Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 54.16สังยุตตนิกาย
  • 2. Dutiyavagga

Dutiyabhikkhusutta๑๖ ทุติยภิกขุสูตร

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca:
yena → (pts)
ครั้งนั้น ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคตรัสถามภิกษุทั้งหลายดังนี้ว่า

“atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī”ti?
ekadhammo → eko dhammo (bj)
“ภิกษุ ทั้งหลาย ธรรมอันเป็นเอกที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๔ ประการ บริบูรณ์ ธรรม ๔ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๗ ประการ บริบูรณ์ ธรรม ๗ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๒ ประการ บริบูรณ์ มีอยู่หรือ”

“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti → (bj) | bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt, pts)
ภิกษุทั้งหลายทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก ฯลฯ ภิกษุทั้งหลายได้สดับจากพระผู้มีพระภาค แล้วจักทรงจำไว้”

“Atthi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti.
ekadhammo → eko dhammo (bj) | + → kho (bjt)
“ภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันเป็นเอกที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๔ ประการบริบูรณ์ ธรรม ๔ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๗ ประการบริบูรณ์ ธรรม ๗ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๒ ประการบริบูรณ์ มีอยู่

Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti?
ekadhammo → eko dhammo (bj)
ธรรมอันเป็นเอกที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๔ ประการ บริบูรณ์ ธรรม ๔ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๗ ประการบริบูรณ์ ธรรม ๗ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้ธรรม ๒ ประการบริบูรณ์ เป็นอย่างไร
Ānāpānassatisamādhi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentīti.
ānāpānassatisamādhi → ānāpānasatisamādhi kho (bj) | ekadhammo → eko dhammo (bj) | paripūrentīti → paripūrenti (bj) | ekadhammo bhāvito → ānāpānasatisamādhi katham (pts)
คือ ธรรมอันเป็นเอกคืออานาปานสติสมาธิที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้สติปัฏฐาน ๔ ประการบริบูรณ์ สติปัฏฐาน ๔ ประการที่ภิกษุเจริญ ทำ ให้มากแล้ว ทำให้โพชฌงค์ ๗ ประการบริบูรณ์ โพชฌงค์ ๗ ประการที่ภิกษุ เจริญ ทำให้มากแล้ว ทำให้วิชชาและวิมุตติบริบูรณ์

Kathaṁ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti?
paripūrenti → the first numbers (2-5) are omitted in S1-3 as it is above mentioned; the beginning of 6 is the end of the preceding sutta. (pts note) | ānāpānassatisamādhi → ānāpānasatisamādhi (bjt) | kathaṁ → katham (pts) | ānāpānassatisamādhi kathaṁ → ānāpānasatisamādhi katham (pts)
อานาปานสติสมาธิที่ภิกษุเจริญอย่างไร ทำให้มากแล้วอย่างไร จึงทำให้ สติปัฏฐาน ๔ ประการบริบูรณ์
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
vā → va (pts) | pallaṅkaṁ → pallaṅkam (pts) | kāyaṁ → kāyam (pts) | parimukhaṁ satiṁ → parimukham satim (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไปสู่ป่าก็ดี ไปสู่โคนไม้ก็ดี ไปสู่เรือนว่างก็ดี นั่งคู้ บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า
So satova assasati, satova passasati …pe…
satova → sato va (pts) | satova → sato (pts) | + → pa-pe (pts)
เธอมีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก ฯลฯ
‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.
assasissāmīti → assasissāmī ti (pts) | passasissāmīti → passasissāmī ti (pts)
สำเหนียกว่า จะพิจารณาเห็นความสละคืน หายใจเข้า สำเหนียกว่า จะพิจารณาเห็น ความสละคืน หายใจออก

