Khaggavisāṇasutta
“Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ, aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;
aññatarampi → aññataram pi (pts)Renouncing violence for all living beings, harming not even one of them, Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
puttamiccheyya → puttam iccheyya (pts)you would not wish for offspring, so how a companion? wander alone like a rhinoceros.“Saṁsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;
bhavanti snehā → bhavati sneho (pts) | sneho → So Ckb Pj.; Bai bhavanti snehā (in accordance with metre). (pts note) idam → Bai -aṁ. (pts note) | dukkhamidaṁ → dukkham idam (pts)For a person by nature entangled there are affections; on the heels of affection, this pain. Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.Seeing the drawback born of affection, wander alone like a rhinoceros.“Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto;
paṭibaddhacitto → Bai -bandh-. (pts note)One whose mind is enmeshed in sympathy for friends & companions, neglects the goal. Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
santhave → sandhave (mr) | santhave pekkhamāno → santhavapekkhamāno (sya-all) | santhave → sandhave (cck: ka.) | bhayaṁ → santhave pekkhamānotipi (sya-all note)Seeing this danger in intimacy, wander alone like a rhinoceros.“Vaṁso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
va → Bi ca. (pts note) | visālova → visālo va (bjt, th, pts) apekkhā vaṁsakkaḷīrova → apekhā vaṁsākaḷīro va (pts) | apekhā → apekkhā (bj: a.suni) | apekhā → Bi apekkhā. (pts note) | vaṁsākaḷīro → Cb -līro, Pj. vaṁsakaḷīro, Bai vaṁsakaḷiro. (pts note)Like spreading bamboo, entwined, is concern for offspring & spouses. Vaṁsakkaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
Vaṁsakkaḷīrova → vaṁsakaḷīrova (bj); vaṁsākaḷīro va (sya-all, km, pts-vp-pli1) | vaṁsakkaḷīrova → vaṁsākaḷīro va (sya-all) | vaṁsakaḷīrova → vaṁsakakalīrova (bj: machasaṁ); vaṁsākalīrova (bj: PTS) | Vaṁsakkaḷīrova → vaṁsakaḷīrova (cck: sī.); vaṁsākaḷīrova (cck: syā. kaṁ. pī.); vaṁsekaḷīrova (cck: niddesa)Like a bamboo sprout, unentangling, wander alone like a rhinoceros.“Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṁ gacchati gocarāya;
abaddho → abandho (sya-all, km) | abaddho → abanedhā (bj: syā, PTS) | abaddho → abandho (cck: syā. kaṁ.) | abandho → abaddhotipi pāṭho (sya-all note) | abaddho → Bai -bandh-. (pts note) gacchati → ghacchati (pts)As a deer in the wilds, unfettered, goes for forage wherever it wants: Viññū naro seritaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
viññū → Bai -ññu. (pts note) | seritaṁ → Bi -ta. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)The observant person, valuing freedom, wanders alone like a rhinoceros.“Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāya;
Āmantanā → Ba -taṇa. (pts note) ṭhāne → Ba vāseyyathāne (Pj. divāseyyāsaṁkhāte vāse). (pts note)In the midst of companions —when staying at home, when going out wandering— you are prey to requests. Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
anabhijjhitaṁ → Ba anaticchitaṁ, Bi anabhicchitaṁ. (pts note) | seritaṁ → Bi -ta. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)Valuing the freedom that no one else covets, wander alone like a rhinoceros.“Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ;
ratī → Bai -ti. 11 Ck jigucch-, Bi pi jig-. (pts note) | sahāyamajjhe → So Bai Nidd.; Ckb sabhāya-. (pts note) vipulaṁ → vipūlaṁ (sya-all) | pemaṁ piyavippayogaṁ vijigucchamāno → pemam parissayānaṁ sahitā achambhī (pts)There is sporting & love in the midst of companions, & abundant love for offspring. Piyavippayogaṁ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
piyavippayogaṁ vijigucchamāno → piyavippayogañca jigucchamāno (bj) | piyavippayogaṁ vijigucchamāno → parissayānaṁ sahitā achambhī (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)Feeling disgust at the prospect of parting from those who’d be dear, wander alone like a rhinoceros.“Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
appaṭigho → appatigho (pts) | appatigho → Bai appati-. (pts note) santussamāno → Bai santusa-, (pts note)Without resistance in all four directions, content with whatever you get, Parissayānaṁ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo”.
