Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 54.13Linked Discourses 54.13
  • 2. DutiyavaggaThe Second Chapter

PaṭhamaānandasuttaSutta To Ānanda (on Mindfulness of Breathing)

Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all)
I have heard

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
that on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then Ven. Ānanda went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there he asked the Blessed One,

“atthi nu kho, bhante, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī”ti?
ekadhammo → eko dhammo (bj, pts1ed) | ekadhammo → eko dhammo (pts) | dhammo → ekadhammo (bj: machasaṁ, syā) | ekadhammo → eko dhammo (cck: sī.) | dhammo → B1-2 ekadhammo always. (pts note) | paripūrentīti → paripūrentī ti (pts)
“Is there one quality that, when developed & pursued, brings four qualities to completion? And four qualities that, when developed & pursued, bring seven qualities to completion? And seven qualities that, when developed & pursued, bring two qualities to completion?”

“Atthi kho, ānanda, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī”ti.
ekadhammo → eko dhammo (bj, pts) | Atthi → S1-3 insert nu. (pts note) | paripūrentīti → paripūrentī ti (pts)
“Yes, Ānanda, there is one quality that, when developed & pursued, brings four qualities to completion; and four qualities that, when developed & pursued, bring seven qualities to completion; and seven qualities that, when developed & pursued, bring two qualities to completion.

“Katamo pana, bhante, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī”ti?
ekadhammo → eko dhammo (bj, pts1ed) | ekadhammo → ekodhammo (pts) | satta → sattā (pts) | ekadhammo → eko dhammo (cck: sī.) | pana → missing in B1. (pts note) | paripūrentīti → paripūrentī ti (pts)
And what is the one quality that, when developed & pursued, brings four qualities to completion? What are the four qualities that, when developed & pursued, bring seven qualities to completion? What are the seven qualities that, when developed & pursued, bring two qualities to completion?

“Ānāpānassatisamādhi kho, ānanda, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti.
ekadhammo → eko dhammo (bj, pts) | bhāvito → bhāvato (sya-all) | ānāpānassatisamādhi → ānāpānasatisamādhi (bjt, pts) | vijjāvimuttiṁ → vijjāvimuttim (pts)
“Concentration through mindfulness of in-&-out breathing, when developed & pursued, brings the four establishings of mindfulness to completion. The four establishings of mindfulness, when developed & pursued, bring the seven factors for awakening to completion. The seven factors for awakening, when developed & pursued, bring clear knowing & release to completion.

Kathaṁ bhāvito, ānanda, ānāpānassatisamādhi kathaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti?
bhāvito → bhāvito ca (sya-all) | ānanda ānāpānassatisamādhi kathaṁ → ānāpānasatisamādhi katham (pts)
“Now how does a monk develop & pursue concentration through mindfulness of in-&-out breathing so that it brings the four establishings of mindfulness to completion?
Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
rukkhamūlagato → rukkhamulagato (pts)
“There is the case where a monk, having gone to the wilderness, to the shade of a tree, or to an empty building, sits down folding his legs crosswise, holding his body erect, and establishing mindfulness to the fore.
So satova assasati, satova passasati.
satova → sato (th)
Always mindful, he breathes in; mindful he breathes out.
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti …pe…
+ → vitthāretabbaṁ (th)
“[1] Breathing in long, he discerns, ‘I am breathing in long’; or breathing out long, he discerns, ‘I am breathing out long.’ [2] Or breathing in short, he discerns, ‘I am breathing in short’; or breathing out short, he discerns, ‘I am breathing out short.’ [3] He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to the entire body.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to the entire body.’ [4] He trains himself, ‘I will breathe in calming bodily fabrication.’ He trains himself, ‘I will breathe out calming bodily fabrication.’ “[5] He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to rapture.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to rapture.’ [6] He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to pleasure.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to pleasure.’ [7] He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to mental fabrication.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to mental fabrication.’ [8] He trains himself, ‘I will breathe in calming mental fabrication.’ He trains himself, ‘I will breathe out calming mental fabrication.’ “[9] He trains himself, ‘I will breathe in sensitive to the mind.’ He trains himself, ‘I will breathe out sensitive to the mind.’ [10] He trains himself, ‘I will breathe in gladdening the mind.’ He trains himself, ‘I will breathe out gladdening the mind.’ [11] He trains himself, ‘I will breathe in steadying the mind.’ He trains himself, ‘I will breathe out steadying the mind. [12] He trains himself, ‘I will breathe in releasing the mind.’ He trains himself, ‘I will breathe out releasing the mind.’ “[13] He trains himself, ‘I will breathe in focusing on inconstancy.’ He trains himself, ‘I will breathe out focusing on inconstancy.’ [14] He trains himself, ‘I will breathe in focusing on dispassion [or: fading].’ He trains himself, ‘I will breathe out focusing on dispassion.’ [15] He trains himself, ‘I will breathe in focusing on cessation.’ He trains himself, ‘I will breathe out focusing on cessation.’
‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.
paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati → (bj) | vitthāro → this word in B1 less abbreviating. (pts note) | sikkhati → S. sutta 8, 4-10. (pts note)
[16] He trains himself, ‘I will breathe in focusing on relinquishment.’ He trains himself, ‘I will breathe out focusing on relinquishment.’

Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;
Yasmiṁ → B1 tasmin. (pts note) | ti → S1-3 assasissāmī ti . . . passasissāmī ti. (pts note) | dīghaṁ assasāmīti → dīgham assasāmī ti (pts) | dīghaṁ passasāmīti → dīgham passasāmī ti (pts)
“[1] On whatever occasion a monk breathing in long discerns, ‘I am breathing in long’; or breathing out long, discerns, ‘I am breathing out long’;
rassaṁ vā …pe…
rassaṁ vā → sabbakāyapaṭisaṁvedī (bjt) | rassaṁ vā → pe-la (pts)
or breathing in short, discerns, ‘I am breathing in short’; or breathing out short, discerns, ‘I am breathing out short’; trains himself, ‘I will breathe in…&… out sensitive to the entire body’; trains himself, ‘I will breathe in…&…
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—
passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti → passambhayam kāyasaṅkhāram assāsissāmī ti (pts) | passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmīti → passambhayam kāyasaṅkhāram passasissāmī ti (pts)
out calming bodily fabrication’:
kāye kāyānupassī, ānanda, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.On that occasion the monk remains focused on the body in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world. Taṁ kissa hetu? Kāyaññatarāhaṁ, ānanda, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsaṁ.
assāsapassāsaṁ → assāsappassāsaṁ (th) | kāyaññatarāhaṁ → kāyaññatarāham (pts) | etaṁ → etam (pts) | yadidaṁ → yad idam (pts) | + → tasmā ti ha (pts)
I tell you, Ānanda, that this—the in-&-out breath—is classed as a body among bodies,
Tasmātihānanda, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
tasmātihānanda → tasmā ti ha ānanda (pts) | vineyya loke abhijjhādomanassaṁ → vineyyaloke abhijjhadomanassaṁ (pts) | tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th)
which is why the monk on that occasion remains focused on the body in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.

Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu ‘pītippaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati,
sikkhati → S1-3 omit these two words. (pts note) | pītippaṭisaṁvedī → pītipaṭisaṁvedī (bjt, th) | pītippaṭisaṁvedī assasissāmīti → pītipaṭisaṁvedī assasissāmī ti (pts)
“[2] On whatever occasion a monk trains himself, ‘I will breathe in…&…out sensitive to rapture’; trains himself, ‘I will breathe in…&
sukhappaṭisaṁvedī …pe…
sukhappaṭisaṁvedī → (bj) | sukhappaṭisaṁvedī → sukhapaṭisaṁvedī cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī (th) | sukhappaṭisaṁvedī → sukhapaṭisaṁvedī cittasaṅkhāra (pts)
…out sensitive to pleasure’; trains himself, ‘I will breathe in…&
cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī …
cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī → sukhapaṭisaṁvedī cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī (bjt) | cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī → paṭisaṁvedī (pts)
…out sensitive to mental fabrication’; trains himself, ‘I will breathe in…&…
‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—
passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmīti → passam bhayaṁ cittasaṅkhāram assasissāmī ti (pts) | passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmīti → passam bhayam cittasaṅkhāram passasissāmī ti (pts)
out calming mental fabrication’:
vedanāsu vedanānupassī, ānanda, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
vineyya loke → vineyyaloke (pts)
On that occasion the monk remains focused on feelings in & of themselves—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.
Taṁ kissa hetu? Vedanāññatarāhaṁ, ānanda, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ manasikāraṁ.
vedanāññatarāhaṁ → vedanaññatarāhaṁ (bj) | etaṁ → S1-3 evam. (pts note) | assāsapassāsānam → B1 passāsaṁ. (pts note) | assāsapassāsānaṁ → assāsappassāsānaṁ (th) | vedanāññatarāhaṁ → vedanāññatarāham (pts) | yadidaṁ assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ → yad idam assāsapassāsānam sādhukam (pts)
I tell you, Ānanda, that this—careful attention to in-&-out breaths—is classed as a feeling among feelings,
Tasmātihānanda, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
tasmātihānanda → tasmā ti ha ānanda (pts) | Ānanda → S1-3 -tihānanda. (pts note) | tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th)
which is why the monk on that occasion remains focused on feelings in & of themselves—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.

Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu ‘cittappaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittappaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;
cittappaṭisaṁvedī → cittapaṭisaṁvedī (bjt, th) | cittappaṭisaṁvedī assasissāmīti → cittapaṭisaṁvedī assasissāmī ti (pts)
“[3] On whatever occasion a monk trains himself, ‘I will breathe in…&…out sensitive to the mind’; trains himself, ‘I will breathe in…&
abhippamodayaṁ cittaṁ …pe…
+ → assasissāmīti sikkhati (th) | + → samodahaṁ (pts)
…out gladdening the mind’; trains himself, ‘I will breathe in…&
samādahaṁ cittaṁ ……out steadying the mind’; trains himself, ‘I will breathe in…& ‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati—
vimocayaṁ cittaṁ assasissāmīti → assasissāmī ti (pts) | sikkhati → this phrase in B1 only. (pts note) | + → assasissāmī ti sikkhati (pts) | cittaṁ assasissāmīti → cittam assasissāmi ti (pts) | cittaṁ passasissāmīti → cittam passasissāmī ti (pts)
…out releasing the mind’:
citte cittānupassī, ānanda, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhadomanassam (pts)
On that occasion the monk remains focused on the mind in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.
Taṁ kissa hetu? Nāhaṁ, ānanda, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṁ vadāmi.
ānāpānassatisamādhibhāvanaṁ → ānāpānasatisamādhibhāvanaṁ (bjt, pts) | nāhaṁ → nāham (pts)
I don’t say that there is mindfulness of in-&-out breathing in one of lapsed mindfulness and no alertness,
Tasmātihānanda, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādemanassaṁ (pts) | bhikkhu → S1 bhi- (pts note) | tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th) | tasmātihānanda → tasmā ti hānanda (pts)
which is why the monk on that occasion remains focused on the mind in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.

Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu aniccānupassī …pe…
aniccānupassī → aniccānupassī assasissāmīti sikkhati (bj) | aniccānupassī → S1-3 adds assasissāmīti sik- (pts note) | + → la-pe (pts)
“[4] On whatever occasion a monk trains himself, ‘I will breathe in…& …out focusing on inconstancy’; trains himself, ‘I will breathe in…&
virāgānupassī ……out focusing on dispassion’; trains himself, ‘I will breathe in…& nirodhānupassī ……out focusing on cessation’; trains himself, ‘I will breathe in…& ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati—
assasissāmīti → assasissāmī ti (pts) | passasissāmīti → passasissāmī ti (pts)
…out focusing on relinquishing’:
dhammesu dhammānupassī, ānanda, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.On that occasion the monk remains focused on mental qualities in & of themselves—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world. So yaṁ taṁ hoti abhijjhādomanassānaṁ pahānaṁ taṁ paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
disvā → S1-3 repeat disvā S1 has disva the first time. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | abhijjhādomanassānaṁ → abhijjhādomanassānam (pts) | taṁ → tam (pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
He who sees with discernment the abandoning of greed & distress is one who watches carefully with equanimity,
Tasmātihānanda, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
tasmātihānanda → tasmā tihānanda (th) | tasmātihānanda → tasmā ti hānanda (pts)
which is why the monk on that occasion remains focused on mental qualities in & of themselves—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world.

Evaṁ bhāvito kho, ānanda, ānāpānassatisamādhi evaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.
satipaṭṭhāne → S1-3 -paṭṭhānā. (pts note) | ānāpānassatisamādhi → ānāpānasatisamādhi (bjt) | evaṁ → evam (pts) | ānāpānassatisamādhi evaṁ → ānāpānasatisamādhi evam (pts)
“This is how concentration through mindfulness of in-&-out breathing, when developed & pursued, brings the four establishings of mindfulness to their culmination.