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti …pe…
assasanto rassaṁ assasāmīti pajānāti → (bj) | pajānāti → this second part is omitted by S1-3. (pts note) | dīghaṁ → dīgham (pts) | dīghaṁ passasāmīti → dīgham passasāmī ti (pts) | rassaṁ assasāmīti pajānāti → pa-pe (pts)
๑. สมัยใด ภิกษุเมื่อหายใจเข้ายาวก็รู้ชัดว่าหายใจเข้ายาว หรือ เมื่อหายใจออกยาวก็รู้ชัดว่าหายใจออกยาว เมื่อหายใจเข้าสั้นก็ รู้ชัดว่าหายใจเข้าสั้น ฯลฯ
sabbakāyappaṭisaṁvedī …pe…
sabbakāyappaṭisaṁvedī → sabbakāyapaṭisaṁvedī (bjt) | sabbakāyappaṭisaṁvedī → sabbakāyapaṭisaṁvedī la-pe (pts)
สำเหนียกว่า จะรู้แจ้งกองลมทั้งปวง ฯลฯ
‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—
sikkhati → missing in S1. (pts note) | kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti → kāyasaṅkhāram assasissāmī ti (pts) | kāyasaṅkhāraṁ → kāyasaṅkhāram (pts)
สำเหนียกว่า จะระงับกายสังขาร หายใจเข้า สำเหนียกว่า จะระงับกายสังขาร หายใจออก
kāye kāyānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
kāyānupassī → kāyanupassī (pts)
สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็น กายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัด อภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Kāyaññatarāhaṁ, bhikkhave, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsaṁ.
kāyaññatarāhaṁ → kāyāññatarāham (pts) | etaṁ → etam (pts) | yadidaṁ → yad idam (pts)
เพราะเรา กล่าวกายอย่างหนึ่ง คือลมหายใจเข้าและลมหายใจออก
Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
kāyānupassī → kāyanupassī (pts) | sampajāno → repeated in S1. (pts note) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)
เพราะเหตุนั้น สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มี ความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสใน โลกได้

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṁvedī …pe…
pītippaṭisaṁvedī → pītipaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati (bj) | Yasmiṁ → B1 tasmiṁ. (pts note)
๒. สมัยใด ภิกษุสำเหนียกว่า จะรู้แจ้งปีติ ฯลฯ
sukhappaṭisaṁvedī …
sukhapatisaṁvedī → S1-3 omit || pa || sukha- (pts note) | sukhappaṭisaṁvedī → sukhapaṭisaṁvedī (bjt)
จะรู้แจ้งสุข ฯลฯ
cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī …
cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī → cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī (bjt) | cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī → cittasaṅkhārapatisaṁvedī (pts)
จะรู้แจ้งจิตตสังขาร ฯลฯ
‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—
cittasaṅkhāraṁ assasissāmīti → cittasaṅkhāram assasissāmī ti (pts) | cittasaṅkhāraṁ passasissāmīti → cittasaṅkhāram passasissāmī ti (pts)
สำเหนียกว่า จะระงับจิตตสังขาร หายใจเข้า สำเหนียกว่า จะระงับจิตตสังขาร หายใจออก
vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้ Taṁ kissa hetu?ข้อนั้น เพราะเหตุไร Vedanāññatarāhaṁ, bhikkhave, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ manasikāraṁ.
Vedanāññatarāhaṁ → in B1 only. 8 S1 vedanaññatāhaṁ. (pts note) | assāsapassāsānam → B1 -passāsaṁ. (pts note) | vadāmi yadidaṁ assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ → vedāmi yad idam assāsapassāsānam sādhukam (pts)
เพราะเรากล่าวเวทนาอย่างหนึ่ง คือ การมนสิการ ให้ดีถึงลมหายใจเข้าและลมหายใจออก
Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhadomanassaṁ (pts) | tasmātiha → tasmā tiha (bjt) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)
เพราะเหตุนั้น สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṁvedī …pe…
cittappaṭisaṁvedī → cittapaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati (bj)
๓. สมัยใด ภิกษุสำเหนียกว่า จะรู้แจ้งจิต ฯลฯ
abhippamodayaṁ cittaṁ …pe…จะยังจิตให้บันเทิง ฯลฯ ‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;
cittaṁ → this article is complete in B1. (pts note)
สำเหนียกว่า จะตั้งจิตมั่น หายใจเข้า สำเหนียกว่า จะตั้ง จิตมั่น หายใจออก
‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati—
cittaṁ passasissāmīti → cittam passasissāmī ti (pts)
สำเหนียกว่า จะเปลื้องจิต หายใจเข้า สำเหนียกว่า จะเปลื้องจิต หายใจออก
citte cittānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.สมัยนั้น ภิกษุ พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้ Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)
ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Nāhaṁ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṁ vadāmi.
ānāpānassatisamādhibhāvanaṁ → ānāpānasatisamādhibhāvanaṁ (bjt, pts) | nāhaṁ → nāham (pts)
เพราะ เราไม่กล่าวการเจริญอานาปานสติสมาธิไว้สำหรับผู้หลงลืมสติ ไม่มีสัมปชัญญะ
Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
bhikkhu → S1-3 put bhikkhave before citte. (pts note) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts)
เพราะเหตุนั้น สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นจิต ในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและ โทมนัสในโลกได้

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī …pe…
aniccānupassī → aniccānupassī assasissāmīti sikkhati (bj) | pā → S1-3 have nothing here. (pts note)
๔. สมัยใด ภิกษุสำเหนียกว่า จะพิจารณาเห็นความไม่เที่ยง ฯลฯ
virāgānupassī …pe…จะพิจารณาเห็นความคลายออกได้ ฯลฯ nirodhānupassī …pe…จะพิจารณาเห็นความ ดับไป ฯลฯ ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati—
sikkhati → S1-3 omit this phrase. (pts note)
สำเหนียกว่า จะพิจารณาเห็นความสละคืน หาย ใจเข้า สำเหนียกว่า จะพิจารณาเห็นความสละคืน หายใจออก
dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
vineyya loke → vineyyaloke (pts)
สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ มีความ เพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
So yaṁ taṁ hoti abhijjhādomanassānaṁ pahānaṁ taṁ paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
pahānaṁ → pahāṇaṁ (bj) | abhijjhādomanassānam → S1-3 -domanassaṁ. (pts note) | sādhu → B1 sādhukam. (pts note) | yaṁ → yan (pts) | taṁ → tam (pts)
เธอเห็นการละอภิชฌาและโทมนัสนั้นด้วยปัญญาแล้ววางเฉยอย่างดี
Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
tasmātiha → tasmā ti ha (pts)
เพราะเหตุนั้น สมัยนั้น ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลาย อยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและ โทมนัสในโลกได้

Evaṁ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.
ānāpānassatisamādhi → ānāpānasatisamādhi (bjt) | evaṁ → evam (pts) | ānāpānassatisamādhi evaṁ → ānāpānasatisamādhi evam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิที่ภิกษุเจริญอย่างนี้แล ทำให้มากแล้วอย่างนี้ จึงทำให้สติปัฏฐาน ๔ ประการบริบูรณ์

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti?
kathaṁ → katham (pts)
สติปัฏฐาน ๔ ประการที่ภิกษุเจริญอย่างไร ทำให้มากแล้วอย่างไร จึงทำ ให้โพชฌงค์ ๗ ประการบริบูรณ์ คือ
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati—upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.
upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitā tassa (bj); upaṭṭhitasati (pts) | bhikkhuno → (bj) | upaṭṭhitasati → S1-3 upaṭṭhitassa. (pts note)
๑. สมัยใด ภิกษุพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ สมัยนั้น สติของเธอ ตั้งมั่น ไม่หลงลืม
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā—
sati → sati hoti (bj, cck) | yasmiṁ → B1 tasmiṁ. (pts note) | upaṭṭhitā → S1-3 upaṭṭhita. (pts note) | asammuṭṭhā → S1-3 asammuṭṭhita. (pts note)
(๑) สมัยใด สติของภิกษุตั้งมั่น ไม่หลงลืม สมัยนั้น
satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūrim (pts)
สติสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญสติสัมโพชฌงค์ สติสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ

So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati.
pavicinati → S1-3 pavicināti. (pts note) | tathāsato → tathā sato (my, bjt, pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjati → parivīmaṁsam āpajjatī (pts)
(๒) เธอมีสติอยู่อย่างนั้น ค้นหาพิจารณาสอดส่องธรรมนั้น ด้วยปัญญา
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati—
tathāsato → tathā sato (my, bjt, pts) | dhammaṁ → dhammam (pts) | pavicinati → pacinati (pts) | parivīmaṁsamāpajjati → parivīmaṁsam āpajjati (pts)
สมัยใด ภิกษุมีสติอยู่อย่างนั้น ค้นหา พิจารณาสอดส่องธรรมนั้นด้วยปัญญา สมัยนั้น
dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
hoti → (bj) | dhammavicayasambojjhaṅgo → this beginning of 23 is not to be found in S1-3 as well as in the sutta 13. (pts note) | dhammavicayasambojjhaṅgaṁ → dhammavicayasambojjhaṅgam (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūrim (pts)
ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่ แก่ภิกษุ

Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt) | dhammaṁ → dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ → parivīmaṁsam āpajjato āraddham (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts)
(๓) เมื่อเธอค้นหาพิจารณาสอดส่องธรรมนั้นด้วยปัญญา ความเพียรอันไม่ย่อหย่อนชื่อว่าเป็นอันภิกษุปรารภแล้ว
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ—
Yasmim → S1-3 tasmiṁ. (pts note) | tam → in B1 only. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt) | taṁ dhammaṁ → tam dhammam (pts) | parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ → parivīmaṁsam āpajjato araddhaṁ (pts) | vīriyaṁ → viriyam (pts)
สมัยใด ความเพียรไม่ย่อหย่อนเป็นอันภิกษุผู้ค้นคว้า พิจารณาสอดส่องธรรมนั้นด้วยปัญญาปรารภแล้ว สมัยนั้น
vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
viriyasambojjhaṅgo → S1-3 -ṅgaṁ. (pts note) | viriyasambojjhaṅgaṁ → S1-3 -ṅgo. (pts note) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
วิริยสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญวิริยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ

Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
āraddhavīriyassa → āraddhaviriyassa (bjt, pts)
(๔) ปีติไม่มีอามิสย่อมเกิดแก่ภิกษุผู้ปรารภความเพียร
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā—
āraddhavīriyassa → āraddhaviriyassa (bjt, pts)
สมัยใด ปีติไม่มีอามิสเกิดแก่ภิกษุผู้ปรารภความเพียร สมัยนั้น
pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
pītisambojjhaṅgo → S1 omits pīti. (pts note) | tasmiṁ → tasmim (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūrim (pts)
ปีติสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญปีติสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ

Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
pi → missing in S1-3. (pts note) | passambhati → S1-3 omit cittam- (pts note) | kāyopi → kāyo pi (pts) | cittampi → cittam pi (pts)
(๕) แม้กายของภิกษุผู้มีใจมีปีติย่อมระงับ แม้จิตก็ระงับ
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati—
kāyopi → kāyo pi (bjt, pts) | cittampi → cittam pi (pts)
สมัยใด แม้กายของภิกษุผู้มีใจมีปีติย่อมระงับ แม้จิตก็ระงับ สมัย นั้น
passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
passaddhisambojjhaṅgaṁ → S1 -ṅgo. (pts note) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุ เจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ปัสสิทธิสัมโพชฌงค์จึงถึงความ เจริญเต็มที่แก่ภิกษุ

Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.(๖) จิตของภิกษุผู้มีกายระงับ มีสุข ย่อมตั้งมั่น Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati—
yasmiṁ → yasmim (pts)
สมัยใด จิต ของภิกษุผู้มีกายระงับ มีสุข ย่อมตั้งมั่น สมัยนั้น
samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
bhikkhu → S1 bhikkhuno. (pts note) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūrim (pts)
สมาธิสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญ สมาธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญ เต็มที่แก่ภิกษุ

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
(๗) เธอย่อมเพ่งจิตที่ตั้งมั่นเช่นนั้นอย่างดี
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—
yasmiṁ → yasmim (pts) | tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ → tathā samāhitaṁ cittam sādhukam (pts)
สมัยใด ภิกษุย่อม เพ่งจิตที่ตั้งมั่นเช่นนั้นอย่างดี สมัยนั้น
upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
samaye → S1-3 insert bhikkhave. (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt, pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti upekhāsambojjhaṅgam (pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhā sambojjhaṅgo (pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
อุเบกขาสัมโพชฌงค์ เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ อุเบกขาสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu …pe…๒. สมัยใด ภิกษุพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย ฯลฯ citte …pe…๓. สมัยใด ภิกษุพิจารณาเห็นจิตในจิต ฯลฯ dhammesu dhammānupassī viharati—upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.
upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitā tassa (bj) | bhikkhuno → (bj) | upaṭṭhitāssa → upaṭṭhitasati (pts)
๔. สมัยใด ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ สมัยนั้น สติของเธอย่อมตั้งมั่น ไม่หลงลืม
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā—(๑) สมัยใด สติของภิกษุย่อมตั้งมั่น ไม่หลงลืม สมัยนั้น satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti—satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe….
bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
สติสัมโพชฌงค์เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญสติสัมโพชฌงค์ สติสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ ฯลฯ

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.
tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt) | tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ → tathā samāhitaṁ cittam sādhukam (pts)
(๗) เธอย่อมเพ่งจิตที่ตั้งมั่นเช่นนั้นอย่างดี
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—
tathāsamāhitaṁ → tathā samāhitaṁ (bjt, pts) | yasmiṁ → yasmim (pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)
สมัยใด ภิกษุเพ่ง จิตที่ตั้งมั่นเช่นนั้นอย่างดี สมัยนั้น
upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → dhammavicayasambojjhaṅgam (pts) | upekkhāsambojjhaṅgo → dhammavicayasambojjhaṅgo (pts) | gacchati → The numbers 29, 3O, 31 are not to be found in S1-3. (pts note) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt, pts) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt, pts) | bhāvanāpāripūriṁ → bhāvanā pāripūriṁ (pts)
อุเบกขาสัมโพชฌงค์ เป็นอันภิกษุปรารภแล้ว ภิกษุเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ อุเบกขาสัมโพชฌงค์จึงถึงความเจริญเต็มที่แก่ภิกษุ
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
bhāvitā → S1-3 bhāvito. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (pts)
ภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ ประการที่ภิกษุเจริญอย่างนี้แล ทำให้มาก แล้วอย่างนี้ จึงทำให้โพชฌงค์ ๗ ประการบริบูรณ์

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti?
kathaṁ → katham (pts) | vijjāvimuttiṁ → vijjāvimuttim (pts)
โพชฌงค์ ๗ ประการที่ภิกษุเจริญอย่างไร ทำให้มากแล้วอย่างไร จึง ทำให้วิชชาและวิมุตติบริบูรณ์
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ;
satisambojjhaṅgaṁ → satisambojjhaṅgam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เจริญสติสัมโพชฌงค์ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe…๒. เจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัย นิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ ฯลฯ upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsam bojjhaṅgam (pts) | vivekanissitaṁ virāganissitaṁ → viveka virāga (pts)
๗. เจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัย นิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentī”ti.
vijjāvimuttiṁ paripūrentīti chaṭṭhaṁ → vijjāvimuttim paripūrentī ti ānāpānasatisamādhi (pts) | ti → S1-3 paripūrenti. (pts note) | evaṁ → evam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ ประการที่ภิกษุเจริญอย่างนี้แล ทำให้มากแล้ว อย่างนี้ จึงทำให้วิชชาและวิมุตติบริบูรณ์”

Chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → ānāpānasatisamādhi (pts)
ทุติยภิกขุสูตรที่ ๖ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Français · ไทย