achambhī → Ckb Bai -bhi, Pj.acchambhī. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)enduring troubles without panic, wander alone like a rhinoceros.“Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
Dussaṅgahā → Bai dusaṅg-. (pts note) | pabbajitāpi → pabbajitā pi (pts) gahaṭṭhā gharamāvasantā → gahatthā gharam āvasantā (pts)They are hard to please, some of those gone forth, as well as those living the household life. Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo”.
appossukko → appossuko (th) khaggavisāṇakappo → (pts)Being unconcerned with the offspring of others, wander alone like a rhinoceros.“Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
gihibyañjanāni sañchinnapatto → gihī vyañjanāni saṁsīnapatto (bj); gihivyañjanāni saṁsīnapatto (pts) | gihibyañjanāni → gihivyañjanāni (cck: syā. kaṁ. pī.) sañchinnapatto → saṁsīnapatto (bj, pts-vp-pli1) | sañchinnapatto → saṁsīnapatto (cck: sī.) | saṁsīnapatto → Cb saṁhīna- corr. to saṁsīna-; Ba saṁbhinna-; Bi saṁchinna- [Nidd. yathā koviḷārassa pattāni sīnānī chinnāni patitāni]. (pts note)Cutting off the householder’s marks, like a kovilara tree that has shed its leaves, Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo”.
vīro → dhīro (sya-all) | vīro → Bai dhiro. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)the enlightened one, cutting all household ties, wanders alone like a rhinoceros.“Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ, saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;
nipakaṁ → Bai nippa-. . (pts note) sādhuvihāri → Nidd. Pj. -hārin (ti). (pts note) | sādhuvihāridhīraṁ → sādhuvihāri dhīraṁ (bjt) | saddhiṁ caraṁ → saddhiṁcaraṁ (th) | saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ → saddhiṁcaraṁ sādhuvihāri dhīraṁ (pts)If you gain an astute companion, a fellow traveler, right-living, enlightened, Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā”.
satīmā → satimā (sya-all) | satīmā → Cb Bai -imā. (pts note) | tenattamano → ten attamano (pts)overcoming all troubles, go with him, gratified, mindful.“No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ, saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;
sādhuvihāridhīraṁ → sādhuvihāri dhīraṁ (bjt) | saddhiṁ caraṁ → saddhiṁcaraṁ (th) | saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ → saddhiṁcaraṁ sādhurihāri dhīraṁ (pts)If you don’t gain an astute companion, a fellow traveler, right-living & wise, Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo”.
vijitam → Bai -aṁ. (pts note) | rājāva → rājā va (pts) mātaṅgaraññeva nāgo → khaggavisāṇakappo (bj, pts-vp-pli1)wander alone like a king renouncing his kingdom, like the elephant in the Mataṅga wilds, [his herd].“Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
samā sevitabbā → samāsevitabbā (bjt)We praise companionship —yes! those on a par, or better, should be chosen as friends. Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo”.
anavajjabhojī → So Cb Pj.; Ck -jiṁ, Bai -ji. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)If they’re not to be found, living faultlessly, wander alone like a rhinoceros.“Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;Seeing radiant bracelets of gold, well-made by a smith, Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
Saṅghaṭṭamānāni → saṅghaṭṭayantāni (…) | saṅghaṭṭamānāni → saṁghaṭṭamānāni (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)clinking, clashing, two on an arm, wander alone like a rhinoceros,“Evaṁ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā;
dutīyena → dutiyena (sabbattha) | dutīyena → dutiyena (bj, cck, pts) | dutīyena sahā mamassa → dutiyena sahāmamassa (sya-all) | dutiyena → dutiyena (cck: sabbattha) | sahā → Bai -ha. (pts note) | mamassa → mam assa (pts)[Thinking:] “In the same way, if I were to live with another, there would be conversation or attachment.” Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
āyatiṁ → āyati (th) khaggavisāṇakappo → (pts)Seeing this future danger, wander alone like a rhinoceros.“Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṁ;Because sensual pleasures, elegant, honeyed, & charming, bewitch the mind with their manifold forms— Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo”.
