“Cattārome, bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā”.
cattārome → (pts)ดูกรภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้ อันภิกษุเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro iddhipādā kathaṁ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā?ก็อิทธิบาท ๔ อันภิกษุเจริญแล้วอย่างไร กระทำให้มากแล้วอย่างไร จึงมีผลมาก มีอานิสงส์มาก? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญอิทธิบาทประกอบด้วย ฉันทสมาธิและปธานสังขาร ดังนี้ว่า iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati.
atippaggahito → atipaggahīto (pts) | atilīno → S3 atalīno. (pts note) | saṅkhitto → S1 saṁkhittā S3 -khittaṁ. (pts note)ฉันทะของเราจักไม่ย่อหย่อนเกินไป ไม่ต้องประคองเกินไป ไม่หดหู่ในภายใน ไม่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก Pacchāpuresaññī ca viharati—และเธอมีความสำคัญในเบื้องหลังและเบื้องหน้าอยู่ว่า yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;เบื้องหน้าฉันใด เบื้องหลังก็ฉันนั้น เบื้องหลังฉันใด เบื้องหน้าก็ฉันนั้น yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;เบื้องล่างฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น เบื้องบนฉันใด เบื้องล่างก็ฉันนั้น yathā divā tathā rattiṁ yathā rattiṁ tathā divā.กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.เธอมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่

Vīriyasamādhi …pe…ย่อมเจริญอิทธิบาทประกอบด้วยวิริยสมาธิ … cittasamādhi …จิตตสมาธิ … vīmaṁsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti—
vīmaṁsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ → vimaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatam iddhipādam (pts)วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร ดังนี้ว่า iti me vīmaṁsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṁ saṅkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati.
atippaggahitā → atipaggahītā (pts) | me → missing in S1 S3 pi. (pts note) | atipaggahītā → S3 -gahito, the phrase is missing in S1. (pts note)วิมังสา ของเราจักไม่ย่อหย่อนเกินไป ไม่ต้องประคองเกินไป ไม่หดหู่ในภายใน ไม่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก Pacchāpuresaññī ca viharati—และเธอมีความสำคัญในเบื้องหลังและเบื้องหน้าอยู่ว่า yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;เบื้องหน้าฉันใด เบื้องหลังก็ฉันนั้น เบื้องหลังฉันใด เบื้องหน้าก็ฉันนั้น yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho;
yathā → yatha (pts)เบื้องล่างฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น เบื้องบนฉันใด เบื้องล่างก็ฉันนั้น yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā.กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
apariyonaddhena → B1 -nandhena always B1 -naddhena always, corrected from -nandhe- here only. (pts note)เธอมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่.

Katamo ca, bhikkhave, atilīno chando?ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ฉันทะที่ย่อหย่อนเกินไปเป็นไฉน? Yo, bhikkhave, chando kosajjasahagato kosajjasampayutto—ฉันทะที่ประกอบด้วยความเกียจคร้าน สัมปยุตด้วยความเกียจคร้าน ayaṁ vuccati, bhikkhave, atilīno chando.นี้เรียกว่า ฉันทะที่ย่อหย่อนเกินไป.

Katamo ca, bhikkhave, atippaggahito chando?
atippaggahito → atipaggahīto (pts)ก็ฉันทะที่ต้องประคองเกินไปเป็นไฉน? Yo, bhikkhave, chando uddhaccasahagato uddhaccasampayutto—
yo → yo hi (bj) | chando → S1-3 omit yo bhi- (pts note)ฉันทะที่ประกอบด้วยอุทธัจจะ สัมปยุตด้วยอุทธัจจะ ayaṁ vuccati, bhikkhave, atippaggahito chando.
atippaggahito → atipaggahīto (pts)นี้เรียกว่า ฉันทะที่ต้องประคองเกินไป.

Katamo ca, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhitto chando?ก็ฉันทะที่หดหู่ในภายในเป็นไฉน? Yo, bhikkhave, chando thinamiddhasahagato thinamiddhasampayutto—
yo → yo hi (bj) | thinamiddhasahagato thinamiddhasampayutto → thīnamiddhasahagato thīnamiddhasampayutto (sya-all, pts) | Yo → S1 insert hi. (pts note) | chando → S3 omits yo- (pts note)ฉันทะที่ประกอบด้วยถีนมิทธะ สัมปยุตด้วยถีนมิทธะ ayaṁ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhitto chando.
ajjhattaṁ → S1-3 ajjhatta. (pts note)นี้เรียกว่า ฉันทะที่หดหู่ในภายใน.

Katamo ca, bhikkhave, bahiddhā vikkhitto chando?ก็ฉันทะที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอกเป็นไฉน? Yo, bhikkhave, chando bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhitto anuvisaṭo—
yo → yo hi (bj) | yo → S1-3 insert hi. (pts note) | anuvisaṭo → S1-3 anusavo. (pts note)ฉันทะที่ฟุ้งซ่านไป พล่านไป ปรารภกามคุณ ๕ ในภายนอก ayaṁ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhitto chando.นี้เรียกว่า ฉันทะที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pacchāpuresaññī ca viharati—
pacchāpuresaññī → S1 adds here puresaññī. (pts note)ภิกษุมีความสำคัญในเบื้องหลัง และเบื้องหน้าอยู่ว่า yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure?เบื้องหน้าฉันใด เบื้องหลังก็ฉันนั้น เบื้องหลังฉันใด เบื้องหน้าก็ฉันนั้น อย่างไร? Idha, bhikkhave, bhikkhuno pacchāpuresaññā suggahitā hoti sumanasikatā sūpadhāritā suppaṭividdhā paññāya.
pacchāpuresaññā suggahitā → pacchāpure saññā suggahītā (pts) | sūpadhāritā → supadhāritā (pts) | bhikkhuno → S1-3 bhikkhu. (pts note)ความสำคัญในเบื้องหลังและเบื้องหน้า อันภิกษุในธรรมวินัยนี้ ยึดไว้ดีแล้ว กระทำไว้ในใจดีแล้ว ทรงไว้ดีแล้ว แทงตลอดดีแล้วด้วยปัญญา Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pacchāpuresaññī ca viharati—
pacchāpuresaññī ca → pacchā pure saññī (bj) | ca → in B1-2 only (pts note)ภิกษุชื่อว่า มีความสำคัญในเบื้องหลังและเบื้องหน้าอยู่ว่า yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure.เบื้องหน้าฉันใด เบื้องหลังก็ฉันนั้น เบื้องหลังฉันใด เบื้องหน้าก็ฉันนั้น อย่างนี้แล.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho viharati?
uddhaṁ yathā → uddham yatha (pts)ก็ภิกษุมีความสำคัญอยู่ว่า เบื้องล่างฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น เบื้องบนฉันใด เบื้องล่างก็ฉันนั้น อย่างไร? Idha, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณากายนี้ เบื้องบนแต่พื้นเท้าขึ้นมา เบื้องล่างแต่ปลายผมลงไป มีหนังหุ้มอยู่โดยรอบ เต็มด้วยของไม่สะอาด มีประการต่างๆ ว่า ‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | siṅghāṇikā → siṅghānikā (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | siṅghāṇikā lasikā muttanti → siṅghānikā kasikā muttan ti (pts) | aṭṭhimiñjā → aṭṭhimiñjaṁ (bj: machasaṁ, syā) | nahārū → B1-2 nhāru (pts note) | aṭṭhimiñjā → B1-2 -miñcaṁ. (pts note) | papphāsam → B1-2 pabbāsaṁ. (pts note) | kasikā → missing in S1. (pts note)ในกายนี้มีผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า ดี เสลด หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา มันเหลว น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu yathā adho tathā uddhaṁ, yathā uddhaṁ tathā adho viharati.ภิกษุชื่อว่า มีความสำคัญอยู่ว่า เบื้องล่างฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น เบื้องบนฉันใด เบื้องล่างก็ฉันนั้น อย่างนี้แล.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā viharati?ก็ภิกษุมีความสำคัญอยู่ว่า กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น อย่างไร? Idha, bhikkhave, bhikkhu yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi divā chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, so tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi rattiṁ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti;
chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatam → S1-3 -saṅkhāraṁ sama- (pts note)ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิ และปธานสังขารในกลางวัน ด้วยอาการเหล่าใด ด้วยเพศเหล่าใด ด้วยนิมิตเหล่าใด เธอย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขารในกลางคืน ด้วยอาการเหล่านั้น ด้วยเพศเหล่านั้น ด้วยนิมิตเหล่านั้น อีกอย่างหนึ่ง yehi vā pana ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi rattiṁ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, so tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi divā chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
pana → S1 omits vā pana S3 has keci. (pts note) | yehi → missing in S3. (pts note)ภิกษุย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขารในกลางคืน ด้วยอาการเหล่าใด ด้วยเพศเหล่าใด ด้วยนิมิตเหล่าใด เธอย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขารในกลางวัน ด้วยอาการเหล่านั้น ด้วยเพศเหล่านั้น ด้วยนิมิตเหล่านั้น Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā viharati.ภิกษุมีความสำคัญอยู่ว่า กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น อย่างนี้แล.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti?ก็ภิกษุมีจิตเปิดเผยไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่ อย่างไร? Idha, bhikkhave, bhikkhuno ālokasaññā suggahitā hoti divāsaññā svādhiṭṭhitā.
suggahitā → suggahītā (pts) | svādhiṭṭhitā → S3 suvā (S1 sava-) diṭṭhitā, B2 -saññāya adhiṭṭhitā. (pts note)อาโลกสัญญา (ความสำคัญว่าแสงสว่าง) อันภิกษุในธรรมวินัยนี้ ยึดไว้ดีแล้ว ความสำคัญว่า กลางวันตั้งมั่นดีแล้ว Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
apariyonaddhena → B1 -nandhena. (pts note)ภิกษุมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่อย่างนี้แล.