Kathaṁ bhāvitā cānanda, cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti?
cānanda → ca ānanda (bj, pts) | Ānanda → S1-3 cānanda instead of ca ā- (pts note) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | kathaṁ → katham (pts)
“And how are the four establishings of mindfulness developed & pursued so that the seven factors for awakening come to completion?
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati—“[1] On whatever occasion the monk remains focused on the body in & of itself—ardent, alert, & mindful—subduing greed & distress with reference to the world, upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.
upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitā tassa (bj); upaṭṭhitassa (sya-all); upaṭṭhitasati (pts1ed); upaṭṭhitassati (mr) | bhikkhuno → (bj, sya-all) | upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitasati (pts) | samaye → samaye ānanda (pts) | tassa → upaṭṭhitāssa (bj: machasaṁ, syā) | sati → samaye bhikkhuno sati (bj: machasaṁ) | upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitassati (cck: pī. ka.) | bhikkhuno → tasmiṁ samaye ānanda bhikkhuno (cck: pī. ka.); tasmiṁ samaye (cck: ma. ni. 3.149) | upaṭṭhitasati → S1-3 upaṭṭhita (S3 -tā) tassa. (pts note) | bhikkhuno → S1-3 omit ānanda- (pts note)
on that occasion his mindfulness is steady & without lapse.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā—satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhikkhuno → S1 bhikkhū. (pts note) | asammuṭṭhā → S1-3 add sati. (pts note) | Ānanda → S1-3 omit tasmiṁ samaye S3 ānanda. (pts note) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
When his mindfulness is steady & without lapse, then mindfulness as a factor for awakening is aroused in him. He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

So tathā sato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati.
so → S1 se. (pts note) | pavicinati → S1 pavicinanto; missing in S3. (pts note) | pavicarati → S1-3 pavicaranto. (pts note) | tathā sato → tathāsato (pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjati → parivīmaṁsam āpajjati (pts)
“[2] Remaining mindful in this way, he examines, analyzes, & comes to a comprehension of that quality with discernment.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu tathā sato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati—
pavicinati → pavicināti (bj) | āpajjati → this phrase missing in S1-3. (pts note) | taṁ dhammaṁ → tam dhammam (pts) | pavicarati parivīmaṁsamāpajjati → parivīmaṁsam āpajjati (pts)
When he remains mindful in this way, examining, analyzing, & coming to a comprehension of that quality with discernment, then analysis of qualities as a factor for awakening is aroused in him.
dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhikkhuno → S1-3 put bhikkhuno before tasmiṁ samaye. (pts note) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanāpāripūrim (pts)
He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.
pavicarato → S1 pavicaranato always S3 pavirato. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | dhammaṁ → dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjato → parivīmaṁsam āpajjato (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts)
“[3] In one who examines, analyzes, & comes to a comprehension of that quality with discernment, persistence is aroused unflaggingly.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ—
pavicinato → S3 pavicanato. (pts note) | pavicarato → S1 pavicaranato. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | yasmiṁ → yasmim (pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjato → parivīmaṁsam āpajjato (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts)
When persistence is aroused unflaggingly in one who examines, analyzes, & comes to a comprehension of that quality with discernment, then persistence as a factor for awakening is aroused in him.
vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
vīriyasambojjhaṅgo → viriyasambojjhaṅgo (bjt, th, pts) | vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th, pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
āraddhavīriyassa → āraddhaviriyassa (bjt, th, pts)
“[4] In one whose persistence is aroused, a rapture not of the flesh arises.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā—
āraddhavīriyassa → āraddhaviriyassa (bjt, th, pts)
When a rapture not of the flesh arises in one whose persistence is aroused,
pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
+ → ānanda (pts) | tasmiṁ → tasmim (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
then rapture as a factor for awakening is aroused in him. He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
pi → missing in S1-3. (pts note) | kāyopi → kāyo pi (pts) | cittampi → cittam pi (pts)
“[5] For one enraptured at heart, the body grows calm and the mind grows calm.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati—
kāyopi → kāyo pi (pts) | cittampi → cittam pi (pts)
When the body & mind of a monk enraptured at heart grow calm, then calm as a factor for awakening is aroused in him.
passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhikkhuno → put before tasmiṁ in S1-3. (pts note) | passaddhisambojjhaṅgaṁ → passaddhisambojjhaṅgam (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.“[6] For one who is at ease—his body calmed—the mind becomes concentrated. Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati—
Yasmiṁ → B1 tasmiṁ. (pts note)
When the mind of one who is at ease—his body calmed—becomes concentrated,
samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
samādhisambojjhaṅgo → samādisambojjhaṅgo (pts) | bhikkhuno → bhikkhune (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
then concentration as a factor for awakening is aroused in him. He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, th) | tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ → tathā samāhitaṁ cittam sādhukam (pts)
“[7] He carefully watches the mind thus concentrated with equanimity.
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—
bhikkhu → S1-3 bhikkhuno. (pts note) | tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, th, pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
When he carefully watches the mind thus concentrated with equanimity,
upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
upekkhāsambojjhaṅgo → upekhasambojjhaṅgo (pts) | bhikkhu → B1 inserts ānanda. (pts note) | bhāveti → S1 bhāve. (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt, pts) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgam (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūrim (pts)
equanimity as a factor for awakening is aroused in him. He develops it, and for him it goes to the culmination of its development.

Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu vedanāsu …pe…
Yasmiṁ → S1-3 tasmiṁ. (pts note)
[Similarly with the other three establishings of mindfulness: in feelings,
citte …pe…mind, & dhammesu dhammānupassī viharati—mental qualities.] upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.
upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitā tassa (bj); upaṭṭhitassa (sya-all) | bhikkhuno → (bj, sya-all) | upaṭṭhitasati → S1-3 upaṭṭhitā- (pts note) | bhikkhuno → S1 omits ānanda bhikkhuno S3 the whole phrase. (pts note)
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā—
Yasmim → S1-3 tasmiṁ. (pts note) | upatthitā → S1-3 upaṭṭhita. (pts note)
satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)

(Yathā paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ, evaṁ vitthāretabbaṁ.)
vitthāretabbaṁ → S1-3 have only -pe-. (pts note) | paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ → pathamaṁ satipaṭṭhānam (pts)

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, th, pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
Yasmiṁ samaye, ānanda, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—
samāhitaṁ → S1-3 samāhita. (pts note) | hoti → missing in S3. (pts note) | tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, th, pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhikkhuno → S1 bhikkhū. (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt, pts) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt, pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhasambojjhaṅgo (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
Evaṁ bhāvitā kho, ānanda, cattāro satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
evaṁ → evam (pts) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (pts)
“This is how the four establishings of mindfulness, when developed & pursued, lead to the culmination of the seven factors for awakening.

Kathaṁ bhāvitā, ānanda, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti?
bhāvitā → bhāvitā ca (bj) | ānanda → cānanda (sya-all) | ānanda satta bojjhaṅgā kathaṁ → ca sattabhojjhaṅgā katham (pts) | ca → B1-2 ānanda. (pts note) | sattabhojjhaṅgā → S1 sattambho- (pts note) | katham → S1 evam. (pts note) | vijjāvimuttiṁ → vijjāvimuttim (pts)
“And how are the seven factors for awakening developed & pursued so as to lead to the culmination of clear knowing & release?
Idhānanda, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ,
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts) | vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ → vivekanissitam (pts)
There is the case where a monk develops mindfulness as a factor for awakening dependent on seclusion… dispassion… cessation, resulting in relinquishment.
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti → (bj) | dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti → dhammavicaya viriya pīti passaddhi samādhi (th)
He develops analysis of qualities as a factor for awakening… persistence as a factor for awakening… rapture as a factor for awakening… calm as a factor for awakening… concentration as a factor for awakening…
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgam (pts) | nirodhanissitaṁ → nirodhanissitam (pts)
equanimity as a factor for awakening dependent on seclusion… dispassion… cessation, resulting in relinquishment.
Evaṁ bhāvitā kho, ānanda, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentī”ti.
vijjāvimuttiṁ paripūrentīti tatiyaṁ → vijjāvimuttim paripūrentī ti (pts) | satta bojjhaṅgā → sattabojjhaṅgā (bjt) | evaṁ → evam (pts) | satta bojjhaṅgā evaṁ → sattabojjhaṅgā evam (pts)
“This is how the seven factors for awakening, when developed & pursued, lead to the culmination of clear knowing & release.” That is what the Blessed One said. Gratified, Ven. Ānanda delighted in the Blessed One’s words.

Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → ti (pts)
The Third.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali · English


Translations: English · Русский · Deutsch · Français