khaggavisāṇakappo ītī → itī (pts)seeing this drawback in sensual strings— wander alone like a rhinoceros.“Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;
ītī → ratī (bj) | Itī → Bai -ti. (pts note) sallañ → Cb Bai -aṁ. (pts note) | bhayañ → Ba -yaṁ, Bi -yā. (pts note) | ca → Bi omits ca. (pts note) | sallañca bhayañca metaṁ → sallañ ca bhayañ ca m etaṁ (pts)“Calamity, tumor, misfortune, disease, an arrow, a danger for me.” Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo”.Seeing this danger in sensual strings, wander alone like a rhinoceros.“Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ, vātātape ḍaṁsasarīsape ca;
khudaṁ → Bai khudda(ṁ). (pts note) | sītañca uṇhañca → sītañ ca uṇhañ ca (pts) ḍaṁsasarīsape → ḍaṁsasiriṁsape (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | vātātape ḍaṁsasarīsape → vātātāpe ḍaṁsasiriṁsape (pts) | ḍaṁsasarīsape → ḍaṁsasiriṁsape (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ḍaṁsasiriṁsape → Bai ṭaṁsasarisape. (pts note)Cold & heat, hunger & thirst, wind & sun, horseflies & snakes: Sabbānipetāni abhisambhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo”.
abhisambhavitvā → abhibbhavitvā (tha-ap2:27 [Paccekabuddhaapadāna]) | abhisambhavitvā → Bai -saṁbh-. (pts note) | sabbānipetāni → sabbāni petāni (bjt) | sabbānipetāni → sabbāni p etāni (pts) khaggavisāṇakappo nāgova → nāgo va (pts)Enduring all these, without exception, wander alone like a rhinoceros.“Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro;
yūthāni → Ba yūdh-, Bi yudh-. (pts note) | nāgova → nāgo va (bjt, pts) uḷāro → ulāro (pts) | ulāro → Cb Bi ul-. (pts note) | sañjātakhandho → sañjātakkhandho (th)As a great white elephant, with massive shoulders, renouncing his herd, Yathābhirantaṁ viharaṁ araññe, eko care khaggavisāṇakappo”.
viharaṁ → vihare (bj, pts-vp-pli1) | viharaṁ → vihare (cck: sī. pī. niddesa) | vihare → So Ckb Nidd., Ba viharaṁ, Bi vihāraṁ. (pts note) khaggavisāṇakappo aṭṭhānataṁ → aṭṭhāna taṁ (pts)lives in the wilds wherever he wants, wander alone like a rhinoceros.“Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa, yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;
Aṭṭhāna → Ba aṭṭhānaṁ (Pj. aṭṭhāna tan ti aṭṭhānaṁ taṁ, anunāsikalopo kato). (pts note) | aṭṭhānataṁ → aṭṭhāna taṁ (th) | aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa → aṭṭhāna taṁ saṁgaṇikāratassa (pts) phassaye → phussaye (sya-all) | vimuttiṁ → vimuttaṁ (sya-all) | phassaye → phussaye (cck: syā.) | phassaye → Pj. yan ti kāraṇavacanaṁ, phassaye ti adhigacche; Ck samphassaye, Cb samphassase, Bi yaṁ passaye, Ba yaṁ phassaye. (pts note) | sāmayikaṁ → Cb Ba sāmāyi-, Bi samāyi-. (pts note) | yaṁ → yam (pts)“There’s no way that one delighting in company can touch even momentary release.” Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo”.Heeding the words of the Kinsman of the Sun, wander alone like a rhinoceros.“Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;
Diṭṭhīvisūkāni → Cb Pj. Bai {diṭṭhi-}, Bai {-visuk-}. (pts note)Transcending the contortion of views, the sure way attained, the path gained, Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo”.
mhi → Bai -ṇamhi. (pts note) | uppannañāṇomhi → uppannañāṇo mhi (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)[realizing:] “Unled by others, I have knowledge arisen,” wander alone like a rhinoceros.“Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkho niddhantakasāvamoho;
nikkuho → Bai niku-. (pts note)With no greed, no deceit, no thirst, no hypocrisy— delusion & blemishes blown away— Nirāsayo sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo”.
