Āḷavakasutta
su → kiṁ sū (bj)Сутта Алавака
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane.Одно время Благословенный проживал в Алави, в обиталище яккхи Алаваки.
Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда яккха Алавака подошёл к Благословенному и сказал ему:
“nikkhama, samaṇā”ti.
samaṇāti → samaṇā ti (pts)“Выйди, отшельник!”
“Sādhāvuso”ti bhagavā nikkhami.
nikkhami → nikkhamī (bj) | sādhāvusoti → sādh āvuso ti (pts)“Хорошо, товарищ”, – сказал Благословенный и вышел.
“Pavisa, samaṇā”ti.
samaṇāti → samaṇā ti (pts)“Войди, отшельник”.
“Sādhāvuso”ti bhagavā pāvisi.
pāvisi → Ba pāvīsi throughout. (pts note) | sādhāvusoti → sādh āvuso ti (pts)“Хорошо, товарищ”, – сказал Благословенный и вошёл.
Dutiyampi kho …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | dutiyampi kho → dutiyam pi (pts)И во второй раз…
tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca:
kho → kho so (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)И в третий раз яккха Алавака сказал Благословенному:
“nikkhama, samaṇā”ti.
samaṇāti → samaṇā ti (pts)“Выйди, отшельник!”
“Sādhāvuso”ti bhagavā nikkhami.
sādhāvusoti → sādh āvuso ti (pts)“Хорошо, товарищ”, – сказал Благословенный и вышел.
“Pavisa, samaṇā”ti.
samaṇāti → samaṇā ti (pts)“Войди, отшельник”.
“Sādhāvuso”ti bhagavā pāvisi.
sādhāvusoti → sādh āvuso ti (pts)“Хорошо, товарищ”, – сказал Благословенный и вошёл.
Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca:
catutthampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И в четвёртый раз яккха Алавака сказал Благословенному:
“nikkhama, samaṇā”ti.
pe → spelled out in full (pts)“Выйди, отшельник!”
“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, nikkhamissāmi.
taṁ → (sya-all) | taṁ → Saṁy. Nik. na kho panāhaṁ āvuso ...,(Pj. tan ti hetuvacanaṁ!). (pts note) | na khvāhaṁ → nakhvāhaṁ (bjt) | khvāhaṁ → khv-āhan (pts)“Я не выйду, товарищ.
Yaṁ te karaṇīyaṁ, taṁ karohī”ti.
yaṁ te → yante (th) | yaṁ → yan (pts) | karohīti → karohī ti (pts)Поступай так, как считаешь нужным”
“Pañhaṁ taṁ, samaṇa, pucchissāmi.
pañhaṁ taṁ → pañhantaṁ (th) | pañhaṁ → pañhan (pts)“Задам тебе вопрос, отшельник.
Sace me na byākarissasi, cittaṁ vā te khipissāmi, hadayaṁ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī”ti.
byākarissasi → vyākarissasi (bjt, pts) | byākarissasi → byā karissasi (th) | pāragaṅgāya khipissāmīti → pāra-gaṅgāya khipissāmī ti (pts)Если не ответишь мне, я сведу тебя с ума или расколю твоё сердце или схвачу тебя за ноги, раскручу и перекину через Гангу”.
“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya.
passāmi → passāmā (bj) | khvāhaṁ taṁ āvuso → khvāhantaṁ (sya-all) | phāleyya → phāḷeyya (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → Cb Bai sasam-. (pts note) | phāḷeyya → Ck phaḷe-, Cb Bai phāle- (cf. [F.101 15]{=104 23}). (pts note) | na khvāhaṁ → nakhvāhaṁ (bjt) | khvāhaṁ → khv-āhan (pts) | pāragaṅgāya → pāra-gaṅgāya (pts)“Я не вижу никого в этом мире, товарищ, с его дэвами, Марами, Брахмами, в этом поколении, с его шраманами и брахманами, князьями и [простыми] людьми, кто бы мог свести меня с ума, или расколоть моё сердце, или схватить меня за ноги, раскрутить и перекинуть через Гангу.
Api ca tvaṁ, āvuso, puccha yadākaṅkhasī”ti.
tvaṁ → tuvaṁ (sya-all) | yadākaṅkhasīti → yad ākaṁkhasī ti (pts)Но всё же спрашивай что пожелаешь, товарищ”.
