Dutiyamahānāmasutta๒๒ ทุติยมหานามสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ- → this phrase in B1-2 only. -- The numbers 1,2,3 do not differ from those of the preceding sutta. (pts note) | evaṁ me → evamme (th)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิโครธาราม เขตกรุงกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:ครั้งนั้น เจ้าศากยะพระนามว่ามหานามะเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว ประทับนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“idaṁ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṁ ākiṇṇamanussaṁ sambādhabyūhaṁ.
bāhujaññaṁ → bahujaññaṁ (sya-all) | sambādhabyūhaṁ → sambādhaviyūhaṁ (sya-all) | idaṁ → idha (bj: sī.pavi) | Idam → S1-3 idha. (pts note) | Kapilavatthu- → B2 kappīla- always S1-3 -vatthuṁ. (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กรุงกบิลพัสดุ์นี้ มั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์ มีประชากรมาก มีถนนคับแคบ
So khvāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṁ kapilavatthuṁ pavisanto;
manobhāvanīye → manobhāvanīyaṁ (bj) | bhikkhū → bhikkhuṁ (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)หม่อมฉันนั่งใกล้พระผู้มีพระภาคหรือภิกษุทั้งหลายผู้เป็นที่เจริญใจ เวลาเย็น เข้าไปยังกรุงกบิลพัสดุ์
bhantenapi hatthinā samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (th)พบเห็นช้างบ้าง
bhantenapi assena samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (th)ม้าบ้าง
bhantenapi rathena samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (th)รถบ้าง
bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (my, th)เกวียนบ้าง
bhantenapi purisena samāgacchāmi.
bhantenapi → bhante napi (my, th)ผู้คนบ้าง ที่พลุกพล่านขวักไขว่
Tassa mayhaṁ, bhante, tasmiṁ samaye mussateva bhagavantaṁ ārabbha sati, mussati dhammaṁ ārabbha sati, mussati saṅghaṁ ārabbha sati.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)สมัยนั้น หม่อมฉันลืมสติปรารภพระผู้มีพระภาค พระธรรม และพระสงฆ์
Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:หม่อมฉันคิดว่า
‘imamhi cāhaṁ samaye kālaṁ kareyyaṁ, kā mayhaṁ gati, ko abhisamparāyo’”ti?
mayhaṁ → mamassa (bj) | kālaṁ kareyyaṁ → kālaṅkareyyaṁ (bjt)‘หากเราพึงถึงแก่กรรมในเวลานี้ คติ ของเราจะเป็นอย่างไร อภิสัมปรายภพจะเป็นอย่างไร”
“Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma.
mā → ma (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อย่าทรงกลัวเลย มหาบพิตร อย่าทรงกลัวเลย มหาบพิตร
Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati apāpikā kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all) | kālaṅkiriyā catūhi → kālakiriyā catuhi (pts) | te → put after maraṇaṁ in S1-3. (pts note) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (my, ms2005) | apāpakaṁ te → apāpakante (th) | maraṇaṁ → maraṇam (pts)การสวรรคตของพระองค์จักไม่เลวทราม กาลกิริยาก็จักไม่เลวทราม
Catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
catūhi → catuhi (pts)มหาบพิตร อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการย่อมน้อมไปสู่นิพพาน โน้ม ไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti—คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้
itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.
itipi → iti pi (pts) | + → la-pe (pts) | devamanussānaṁ → devamanussānam (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)๑. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้ เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ฯลฯ เป็นศาสดา ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มี พระภาค’
Dhamme …pe…๒. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ฯลฯ
saṅghe …pe…
saṅghe → saṁghe (ms2005)๓. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ฯลฯ
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi …pe… samādhisaṁvattanikehi.
akhaṇḍehi → akkhaṇḍehi (th) | + → la-pe (pts)๔. ประกอบด้วยศีลที่พระอริยะชอบใจ ไม่ขาด ฯลฯ เป็นไปเพื่อ สมาธิ
Seyyathāpi, mahānāma, rukkho pācīnaninno pācīnapoṇo pācīnapabbhāro, so mūlacchinno katamena papateyyā”ti?
mūlacchinno → mūle chinno (bj); mūle chinne (sya-all, pts) | pācīnaninno → pācinaninno (pts) | papateyyāti → mūle chinne (bj: syā); mūlacchinno (bj: machasaṁ) | pācinaninno → S1 rūpocīnaninno instead of rukkho pācī- (pts note) | chinne → S1-3 chinno. (pts note) | ti → S3 pateyyā ti. (pts note) | papateyyāti → papateyyā ti (pts)มหาบพิตร เปรียบเหมือนต้นไม้ที่น้อมไปทางทิศปราจีน โน้มไปทางทิศปราจีน โอนไปทางทิศปราจีน ต้นไม้นั้นเมื่อถูกตัดโคนจะล้มไปทางไหน”
“Yena, bhante, ninno yena poṇo yena pabbhāro”ti.
pabbhāroti → pabbhāro ti (pts)“จะล้มไปทางที่ต้นไม้น้อมไป โน้มไป โอนไป พระพุทธเจ้าข้า”
“Evameva kho, mahānāma, imehi catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro”ti.
nibbānaninno hoti → nibbhānaninno (pts) | nibbānapabbhāroti dutiyaṁ → nibbānapabbhāro ti (pts) | evameva → evam eva (pts) | catūhi → catuhi (pts)“มหาบพิตร อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้นเหมือนกัน อริยสาวกผู้ประกอบ ด้วยธรรม ๔ ประการนี้ย่อมน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน”