bhikkhave satindriyaṁ → satindriyam (pts) | vīriyindriyaṁ → viriyindriyaṁ (bjt, th) | idaṁ → idam (pts) | bhikkhave vīriyindriyaṁ → viriyindriyaṁ (pts)นี้เรียกว่า วิริยินทรีย์
Katamañca, bhikkhave, satindriyaṁ?
Katamañ → S1-3 katamā ca. (pts note) | katamañca → katamañ ca (pts) | satindriyaṁ → satindriyam (pts)สตินทรีย์ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā—
cirakatampi cirabhāsitampi → cirakataṁ cirabhāsitam pi (pts) | cirakatampi cirabhāsitampi → cirakataṁpi cirabhāsitaṁpi (th)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีสติ ประกอบด้วยสติปัญญาเป็นเครื่อง รักษาตนอย่างยิ่ง ระลึกนึกถึงสิ่งที่ทำ คำที่ได้พูดไว้นานบ้าง
idaṁ vuccati, bhikkhave, satindriyaṁ.นี้เรียกว่า สตินทรีย์
Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts) | samādhindriyaṁ → samādhindriyam (pts)สมาธินทรีย์ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassa ekaggataṁ—
vossaggārammaṇaṁ → vossaggārammanaṁ (pts) | vossaggārammaṇaṁ → vacassaggārammaṇaṁ vā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | vossaggārammanaṁ → S1 vavassaggarammanam vā S3 vassaggārammaṇaṁ vā. (pts note) | samādhiṁ → S1-3 omit labhati samādhiṁ. (pts note)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ ทำนิพพานให้เป็นอารมณ์แล้ว ได้สมาธิ ได้ เอกัคคตาจิต
idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṁ.นี้เรียกว่า สมาธินทรีย์
Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)ปัญญินทรีย์ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā—
Udayatthagāminiyā → S1-3 ubhaya- (pts note) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (bjt, th) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakhayagāminiyā (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา ประกอบด้วยปัญญาเป็นเครื่อง พิจารณาเห็นทั้งความเกิดและความดับอันเป็นอริยะ ชำแรกกิเลส ให้ถึงความสิ้น ทุกข์โดยชอบ
idaṁ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṁ.
paññindriyaṁ → paññindriyam (pts)นี้เรียกว่า ปัญญินทรีย์
Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti.
pañcindriyānīti navamaṁ → pañcindriyānī ti (pts) | kho → missing in S1. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้”