Bakabrahmasutta
Bakabrahmasutta → bakasuttaṁ (sya-all)With Baka the Divinity
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena bakassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
brahmuno → S3 brahmuṇo always. (pts note)Now at that time Baka the Divinity had the following harmful misconception:
“idaṁ niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī”ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, km, pts1ed, pts2ed) | uttari → uttariṁ (cck) | jīyati → jiyyati (sya-all) | mīyati → miyyati (sya-all) | kevalaṁ → kevalaṁ idam acavanadhammaṁ (pts) | acavanadhammaṁ idañhi → hi (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | panaññaṁ uttari → panaññam uttariṁ (pts) | nissaraṇaṁ → uttari nissaraṇaṁ (bj: machasaṁ) | uttariṁ → uttariṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | uppajjati → B. upapajjati always. (pts note) | ca → SS. omit ca. (pts note) | nissaraṇaṁ → B. uttari always; S1-2 nissaraṇiṁ always. (pts note) | idañhi → idaṁ hi (bjt, th) | panaññaṁ uttari → pan-aññam uttariṁ (pts)“This is permanent, this is everlasting, this is eternal, this is whole, this is not liable to pass away. For this is where there’s no being born, growing old, dying, passing away, or being reborn. And there’s no other escape beyond this.”
Atha kho bhagavā bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Then the Buddha knew Baka the Divinity’s train of thought. As easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from Jeta’s Grove and reappeared in that realm of divinity.
Addasā kho bako brahmā bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
bhagavantaṁ dūratova → bhagavantam dūrato va (pts)Baka the Divinity saw the Buddha coming off in the distance
Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)and said to him,
“ehi kho, mārisa, svāgataṁ te, mārisa.
mārisa → S1 kho instead of te; S2-3 omit svāgataṁ te mārisa. (pts note)“Come, good fellow! Welcome, good fellow!
Cirassaṁ kho, mārisa, imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi yadidaṁ → pariyāyam akāsi yad idaṁ (pts)It’s been a long time since you took the opportunity to come here.
Idañhi, mārisa, niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī”ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | jīyati → jiyyati (sya-all) | mīyati → miyyati (sya-all) | kevalaṁ → kevalam idam acavanadhammaṁ (pts) | acavanadhammaṁ idañhi → hi (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | idañhi → idaṁ hi (bjt, th, pts) | niccaṁ → niccam (pts) | dhuvaṁ → dhuvam (pts) | sassataṁ → sassatam (pts) | panaññaṁ uttari → pan-aññaṁ uttariṁ (pts) | natthīti → natthī ti (pts)For this is permanent, this is everlasting, this is eternal, this is whole, this is not liable to pass away. For this is where there’s no being born, growing old, dying, passing away, or being reborn. And there’s no other escape beyond this.”
Evaṁ vutte, bhagavā bakaṁ brahmānaṁ etadavoca:
bakaṁ brahmānaṁ etadavoca → bakabrahmānaṁ idamavoca (bj); bakam brahmānam idam avoca (pts) | idamavoca → etadavoca (bj: machasaṁ, syā) | idam → B. etad. (pts note)When he had spoken, the Buddha said to him,
“avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā.“Alas, Baka the Divinity is lost in ignorance! Alas, Baka the Divinity is lost in ignorance!
Yatra hi nāma aniccaṁyeva samānaṁ niccanti vakkhati, adhuvaṁyeva samānaṁ dhuvanti vakkhati, asassataṁyeva samānaṁ sassatanti vakkhati, akevalaṁyeva samānaṁ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṁyeva samānaṁ acavanadhammanti vakkhati.
kevalanti → kebalanti (sya-all) | aniccaññeva → yeva (bj: machasaṁ, syā) | addhuvaññeva → adhuvaññeva (bj: machasaṁ, syā) | yeva → SS. aniccaññeva- addhuvaññeva- asassataññeva-, further on -dhammaññeva. (pts note) | akevalaṁyeva → akevalaññeva (bjt) | cavanadhammaṁyeva → cavanadhammaññeva (bjt) | aniccaṁyeva → aniccam yeva (pts) | niccanti → niccan ti (pts) | adhuvaṁyeva → adhuvaṁ yeva (pts) | dhuvanti → dhuvan-ti (pts) | asassataṁyeva → asassataṁ yeva (pts) | sassatanti → sassatan ti (pts) | akevalaṁyeva → akevalaṁ yeva (pts) | kevalanti → kevalan ti (pts) | cavanadhammaṁyeva → cavanadhammaṁ yeva (pts) | acavanadhammanti → acavana-dhamman ti (pts)Because what is actually impermanent, not lasting, transient, incomplete, and liable to pass away, he says is permanent, everlasting, eternal, whole, and not liable to pass away.
Yattha ca pana jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, tañca tathā vakkhati:
jīyati → jiyyati (sya-all) | mīyati → miyyati (sya-all) | tañca → taṁ (sya-all) | jāyati → jayati (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | upapajjati → upapajjati (bj: machasaṁ, syā) | tathā → SS. taṁ ca vata (S1 omits ca). (pts note) | upapajjati → uppajjati ca taṁ (pts)And where there is being born, growing old, dying, passing away, and being reborn, he says that
‘idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati’.
jīyati → jiyyati (sya-all) | mīyati → miyyati (sya-all) | upapajjati → upapajjatīti (sya-all) | idañhi → idaṁ hi (bjt, th, pts) | upapajjati → uppajjati (pts)there’s no being born, growing old, dying, passing away, or being reborn.
Santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ, ‘natthaññaṁ uttari nissaraṇan’ti vakkhatī”ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | vakkhatīti → vakkhatīti bako brahmā (bj)And although there is another escape beyond this, he says that there’s no other escape beyond this.”
“Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṁ atītā;
+ → bako brahmā (bjt) jātijaram → B. jātiṁ-. (pts note)“Gotama, we seventy-two merit-makersare now wielders of power, having passed beyond rebirth and old age. Ayamantimā vedagū brahmupapatti, asmābhijappanti janā anekā”ti.
brahmupapatti → brahmuppatti (pts) | ayamantimā → ayam antimā (pts) asmābhijappanti → C. tasmā-. (pts note) | anekāti → anekā ti appaṁ (pts)This is our last rebirth as the Divinity,O knowledge master. and now many people pray to us.” “Appañhi etaṁ na hi dīghamāyu, yaṁ tvaṁ baka maññasi dīghamāyuṁ;
appañhi → bhagavā appaṁ hi (bj) | āyu → S2-3 āyuṁ here and further on. (pts note) | dīghamāyu → dīghamāyuṁ (th) | dīghamāyu → dīgham āyu (pts) dīghamāyuṁ → dīgham āyu (pts)“But, Baka, the lifespan here is short, not long, though you think it’s long. Sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ, āyuṁ pajānāmi tavāhaṁ brahme”ti.
sahassānaṁ → sahassāna (sya-all, km, pts2ed) | sahassānaṁ → sahassāna (cck: syā. kaṁ.) | sahassānaṁ → sahassānam (pts) brahmeti → brahmeti bako brahmā (bj) | tavāhaṁ → tvāhaṁ (sya-all) | āyuṁ → āyu (bj: PTS) | āyu → B. and C. āyuṁ. (pts note) | tavāham → SS. tvāhaṁ. (pts note) | tavāhaṁ brahmeti → tavāham brahme ti (pts)A hundred thousand times a hundred million years— I understand your lifespan, Divinity.”“Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijaraṁ sokamupātivatto;
+ → bako brahmā (bjt) | bhagavāhamasmi → bhagavāham asmi (pts) sokamupātivatto → sokam upātivatto (pts)“I am the blessed one of infinite vision, who has gone beyond rebirth and old age and sorrow. Kiṁ me purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, ācikkha me taṁ yamahaṁ vijaññā”ti.
sīlavattaṁ → C. sīlavatam; S1 sīlavantaṁ (?) always. (pts note) | vatasīlavattaṁ → vata sīlavattaṁ (bjt, th, pts) vijaññāti → vijaññāti bhagavā (bj) | yamahaṁ vijaññāti → yam ahaṁ vijaññā (pts) | vijaññā → B. vijaññaṁ. (pts note) | me taṁ → metaṁ (bjt) | ācikkha me taṁ → ācikkhametaṁ (th)What was my past practice of precept and observance? explain to me so that I may understand.”“Yaṁ tvaṁ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete;
+ → bhagavā (bjt) | tvaṁ → tvam (pts) samparete → S1 adds na. (pts note)“You gave drink to many humans who were oppressed by thirst and heat. Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, suttappabuddhova anussarāmi.
taṁ te → tante (th) | vatasīlavattaṁ → vata sīlavattaṁ (th, pts) | taṁ te → tan-te (pts) va → B. inserts m here and further on. (pts note) | suttappabuddhova → suttappabuddho va (pts)That’s your past practice of precept and observance. I recollect it like one who has wakened from sleep.Yaṁ eṇikūlasmiṁ janaṁ gahītaṁ, amocayī gayhakaṁ nīyamānaṁ;
eṇikūlasmiṁ janaṁ gahītaṁ → eṇikulasmiṁ janataṁ gahitaṁ (sya-all) | eṇikūlasmiṁ → S2 eṇī-; S3 vaṇi-. (pts note) | yaṁ → yam (pts) nīyamānaṁ → niyyamānaṁ (pts)When people at Deer River Bank were seized, you released the captives as they were led away. Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, suttappabuddhova anussarāmi.
