- Saṁyutta Nikāya 55.41สังยุตตนิกาย
- 5. Sagāthakapuññābhisandavagga
Sagāthakapuññābhisandavagga → asaṅkheyyasuttaṁ (bj); abhisanda 1 or sayhaka 1 (pts1ed)
Paṭhamaabhisandasutta
Paṭhamaabhisandasutta → sagāthapuññābhisandavaggo (bj, pts1ed)๔๑ ปฐมอภิสันทสูตร
“Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā, kusalābhisandā, sukhassāhārā.
cattārome → (pts) | sukhassāhārā → S1-3 -sando -sando -āhāro. (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ๔ ประการนี้
Katame cattāro?
katame → katamo (pts)ห้วงบุญกุศล ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti—คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้
itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.
bhagavāti ayaṁ paṭhamo → bhagavā ti ayam pathamo (pts) | itipi → iti pi (pts) | devamanussānaṁ → devamanussānam (pts)๑. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้ เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ฯลฯ เป็นศาสดา ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค’
Ayaṁ paṭhamo puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro.
kusalābhisando sukhassāhāro → (pts) | puññābhisando → this part of number 3 and the preceding word katame cattāro are missing in S1-3; this is evidently a blunder. (pts note)นี้เป็นห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ประการที่ ๑
Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako dhamme …pe…
caparaṁ → ca param (pts)๒. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ฯลฯ
saṅghe …pe….
saṅghe → saṁghe (ms2005)๓. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ฯลฯ
Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi …pe… samādhisaṁvattanikehi.
akhaṇḍehi → akkhaṇḍehi (th) | + → la-pe (pts)๔. ประกอบด้วยศีลที่พระอริยะชอบใจ ไม่ขาด ฯลฯ เป็นไปเพื่อ สมาธิ
Ayaṁ catuttho puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro.
puññābhisando → puññabhisando (pts)นี้เป็นห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ประการที่ ๔
Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā, kusalābhisandā, sukhassāhārā.ห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ๔ ประการนี้
Imehi kho, bhikkhave, catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:
gaṇetuṁ → gahetuṁ (bj: sī.pavi) | bhikkhave → missing in S1-3. (pts note) | gaṇetuṁ → S1-3 gahetum always. (pts note) | catūhi → catuhi (pts) | sukaraṁ → sukaram (pts)การที่จะกำหนดประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการนี้ว่า
‘ettako puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro’ti.
sukhassāhāroti → sukhassāhāro ti (pts)‘ห้วงบุญกุศลมีประมาณเท่านี้ นำสุขมาให้’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati.
asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (bj, sya-all, pts) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ → mahāpuññakkhandho teva saṅkhaṁ (pts) | kho → S1-3 omit atha kho. (pts note) | saṅkhaṁ → S1-3 saṅgahaṁ. (pts note) | mahāpuññakkhandhotveva → mahāpuññakkhandho tveva (my)แท้ที่จริง ห้วงบุญกุศลนี้ย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณ ไม่ได้เลย’
Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṁ udakassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:
sukaraṁ → sukaram (pts)การที่จะกำหนดปริมาณของน้ำในมหาสมุทรว่า
‘ettakāni udakāḷhakānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasatānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasahassānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vāti.
ettakāni udakāḷhakasatasahassānīti vāti → (bj) | udakāḷhakānīti → udakāḷhakāni iti (sya-all) | udakāḷhakasatānīti → udakāḷhakasatāni iti (sya-all) | udakāḷhakasahassānīti → udakāḷhakasahassāni iti (sya-all) | udakāḷhakasatasahassānīti → udakāḷhakasatasahassāni iti (sya-all) | udakāḷhakasatasahassānīti vāti → udakāḷhakasatasahassānī ti vā (pts) | vā → S1-3 omit ettakāni- B1 has udakaḷha- always. (pts note) | vā → B1 adds ti. (pts note) | udakāḷhakasatānīti → udakāḷhaka satānīti (bjt) | udakāḷhakasahassānīti → udakāḷhakasahassānī ti (pts)‘น้ำมีปริมาณเท่านี้อาฬหกะ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐ อาฬหกะ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑,๐๐๐ อาฬหกะ หรือ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ อาฬหกะ’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati.
asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (bj, sya-all, pts1ed) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (pts) | mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṁ → mahā udakakkhandho teva saṅkham (pts) | mahāudakakkhandhotveva → mahāudakakkhandho tveva (my)แท้ที่จริง ปริมาณของน้ำในมหาสมุทรนั้นย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นห้วงน้ำใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณไม่ได้เลย’ แม้ฉันใด
Evameva kho, bhikkhave, imehi catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:
samannāgatassa → samanāgatassa (pts) | evameva → evam eva (pts) | catūhi → catuhi (pts) | sukaraṁ → sukaram (pts) | pamāṇaṁ gaṇetuṁ → pamāṇam gaṇetum (pts)การที่จะกำหนดประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการนี้ว่า
‘ettako puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro’ti.
puññābhisando → puññabhisando (pts) | sukhassāhāroti → sukhassāhāro ti (pts)‘ห้วงบุญกุศลมีประมาณเท่านี้ นำสุขมาให้’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (sya-all, pts) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (bj: machasaṁ); saṅgahaṁ (bj: sī.pavi) | teva → S1-3 tveva. (pts note) | saṅkhaṁ → S3 saṁhaṁ S1 saṅgahaṁ. (pts note) | mahāpuññakkhandhotveva → mahāpuññakkhandho tveva (my)แท้ที่จริง ห้วงบุญกุศลนี้ย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณ ไม่ได้เลย’ ฉันนั้นเหมือนกัน
Idamavoca bhagavā.
idamavoca bhagavā → gacchatī ti (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
Bhagavā → S1-3 add -pe- etad avoca satthā. (pts note)จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
“Mahodadhiṁ aparimitaṁ mahāsaraṁ, bahubheravaṁ ratanagaṇānamālayaṁ;
mahodadhiṁ aparimitaṁ → mahodadhim aparimitam (pts) ratanagaṇānamālayaṁ → ratnagaṇānam ālayaṁ (pts) | ratnagaṇānam → S1-3 ratana- (pts note) | bahubheravaṁ → bahu bheravaṁ (bjt)“แม่น้ำหลายสายคับคั่งไปด้วยหมู่ปลา ไหลบ่าไปยังมหาสมุทร อันเป็นที่ขังน้ำขนาดใหญ่ Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā, puthū savantī upayanti sāgaraṁ.
puthū savantī → puthusavanti (pts) | puthusavanti → S1 -savantī. (pts note)ประมาณไม่ได้ มีสิ่งที่น่ากลัวมาก เป็นแหล่งรัตนะชั้นเยี่ยม ฉันใดEvaṁ naraṁ annapānavatthadadaṁ, seyyāni paccattharaṇassa dāyakaṁ;
annapānavatthadadaṁ seyyāni paccattharaṇassa → annadapānavatthadaṁ seyyānisajjattharaṇassa (bj) | annadapānavatthadaṁ → annapānavatthadadaṁ (bj: syā, machasaṁ) | annapānavatthadadaṁ → ba. evaṁ. sī. annadapānadavatthadaṁ (sya-all note) | annapānavatthadadaṁ → S1 annadapānadavatthadaṁ S3 annadapānavatthadaṁ. (pts note) | naraṁ → naram (pts) paccattharaṇassa → seyyānisajjattharaṇassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | seyyāni paccattharaṇassa → seyyānisajjattharaṇassa (sya-all, pts) | seyyānisajjattharaṇassa → seyyāni paccattharaṇassa (bj: machasaṁ, syā) | paccattharaṇassa → sajjattharaṇassa (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | seyyānisajjattharaṇassa → ba. evaṁ. sī. seyyāni paccattharaṇassa (sya-all note) | seyyānisajjattharaṇassa → B1 -pacca- instead of sajja. (pts note)สายธารแห่งบุญย่อมหลั่งไหลไปสู่นรชน ผู้เป็นบัณฑิต ผู้ให้ข้าว น้ำ ผ้า Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṁ, najjo yathā vārivahāva sāgaran”ti.
sāgaranti → naragaṇasaṅghasevitā (bj: sī.pavi, syā) | vārivahā → S1-3 vārivahaṁ. (pts note) | vārivahāva sāgaranti → vārivahā va sāgaran ti (pts)ที่นอน ที่นั่ง และเครื่องปูลาด เปรียบเหมือนแม่น้ำคือห้วงน้ำไหลไปยังมหาสมุทร ฉันนั้น”