Katamañca, bhikkhave, atilīnaṁ vīriyaṁ?
atilīnaṁ vīriyaṁ yaṁ → atilīnaviriyaṁ yam (pts)ก็วิริยะที่ย่อหย่อนเกินไปเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, vīriyaṁ kosajjasahagataṁ kosajjasampayuttaṁ—วิริยะที่ประกอบด้วยความเกียจคร้าน สัมปยุตด้วยความเกียจคร้าน idaṁ vuccati, bhikkhave, atilīnaṁ vīriyaṁ.
atilīnaṁ vīriyaṁ → atilīnaviriyaṁ (pts) | atilīnaviriyaṁ → S1-3 atilīnaṁ vi- (pts note)นี้เรียกว่า วิริยะที่ย่อหย่อนเกินไป.

Katamañca, bhikkhave, atippaggahitaṁ vīriyaṁ?
atippaggahitaṁ vīriyaṁ yaṁ → atipaggahītaviriyaṁ yam (pts) | atipaggahītaviriyaṁ → S1-3 atipaggahītaṁ vi- (pts note)ก็วิริยะที่ต้องประคองเกินไปเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, vīriyaṁ uddhaccasahagataṁ uddhaccasampayuttaṁ—วิริยะที่ประกอบด้วยอุทธัจจะสัมปยุต ด้วยอุทธัจจะ idaṁ vuccati, bhikkhave, atippaggahitaṁ vīriyaṁ.
atippaggahitaṁ vīriyaṁ → atipaggahītaṁ viriyaṁ (pts)นี้เรียกว่า วิริยะที่ต้องประคองเกินไป.

Katamañca, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittaṁ vīriyaṁ?ก็วิริยะที่หดหู่ในภายในเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, vīriyaṁ thinamiddhasahagataṁ thinamiddhasampayuttaṁ—วิริยะที่ประกอบด้วยถีนมิทธะสัมปยุต ด้วยถีนมิทธะ idaṁ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittaṁ vīriyaṁ.
saṅkhittaṁ → S1-3 ajjhattasaṁ- (pts note)นี้เรียกว่า วิริยะหดหู่ในภายใน.

Katamañca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṁ vīriyaṁ?ก็วิริยะที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอกเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, vīriyaṁ bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittaṁ anuvisaṭaṁ—idaṁ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṁ vīriyaṁ …pe….
anuvikkhittam → S1-3 anukkhittaṁ. (pts note)วิริยะที่ฟุ้งซ่านไป พล่านไป ปรารภกามคุณ ๕ ในภายนอก นี้เรียกว่า วิริยะที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก ฯลฯ

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti?
sappabhāsaṁ cittaṁ → sappabhāsam (pts)ก็ภิกษุมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่ อย่างไร Idha, bhikkhave, bhikkhuno ālokasaññā suggahitā hoti divāsaññā svādhiṭṭhitā.
svādhiṭṭhitā → B2 -saññāya adhiṭṭhitā. (pts note)อาโลกสัญญา อันภิกษุในธรรมวินัยนี้ ยึดไว้ดีแล้ว ความสำคัญว่า กลางวัน ตั้งมั่นดีแล้ว Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
bhāveti → So B1-2; S1-3 have only -pe- omitting all the paragraph. (pts note)ภิกษุมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่ อย่างนี้แล.

Katamañca, bhikkhave, atilīnaṁ cittaṁ?ก็จิตที่ย่อหย่อนเกินไปเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, cittaṁ kosajjasahagataṁ kosajjasampayuttaṁ—
yaṁ → yam pi (pts)จิตที่ประกอบด้วยความเกียจคร้าน สัมปยุตด้วยความเกียจคร้าน idaṁ vuccati, bhikkhave, atilīnaṁ cittaṁ.นี้เรียกว่า จิตที่ย่อหย่อนเกินไป.

Katamañca, bhikkhave, atippaggahitaṁ cittaṁ?
atippaggahitaṁ → atipaggahītaṁ (pts)ก็จิตที่ต้องประคองเกินไปเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, cittaṁ uddhaccasahagataṁ uddhaccasampayuttaṁ—
uddhaccasahagatam → missing in S3. (pts note)จิตที่ประกอบด้วยอุทธัจจะสัมปยุต ด้วยอุทธัจจะ idaṁ vuccati, bhikkhave, atippaggahitaṁ cittaṁ.
atippaggahitaṁ → atipaggahītaṁ (pts)นี้เรียกว่า จิตที่ต้องประคองเกินไป.

Katamañca, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittaṁ cittaṁ?ก็จิตที่หดหู่ในภายในเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, cittaṁ thinamiddhasahagataṁ thinamiddhasampayuttaṁ—
thinamiddhasahagataṁ thinamiddhasampayuttaṁ → thīnamiddhasahagataṁ thīnamiddhasampayuttaṁ (bj, sya-all, pts) | thīnamiddhasahagatam → missing in S3; B1 and S1 have thīnamiddhaṁ- (pts note)จิตที่ประกอบด้วยถีนมิทธะสัมปยุต ด้วยถีนมิทธะ idaṁ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittaṁ cittaṁ.นี้เรียกว่า จิตที่หดหู่ในภายใน.

Katamañca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṁ cittaṁ?ก็จิตที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอกเป็นไฉน? Yaṁ, bhikkhave, cittaṁ bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittaṁ anuvisaṭaṁ—
pañca kāmaguṇe → pañcaguṇe (pts)จิตที่ฟุ้งซ่านไป พล่านไป ปรารภกามคุณ ๕ ในภายนอก idaṁ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṁ cittaṁ …pe…
bahiddhā → S1-3 insert bahiddhā. (pts note)นี้เรียกว่า จิตที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก ฯลฯ evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
bhāveti → So B1-2 S1-3 have only -pe-. (pts note)ภิกษุมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่ อย่างนี้แล.

Katamā ca, bhikkhave, atilīnā vīmaṁsā?
atilīnā → atilīṇā (pts)ก็วิมังสาที่ย่อหย่อนเกินไปเป็นไฉน? Yā, bhikkhave, vīmaṁsā kosajjasahagatā kosajjasampayuttā—วิมังสาที่ประกอบด้วยความเกียจคร้าน สัมปยุตด้วยความเกียจคร้าน ayaṁ vuccati, bhikkhave, atilīnā vīmaṁsā.นี้เรียกว่า วิมังสาที่ย่อหย่อนเกินไป.

Katamā ca, bhikkhave, atippaggahitā vīmaṁsā?
atippaggahitā → atipaggahītā (pts)ก็วิมังสาที่ต้องประคองเกินไปเป็นไฉน? Yā, bhikkhave, vīmaṁsā uddhaccasahagatā uddhaccasampayuttā—
uddhaccasahagatā → missing in S1-3. (pts note)วิมังสาที่ประกอบด้วยอุทธัจจะสัมปยุต ด้วยอุทธัจจะ ayaṁ vuccati, bhikkhave, atippaggahitā vīmaṁsā.
atippaggahitā → atipaggahītā (pts)นี้เรียกว่า วิมังสาที่ต้องประคองเกินไป.

Katamā ca, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittā vīmaṁsā?
ajjhattaṁ → S1-3 ajjhatta. (pts note)ก็วิมังสาที่หดหู่ในภายในเป็นไฉน? Yā, bhikkhave, vīmaṁsā thinamiddhasahagatā thinamiddhasampayuttā—
thinamiddhasahagatā thinamiddhasampayuttā → thīnamiddhasahagatā thīnamiddhasampayuttā (bj, sya-all) | thinamiddhasahagatā thinamiddhasampayuttā ayaṁ → thīnamiddhassahagatā thīnamiddhasampayuttā ayam (pts)วิมังสาที่ประกอบด้วยถีนมิทธะสัมปยุต ด้วยถีนมิทธะ ayaṁ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṁ saṅkhittā vīmaṁsā.นี้เรียกว่า วิมังสาที่หดหู่ในภายใน.

Katamā ca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittā vīmaṁsā?
Katamā → S1-3 katamañ. (pts note)ก็วิมังสาที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอกเป็นไฉน? Yā, bhikkhave, vīmaṁsā bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittā anuvisaṭā—วิมังสาที่ฟุ้งซ่านไป พล่านไป ปรารภกามคุณ ๕ ในภายนอก ayaṁ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittā vīmaṁsā …pe…
la → Complete in S1-3 kathañca bhi- bhikkhu pacchāpuresaññī- (pts note)นี้เรียกว่า วิมังสาที่ฟุ้งซ่านไปในภายนอก ฯลฯ evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.ภิกษุมีจิตเปิดเผย ไม่มีอะไรหุ้มห่อ อบรมจิตให้สว่างอยู่ อย่างนี้แล Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā evaṁ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā.ดูกรภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ อันภิกษุเจริญแล้วอย่างนี้ กระทำให้มากแล้วอย่างนี้ ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก.

Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.
bahudhāpi hutvā eko hoti → (bj) | catūsu → catusu (pts) | hoti → S1-3 omit bahudhā pi- (pts note)ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญ กระทำให้มาก ซึ่งอิทธิบาท ๔ อย่างนี้แล ย่อมแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวเป็นหลายคนก็ได้ หลายคนเป็นคนเดียวก็ได้ ฯลฯ ใช้อำนาจทางกายไปตลอดถึงพรหมโลกก็ได้. Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṁ bahulīkatesu, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
catūsu → catusu (pts) | bahulīkatesu → S1-3 add iddhipādesu. (pts note)ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญ กระทำให้มาก ซึ่งอิทธิบาท ๔ อย่างนี้แล ย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุติ ปัญญาวิมุติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่.

Dasamaṁ.
dasamaṁ → chapi abhiññāyo vitthāretabbā (sya-all) | vitthāretabbā → this phrase in B1-2 only. (pts note) | Pubbe → S1-3 hetu. (pts note)จบ สูตรที่ ๑๐

Pāsādakampanavaggo dutiyo.จบ ปาสาทกัมปนวรรคที่ ๒

Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

Pubbaṁ mahapphalaṁ chandaṁ, moggallānañca uṇṇābhaṁ;
Mahapphalā → S1-3 mahapphalo ca. (pts note)๑. ปุพพสูตร ๒. มหัปผลสูตร ๓. ฉันทสูตร ๔. โมคคัลลานสูตร ๕. พราหมณสูตร Dve samaṇabrāhmaṇā bhikkhu, desanā vibhaṅgena cāti.
samaṇabrāhmaṇā bhikkhu → samaṇabrāhmaṇābhi (sya-all) | Samaṇabrāhmaṇā → S1-3 mahiddhiyā vidhā instead of dve- (pts note) | Bhikkhu → B1 ti instead of bhikkhu. (pts note) desanā vibhaṅgena → bhāvanā vibhaṅgehi (bj) | cāti → cā ti sāvatthi pubbe (pts) | Desanā → S1-3 bhāvanā. (pts note) | Pubbe → S1-3 add va. (pts note)๖. สมณพราหมณสูตรที่ ๑ ๗. สมณพราหมณสูตรที่ ๒ ๘. อภิญญาสูตร ๙. เทสนาสูตร ๑๐. วิภังคสูตร.