PaṭhamarahogatasuttaIn Private (1st)
Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ → in B1 only; the beginning of this saṁyutta is not to be found in B2 on account of the loss of the sheet thi. (pts note) | me → gaṅgāpeyyālo yāva esanā pāli iddhipādesu vitthāretabbā iddhipādasaṁyuttaṁ niṭṭhitaṁ anuruddhasaṁyuttaṁ rahogatavaggo paṭhamo evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
samayaṁ → samayam (pts)At one time Venerable Anuruddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj)Then as Anuruddha was in private retreat this thought came to his mind:
“yesaṁ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī.
sammā dukkhakkhayagāmī → sammādukkhakkhayagāmī (th, pts) | tesaṁ → tesam (pts)“Whoever has missed out on these four kinds of mindfulness meditation has missed out on the noble path to the complete ending of suffering.
Yesaṁ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī”ti.
ti → S1-3 -nī. (pts note) | sammā dukkhakkhayagāmīti → sammādukkhakkhayagāmīti (bjt, th) | tesaṁ → tesam (pts) | sammā dukkhakkhayagāmīti → sammādukkhakkhayagāmī ti (pts)Whoever has undertaken these four kinds of mindfulness meditation has undertaken the noble path to the complete ending of suffering.”
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi.
sammukhe → pamukhe (bj) | balavā → S1-3 add pi. (pts note) | sammiñjeyya → B1-2 samañchitaṁ -cheyya (pts note) | eva → S1-3 evaṁ. (pts note) | sammukhe → S1-3 pamukhe. (pts note) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evamevaṁ (bjt) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th) | mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitam (pts) | bāhaṁ → bāham (pts) | bāhaṁ samiñjeyya evameva → bāham sammiñjeyya evam eva (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Then Venerable Mahāmoggallāna knew what Venerable Anuruddha was thinking. As easily as a strong person would extend or contract their arm, he reappeared in front of Anuruddha,
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:and said to him:
“kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī”ti?
nu kho → nukho (bjt)“Reverend Anuruddha, how do you define the undertaking of the four kinds of mindfulness meditation by a mendicant?”
“Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṁ kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṁ kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṁ kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
+ → ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ (bjt) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts)“Reverend, it’s when a mendicant, with respect to the body internally, meditates observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
Bahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
samudayadhammānupassī viharati bahiddhā kāye → (pts)With respect to the body externally, they meditate observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
Ajjhattabahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
ajjhattabahiddhā → ajjhattabahidhā (pts)With respect to the body internally and externally, they meditate observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
So sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati;
paṭikkūlasaññī → appaṭikūle paṭikūla (bj: machasaṁ, syā) | Appatikkūle → S1-3 paṭikkū- B1 patiku- both always. (pts note) | tattha → S1-3 tathā always. (pts note) | appaṭikūle paṭikūlasaññī → appaṭikkūle paṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyanti paṭikūlasaññī → appatikkūle paṭikkūlasaññī vihareyyan ti paṭikkūlasaññī (pts)If they wish: ‘May I meditate perceiving the repulsive in the unrepulsive,’ that’s what they do.
sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati;
paṭikūle appaṭikūlasaññī → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī (bjt) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt) | paṭikūle → paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyyan ti (pts)If they wish: ‘May I meditate perceiving the unrepulsive in the repulsive,’ that’s what they do.
sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati;
tattha → tatatha (sya-all) | appaṭikūle → appaṭikkule (pts) | paṭikūle → paṭikkule (pts) | paṭikūlasaññī → patikkūlasaññī (pts) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | paṭikūlasaññī → paṭikkūlasaññī (bjt, pts) | sace → sa ce (pts)If they wish: ‘May I meditate perceiving the repulsive in the unrepulsive and the repulsive,’ that’s what they do.
sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati;
paṭikūle → patikkūpe (pts) | appaṭikūlasaññī vihareyyanti appaṭikūlasaññī → appatikkūlasaññī vihareyyan ti appatikkūlasaññī (pts) | paṭikūle → paṭikkūle (bjt) | appaṭikūle → appaṭikkūle (bjt, pts) | appaṭikūlasaññī → appaṭikkūlasaññī (bjt) | sace → sa ce (pts)If they wish: ‘May I meditate perceiving the unrepulsive in the repulsive and the unrepulsive,’ that’s what they do.
sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
vihareyyaṁ → S1 vihareyya S3 vihareyyanti. (pts note) | tattha → missing in S1-3. (pts note) | sampajāno → S1-3 add ti. (pts note) | appaṭikūlañca paṭikūlañca → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca (bjt) | upekkhako → upekhako (bjt, pts) | sace → sa ce (pts) | appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ → appaṭikkūlañca paṭikkūlañca tadubhayam (pts) | sampajānoti upekkhako → sampajāno ti upekhako (pts)If they wish: ‘May I meditate staying equanimous, mindful and aware, shunning both the repulsive and the unrepulsive,’ that’s what they do.
Ajjhattaṁ vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṁ vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṁ vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
samudayadhammānupassī → samudayadhammanupassī (pts) | viharati → S1-3 add -pe- (pts note) | ajjhattaṁ → S1-3 ajjhatta. (pts note) | samudayavayadhammānupassī → S1 B1 omit -vaya- (pts note) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)With respect to feelings internally …
Bahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
samudayadhammānupassī → samudayadhadhammānupassī (pts) | abhijjhādomanassaṁ → S1-3 omit ātāpī etc. (pts note) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)externally …
Ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
samudayavayadhammānupassī → S1 omits -vaya- (pts note) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādomanassam (pts)internally and externally, they meditate observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish …
So sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṁ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
Ajjhattaṁ citte …pe…
+ → samudayadhammānupassī viharati (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)With respect to the mind internally …
bahiddhā citte …pe…
+ → samudayadhammānupassī viharati (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)externally …
ajjhattabahiddhā citte samudayadhammānupassī viharati … ajjhattabahiddhā citte vayadhammānupassī viharati … ajjhattabahiddhā citte samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī …pe… abhijjhādomanassaṁ.
vayadhammānupassī viharati → vaya (pts) | abhijjhādomanassaṁ → B1 -domanassa. (pts note) | + → sampajāno satimā vineyya loke (bjt)internally and externally, they meditate observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish …
So sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
sa → S1-3 omit la- S1 omits se S3 sa. (pts note)
upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
Ajjhattaṁ dhammesu …pe…
+ → samudayadhammānupassī viharati (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)With respect to principles internally …
bahiddhā dhammesu …pe…
+ → samudayadhammānupassī viharati (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)externally …
ajjhattabahiddhā dhammesu samudayadhammānupassī viharati … ajjhattabahiddhā dhammesu vayadhammānupassī viharati … ajjhattabahiddhā dhammesu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.internally and externally, they meditate observing the liability to originate, to vanish, and to originate and vanish …
So sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe…
So → missing in S1-3 (pts note) | tattha → S1-3 tathā. (pts note) | sace → sa ce (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)If they wish: ‘May I meditate perceiving the repulsive in the unrepulsive,’ that’s what they do. …
upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
upekkhako → upekhako (pts)If they wish: ‘May I meditate staying equanimous, mindful and aware, ignoring both the repulsive and the unrepulsive,’ that’s what they do.
Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī”ti.
hontīti paṭhamaṁ → hontī ti sāvatthi nidānaṁ (pts)That’s how to define the undertaking of the four kinds of mindfulness meditation by a mendicant.”
Paṭhamaṁ.
nidānaṁ → S1-3 Ekam samayam āy- Anu- Sāvatthiyaṁ vi- Je- Anātha- ārame. (pts note) | paṭhamaṁ → sāvatthi nidānaṁ (pts)