Pesalasutta
Pesalasutta → pesalāatimaññanāsuttaṁ (bj); pesalātimaññanāsuttaṁ (sya-all); pesalāatimaññanā (pts1ed)Good-Hearted
Ekaṁ samayaṁ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṁ.
samayaṁ → samayam (pts) | nigrodhakappena → nigrodha-kappena (pts)At one time Venerable Vaṅgīsa was staying near Āḷavī, at Āḷavī’s premier shrine, together with his mentor, Venerable Nigrodhakappa.
Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati.
paṭibhānena → paṭibhāṇena (sya-all)Now at that time Venerable Vaṅgīsa looked down upon other good-hearted mendicants because of his own eloquence.
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Then he thought,
“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;“It’s my loss, my misfortune,
yvāhaṁ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī”ti.
paṭibhānena → paṭibhāṇena (sya-all) | atimaññāmīti → atimaññāmī ti (pts)that I look down on other good-hearted mendicants because of my own eloquence.”
Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṁ uppādetvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
attanāva → attanā va (pts) | vippaṭisāraṁ → vippaṭisāram (pts) | velāyaṁ → velāyam (pts)Then, on the occasion of arousing remorse in himself, he recited these verses:
“Mānaṁ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu;
mānaṁ pajahassu → mānasaṁ jahassu (sya-all) | mānaṁ → mānasaṁ (bj: sīmu3, syā, sī.pavi) pajahassu → jahassu (bj) | mānapathañca pajahassu → mānapathamidha jahassu (sya-all) | ca → S1-3 mānūpathava (or ca). (pts note) | mānapathañca pajahassu → mānapathañ ca jahassu (pts)“Give up conceit, Gotama! completely abandon the different kinds of conceit! Asesaṁ mānapathasmiṁ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.
mānapathasmiṁ samucchito → mānapathamidha muñcito (sya-all) | asesaṁ → S1-3 add mā. (pts note) vippaṭisārīhuvā → vippaṭisārahuvā (bj, pts) | samucchito → mānapathamidhamuñcito (bj: syā) | vippaṭisārahuvā → vippaṭisārīhuvā (bj: machasaṁ, syā) | samucchito → S1-3 pamu (S3 mi)cchito. (pts note) | vippaṭisārahuvā → C. vippaṭisānī āhuvā. (pts note) | samucchito → muñcito (th)Besotted with the different kinds of conceit, you’ve had regrets for a long time.Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṁ papatanti;
mānahatā nirayaṁ → mānagatā nirayam (pts) | mānahatā → mānagatā (bj: PTS) | papatanti → B. mānahatā- (here and further on) -patanti. (pts note)Smeared by smears and slain by conceit, people fall into hell. Socanti janā cirarattaṁ, mānahatā nirayaṁ upapannā.
mānahatā nirayaṁ → mānagatā nirayam (pts) | mānahatā → mānagatā (bj: PTS)When people slain by conceit are reborn in hell, they grieve for a long time.Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno;But a mendicant who practices rightly, a path-victor, never grieves. Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṁ.
kittiñca sukhañca → kittiñ ca sukhañ (pts) pahitattaṁ → tathattaṁ (bj, sya-all) | tathattaṁ → pahitattaṁ (bj: machasaṁ) | dhammarato → S1-3 -daso. (pts note) | tathattam → B. vitatakkam. (pts note) | dhammadasoti tamāhu pahitattaṁ → dhammarato ti tam āhu tathattam (pts)They enjoy happiness and a good reputation, and they rightly call him a ‘Seer of Truth’.Tasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;
akhilodha → akhīlodha (sya-all) | padhānavā → S1-3 ya padhānaṁ vā. (pts note) | akhilodha → akhilo dha (pts)So being not hard-hearted, but energetic, with hindrances given up, pure; Mānañca pahāya asesaṁ, vijjāyantakaro samitāvī”ti.
mānañca → mānañ ca (pts) ti → S1 smitāvī ti S3 smitādvīti; Thera-gāthā 1219-1222. (pts note) | samitāvīti → samitāvī ti (pts)and having completely given up conceit, the one who makes an end with knowledge is assuaged.”