taṁ te → tante (th) | vatasīlavattaṁ → vata sīlavattaṁ (th, pts) | taṁ → tan (pts) suttappabuddhova → suttappabuddho va (pts)That’s your past practice of precept and observance. I recollect it like one who has wakened from sleep.Gaṅgāya sotasmiṁ gahītanāvaṁ, luddena nāgena manussakamyā;
sotasmiṁ gahītanāvaṁ luddena → sotasmi gahītanāva luddhena (sya-all) | gahītanāvaṁ → gahīta-nāvaṁ (pts) manussakamyā pamocayittha → manussakampā amocayittha (sya-all) | luddena → luddhena (pts) | nāgena → S1-3 C. luddhena; S2 ludovānnāgena. (pts note) | manussakamyā → C. manussakappā. (pts note)When a boat on the Ganges River was seized by a fierce dragon desiring human flesh, Pamocayittha balasā pasayha, taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ;
pasayha taṁ te → pasayhakha tante (sya-all) | pamocayittha → pamocayitthā (pts) | pamocayittha → paṭacaro (bj: syā) | pamocayitthā → So B.; S1-2 amocayittha; S3 amocayi tvaṁ. (pts note) | balasā → S3 balāsā; B. balavā. (pts note) taṁ te → tante (th) | vatasīlavattaṁ → vata sīlavattaṁ (th, pts) | taṁ te → tan-te (pts)you freed it wielding mighty force. that’s your past practice of precept and observance. Suttappabuddhova anussarāmi.
suttappabuddhova → suttappabuddho va (pts)I recollect it like one who has wakened from sleep.Kappo ca te baddhacaro ahosiṁ, sambuddhimantaṁ vatinaṁ amaññi;
baddhacaro → paṭacaro (sya-all) | ahosiṁ → C. paṭṭhacaro; B. ahosi. (pts note) sambuddhimantaṁ → sambuddhivantaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | amaññi → amaññiṁ (bj) | sambuddhimantaṁ → sambuddhivantaṁ (sya-all) | amaññi taṁ te → amaññiṁ tante (sya-all) | sambuddhimantaṁ → sambuddhivantaṁ (bj: sīmu, PTS) | amaññiṁ → amaññī (bj: machasaṁ) | Sambuddhimantaṁ → sambuddhivantaṁ (cck: bahūsu) | sambuddhivantaṁ → S1-3 -vattaṁ. (pts note) | amaññiṁ → B. amañña; C. maññaṁ. (pts note) | sambuddhimantaṁ vatinaṁ amaññi → sambuddhivantaṁ va ti nam amaññiṁ (pts)I used to be your footman named Kappa. you thought he was intelligent and loyal. Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, suttappabuddhova anussarāmī”ti.
taṁ te → tante (th) | vatasīlavattaṁ → vata sīlavattaṁ (th, pts) | taṁ te → tan-te (pts) anussarāmīti → anussarāmīti bako brahmā (bj); anussarāmi (sya-all) | suttappabuddhova anussarāmīti → suttappabuddho va anussarāmi (pts)That’s your past practiceof precept and observance. I recollect it like one who has wakened from sleep.” “Addhā pajānāsi mametamāyuṁ, aññepi jānāsi tathā hi buddho;
mametamāyuṁ aññepi → mametam āyuṁ aññam pi (pts) | aññam → B. C. aññe. (pts note) | + → bako brahmā (bjt) | mametamāyuṁ → mam-etam āyuṁ aññam (pts) aññepi → aññampi (bj, pts1ed, pts2ed) | aññepi → aññampi (bj) | aññampi → aññepi (bj: machasaṁ, syā) | Aññepi → aññampi (cck: sī. pī.) | tathā → S1-2 jānāsitthā. (pts note) | aññepi → pi (pts)“You certainly understand this lifespan of mine. and others, too, you know;that’s why you’re the Buddha. Tathā hi tyāyaṁ jalitānubhāvo, obhāsayaṁ tiṭṭhati brahmalokan”ti.
tyāyaṁ → tyāyam (pts) brahmalokanti → brahmalokan ti sāvatthi nidānaṁ (pts) | ti → B. tāyaṁ. 7 The MS. of the British Museum (S2) could not be used further on; henceforth the notation S2 will not be met with, nor SS. except in a few instances. (pts note)And that’s why your blazing glory lights up even the realm of divinity.”