Salaḷāgārasutta
Salaḷāgārasutta → salalāgārasuttaṁ (bj)The Salaḷa Tree Hut
Ekaṁ samayaṁ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṁ viharati salaḷāgāre.
salaḷāgāre → salalāgāre (bj) | Salaḷāgāre → B2 saḷalā- (pts note)At one time Venerable Anuruddha was staying near Sāvatthī in the salaḷa tree hut.
Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi …pe… etadavoca:
bhikkhū āmantesi → (bj) | la → S1-3 omit bhikkhū-. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)There Venerable Anuruddha addressed the mendicants:
“seyyathāpi, āvuso, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā.
pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā → pācinaninnā pācinapoṇā pācinapabbhārā (pts) | gaṅgā nadī → gaṅgānadī (bjt, th)“Reverends, suppose that, although the Ganges River slants, slopes, and inclines to the east,
Atha mahājanakāyo āgaccheyya kudālapiṭakaṁ ādāya:
kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (bahūsu) | kuddālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (cck: bahūsu) | kuddālapiṭakam → B1 kudāla- (pts note)a large crowd were to come along with a spade and basket, saying:
‘mayaṁ imaṁ gaṅgānadiṁ pacchāninnaṁ karissāma pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāran’ti.
pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāranti → pacchāpoṇam pacchāpabbharan ti (pts) | mayaṁ imaṁ gaṅgānadiṁ → mayam imam gaṅgānadim (pts)‘We’ll make this Ganges River slant, slope, and incline to the west!’
Taṁ kiṁ maññathāvuso, api nu so mahājanakāyo gaṅgānadiṁ pacchāninnaṁ kareyya pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāran”ti?
maññathāvuso → maññatha āvuso (sya-all) | nu → S1 has na S3 nothing. (pts note) | kiṁ → kim (pts) | gaṅgānadiṁ → gaṅgānadim (pts) | pacchāpoṇaṁ → pacchāpoṇam (pts)What do you think, reverends? Would they succeed?”
“No hetaṁ, āvuso”.
hetaṁ → hetam (pts)“No, reverend.
“Taṁ kissa hetu”?Why is that?
“Gaṅgā, āvuso, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā.
gaṅgā āvuso → gaṅgāvuso (bj) | pācīnaninnā → pācinaninnā (pts) | pācīnapabbhārā → pācīnapabbharā (pts) | āvuso → S1-3 gaṅgāvuso. (pts note)The Ganges River slants, slopes, and inclines to the east.
Sā na sukarā pacchāninnaṁ kātuṁ pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāraṁ.
sā → missing in S1-3. (pts note) | pacchāninnaṁ kātuṁ pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāraṁ → pacchāninnam kātum pacchāpoṇam pacchāpabbhāram (pts)It’s not easy to make it slant, slope, and incline to the west.
Yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
so → (sya-all) | yāvadeva → yāva deva (th) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | assāti → assā ti (pts)That large crowd will eventually get weary and frustrated.”
“Evameva kho, āvuso, bhikkhuṁ cattāro satipaṭṭhāne bhāventaṁ cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarontaṁ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṁ pavāreyyuṁ:
rājamahāmattā → rājamahāmatto (bj) | ñātī vā sālohitā → ñātisālohitā (bj, pts) | rājā → rājāno (bj: machasaṁ) | rājamahāmatto → mahāmattā (bj: machasaṁ) | bhikkhuṁ → S1-3 bhikkhu. (pts note) | rājāno → S1-3 rājā. (pts note) | rājamahāmattā → S1-3 rājamahāmatto. (pts note) | ñātisālohitā → B1-2 ñātivā sā- (pts note) | vā → S1-3 insert me. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | bhāventaṁ → bhāventam (pts) | abhihaṭṭhuṁ → abhihaṭṭhum (pts)“In the same way, while a mendicant develops and cultivates the four kinds of mindfulness meditation, if rulers or their chief ministers, friends or colleagues, relatives or family should invite them to accept wealth, saying:
‘ehambho purisa, kiṁ te ime kāsāvā anudahanti?
ehambho → hambho (bj) | anudahanti → anuḍahanti (sya-all) | Ehambho → S1-3 hambho. (pts note) | kiṁ te → kinte (th) | kiṁ → kin (pts)‘Please, my man, why let these ocher robes torment you?
Kiṁ muṇḍo kapālamanusañcarasi?
anusaṁcarasi → S1-3 anussacarasī. (pts note) | kapālamanusañcarasi → kapālamanusaṁcarasi (th) | kiṁ muṇḍo kapālamanusañcarasi → kim muṇḍokapālam anusaṁcarasi (pts)Why follow the practice of shaving your head and carrying an alms bowl?
Ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī’ti.
ca → (bj) | hīnāyāvattitvā → B2 vatte- (pts note) | karohīti → karohī ti (pts)Come, return to a lesser life, enjoy wealth, and make merit!’
So vata, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāvento cattāro satipaṭṭhāne bahulīkaronto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
vata āvuso → vatāvuso (bj) | paccakkhāyahīnāyāvattissatīti → hīnāya saṁvattissanti (bj: sīmu, sī.pavi) | ti → S1-3 hīnāya saṁvattissatī ti. (pts note) | sikkhaṁ → sikkham (pts) | hīnāyāvattissatīti → hīnāyāvattissatī ti (pts)It is quite impossible for a mendicant who is developing and cultivating the four kinds of mindfulness meditation to resign the training and return to a lesser life.
Taṁ kissa hetu?Why is that?
Yañhi taṁ, āvuso, cittaṁ dīgharattaṁ vivekaninnaṁ vivekapoṇaṁ vivekapabbhāraṁ taṁ vata hīnāyāvattissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
yañhi taṁ → yaṁ hi (bj, sya-all) | vata → tathā (bj) | taṁ vata → tathā (sya-all) | vivekapabbhāraṁ → vivekapabbharaṁ (pts) | ṭhānaṁ → thānaṁ (pts) | hi → yaṁ hi taṁ (bj: machasaṁ) | tathā → taṁ vata (bj: machasaṁ) | tathā → evaṁ. ba. taṁ vata (sya-all: sī.) | taṁ → missing in S1-3. (pts note) | vata → S1-3 tathā. (pts note) | ti → S1-3 hīnāya- (pts note) | yañhi → yañ hi (pts) | hīnāyāvattissatīti → hīnāyāvattissatī ti (pts)Because for a long time that mendicant’s mind has slanted, sloped, and inclined to seclusion. So it’s impossible for them to return to a lesser life.
Kathañcāvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotīti?
bahulīkarotīti → bahulīkaroti (bj, sya-all, pts) | Kathañcāvuso → S1-3 kiñcāvuso. 10 B1-2 -karotī ti. (pts note)And how does a mendicant develop and cultivate the four kinds of mindfulness meditation?
Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati …pe…
kāyānupassī → kāyanupassī (pts) | + → ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ (bjt)It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body …
vedanāsu …pe…feelings …
citte …pe…mind …
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotī”ti.
satipaṭṭhāne bahulīkarotīti aṭṭhamaṁ → satipatthāne bahulīkarotī ti (pts)That’s how a mendicant develops and cultivates the four kinds of mindfulness meditation.”