Atha kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:И тогда яккха Алавака обратился к Благословенному строфой:
“Kiṁ sūdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ, kiṁ su suciṇṇaṁ sukhamāvahāti;
kiṁ sūdha → kiṁsūdha (bjt) | sūdha → sū dha (pts) kiṁ su → kiṁsū (bj) | suciṇṇaṁ → suciṇṇo (bj: hemu) | suciṇṇaṁ → Bai -ṇṇo. (pts note) | sukhamāvahāti → sukham āvahāti (pts)“И каково же лучшее сокровище людей? что практикуемое хорошо приносит приятное? Kiṁ su have sādutaraṁ rasānaṁ, kathaṁjīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ”.
kiṁ su → kiṁsū (bj) | sādutaraṁ → sādhutaraṁ (sya-all) | sādutaraṁ → sādhutaraṁ (bj: a.pu, syā) | su → kiṁ sū (cck: sī.) | su → Cb sū. (pts note) kathaṁjīviṁ → kathaṁ jīviṁ (my, bjt) | kathaṁjīviṁ jīvitamāhu → kathaṁjīvim jīvitam āhu (pts)Каков в действительности самый сладкий вкус? как живёт тот, кто, говорят, живёт всех лучше?”“Saddhīdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;
īdha → Bai idha. (pts note) | saddhīdha → saddh īdha (pts) āvahāti → Ck āvahati. (pts note) | sukhamāvahāti → sukham āvahāti (pts)“Вера — вот лучшее сокровище людей. практика Дхаммы же приносит приятное. Saccaṁ have sādutaraṁ rasānaṁ, paññājīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ”.
have → bhave (bj) | sādutaraṁ → sādhutaraṁ (sya-all) | sādutaraṁ → Bi sādhu-; Pj. sādutaran ti atisayena sāduṁ, sādhutaran ti pi pāṭho. (pts note) jīvitamāhu → jīvanamāhu (bj: a.pu) | jīvitam → Bi -jīvi jivitaṁ; Pjk.... kathaṁjīvino jīvitaṁ kathaṁjīviṁ jīvitan ti, gāthābandhasukhatthaṁ pana sānunāsikaṁ vuccati; kathaṁjīviṁ jīvatan (or jīvinan, MS. jīvitan) ti vā pāṭho, tassa ‘jīvantānaṁ kathaṁjīvin'; ti attho. (pts note) | jīvitamāhu → jīvitam āhu (pts)И истина — вот самый сладкий вкус. кто живёт пониманием, тот и живёт всех лучше”.“Kathaṁ su tarati oghaṁ, kathaṁ su tarati aṇṇavaṁ;
tarati → taratī (pts) | taratī → Bai -ti. (pts note)“Как можно наводнение пересечь? как пересечь суровые моря? Kathaṁ su dukkhamacceti, kathaṁ su parisujjhati”.
dukkhaṁ → Pj. Bai -am. (pts note) | dukkhamacceti → dukkhaṁ acceti (bjt, pts)Каким же образом преодолеть боль? и способ очищения каков?”“Saddhāya tarati oghaṁ, appamādena aṇṇavaṁ;
tarati → taratī (pts) | taratī → Bai -ti. (pts note) | saddhāya → saddhā (my)“Пересечёшь ты наводнение верой, а прилежанием — суровые моря. Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhati”.
Vīriyena → viriyena (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | dukkhamacceti → dukkhaṁ acce ti (bj: hemu) | Vīriyena → viriyena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | dukkhaṁ → Pj. Baim -am. (pts note) | vīriyena dukkhamacceti → viriyena dukkhaṁ acceti (pts)Усердием боль одолеешь, а пониманием очистишь ты себя”.“Kathaṁ su labhate paññaṁ, kathaṁ su vindate dhanaṁ;
kathaṁ → katha (bjt)“Как понимание обрести? богатство как найти? Kathaṁ su kittiṁ pappoti, kathaṁ mittāni ganthati;Достичь как одобрения? а как друзей к себе привлечь? Asmā lokā paraṁ lokaṁ, kathaṁ pecca na socati”.Как не печалиться, в мир уходя иной?”“Saddahāno arahataṁ, dhammaṁ nibbānapattiyā;
saddahāno → saddāhāno (bj)“В Дхамму архатов веру утвердив, ведёт что к достижению ниббаны, Sussūsaṁ labhate paññaṁ, appamatto vicakkhaṇo.
Sussūsaṁ → sussūsā (bj, pts-vp-pli1) | sussūsaṁ → sussūsā (bj) | sussūsaṁ labhate → sussūsā labbate (pts) | Sussūsaṁ → sussūsā (cck: sī. pī.) | sussūsā → Baim susussaṁ. (pts note)Из стремления слушать понимание обретёшь, когда ты проницателен, прилежен.Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṁ;
patirūpakārī → paṭirūpakārī (sya-all) | patirūpakārī → Ba paṭi-. (pts note) | dhuravā → Cb Bai dhūr-. (pts note)А предприимчивый, послушный долгу, работу делая, богатство получает. Saccena kittiṁ pappoti, dadaṁ mittāni ganthati.
kittiṁ → Bai -tti. (pts note)Правдивостью получит одобрение; даруя, привлекает он друзей.Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino;
yassete → yass ete (pts)Имеющий четвёрку этих качеств, домохозяин, наделённый верой; Saccaṁ dhammo dhiti cāgo, sa ve pecca na socati.
dhammo → damo (?) | dhiti → dhitī (bj) | dhammo → damo (cck: ?) pecca → Bai pacca. (pts note)Истину, Дхамму, стойкость и Щедрость, печалиться не будет, коль умрёт.Iṅgha aññepi pucchassu, puthū samaṇabrāhmaṇe;
iṅgha aññepi → iṁgha aññe pi (pts) puthū → puthu (bj) | samaṇabrāhmaṇe → MSS. -brāhmano. (pts note)Ты можешь так же расспросить других, тех многочисленных шраманов или брахманов, Yadi saccā damā cāgā, khantyā bhiyyodha vijjati”.
saccā → Bai saccaṁ. (pts note) | damā → Bai dhamma. (pts note) bhiyyodha → bhīneyā (bj) | dha → Ckb na (Pj. idha). (pts note) | bhiyyodha → bhiyyo dha (pts)Возможно ли найти что-либо лучше, помимо истины, самоконтроля, [и вместе с этим] щедрости, терпения”.“Kathaṁ nu dāni puccheyyaṁ, puthū samaṇabrāhmaṇe;
Kathan → Bai -aṁ. (pts note) | nu dāni → nudāni (th) puthū → puthu (bj) | puthū → Cb Bai puthu. (pts note)“Зачем мне задавать этот вопрос тем многочисленным шраманов и брахманам? Yohaṁ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko.
Yohaṁ → sohaṁ (bj, pts-vp-pli1) | yohaṁ → so haṁ (bj, pts) | Yohaṁ → sohaṁ (cck: sī. pī.) attho → cattho (bj) | attho → Baim yo (Bm so) c'attho. (pts note)Ведь я уже сегодня осознал, что к благу в жизни будущей ведёт.Atthāya vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā;
vāsāyāḷavimāgamā yohaṁ → vāsāyā ḷavimāgamī so haṁ (bj) | so → Bai yo. (pts note) | vāsāyāḷavimāgamā → vāsāy āḷavim āgamā so (pts)Будда пришёл ради меня, остановился он в Алави. Yohaṁ ajja pajānāmi, yattha dinnaṁ mahapphalaṁ.
Yohaṁ → sohaṁ (bj, pts-vp-pli1) | Yohaṁ → aṭṭhinhārūhi saṁyutto (cck: syā. ka.) | yohaṁ → so haṁ (bjt) | yohaṁ → ham (pts)Сегодня смог я осознать, где дар несёт великий плод.So ahaṁ vicarissāmi, gāmā gāmaṁ purā puraṁ;
vicarissāmi → vivarissāmi (bj) purā puraṁ → purāpuraṁ (bjt)Теперь отправлюсь в странствие я сам, в деревню за деревней, в град за градом, Namassamāno sambuddhaṁ, dhammassa ca sudhammatan”ti.
sudhammatanti → sudhammatan ti (pts)Благословенного там буду прославлять, а также превосходство его Дхаммы”.
Āḷavakasuttaṁ dasamaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt) | dasamaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt, pts) | + → suttanipāte uragavaggassa ekādasamaṁ vijayasuttaṁ (th)Сутта Алавака Десятая.