Nirāsayo → nirāsāso (mr) | Nirāsayo → nirāsāso (cck: ka.) khaggavisāṇakappo → (pts)with no inclinations for all the world, every world, wander alone like a rhinoceros.“Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha, anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;
pāpaṁ sahāyaṁ → pāpasahāyaṁ (bj)Avoid the evil companion disregarding the goal, intent on the discordant way. Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
seve → So Pj. Bai; Ckb niseve. (pts note) | pasutaṁ → Ck pasūtaṁ. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)Don’t associate yourself with someone heedless & hankering. wander alone like a rhinoceros.“Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha, mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;
paṭibhānavantaṁ → paṭibhāṇavantaṁ (sya-all); patibhānavantaṁ (pts) | uḷāraṁ → Cb ulā-. (pts note) | patibhānavantaṁ → Bi -bhāṇa-. (pts note)Consort with one who is learned, who maintains the Dhamma, a great & quick-witted friend. Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
kaṅkhaṁ → kaṁkhaṁ (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)Knowing the meanings, subdue your perplexity, [then] wander alone like a rhinoceros.“Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
ratiṁ → Bai khiḍḍārati. (pts note) | kāmasukhañca → kāmasukhañ ca (pts) analaṅkaritvā → analaṁkaritvā (bjt, pts)Free from longing, finding no pleasure in the world’s sport, ardor, or sensual bliss, abstaining from adornment, Vibhūsanaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo”.
Vibhūsanaṭṭhānā → vibhūsaṭṭhānā (…) | saccavādī → Bai -di. (pts note)speaking the truth, wander alone like a rhinoceros.“Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
puttañca → puttañ ca (pts) | pitarañca mātaraṁ → pitarañ ca mataraṁ (pts) bandhavāni → bandhavāni ca (pts-vp-pli1) | dhaññāni → dhaṇṇāni (pts) | bandhavāni → bandhavāni ca (cck: pī.) | ca → Bi omits ca. (pts note)Abandoning offspring, spouse, father, mother, riches, grain, relatives, Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo”.
yathodhikāni → Bi yato- (cf. M. I.,3728, Note). (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)& sensual pleasures altogether, wander alone like a rhinoceros.“Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ, appassādo dukkhamettha bhiyyo;
Saṅgo → Cb Bai saṁgo. (pts note) | parittamettha → parittam ettha (pts) assādo → Bai -asādo. (pts note) | dukkhamettha bhiyyo → dukkhametthabhiyyo (bjt) | appassādo dukkhamettha → app assādo dukkham ettha (pts)“This is a bondage. There’s little happiness here, next to no enjoyment, all the more suffering & pain. Gaḷo eso iti ñatvā matīmā, eko care khaggavisāṇakappo”.
matīmā → mutīmā (bj, pts-vp-pli1, csp1ed); matimā (sya-all); matimā (…) | matīmā → mutīmā (cck) | gaḷo → gaṇḍo (sya-all) | gaḷo → galo (bj: hemu); gaṇḍo (bj: syā,) | mutīmā → matīmā (bj: syā) | mutīmā → matīmā (cck: syā. ka.) | gaḷo → Cb -lo, Ba gaṇḍo, Bi gaṇṭho. (pts note) khaggavisāṇakappo sandālayitvāna → sandālayitvā (pts) | Sandālayitvā → Bai padālayitvāna; Fsb. sandālayitvāna. (pts note)This is a boil”: Knowing this, circumspect, wander alone like a rhinoceros.“Sandālayitvāna saṁyojanāni, jālaṁva bhetvā salilambucārī;
Sandālayitvāna → sandāḷayitvāna (bj); sandālayitvā (pts-vp-pli1); padālayitvāna (mr) | sandālayitvāna → sandāḷayitvāna (bj) | Sandālayitvāna → padālayitvāna (cck: ka.) jālaṁva bhetvā → jālambhetvā (bj); jālaṁ va chetvā (sya-all) | salilambucārī → sālil ambucārī (pts) | bhetvā → Ckb jālam bhetvā, Ba jālaṁ bhitvā, Bi jālaṁ va bhitvā. (pts note) | ambucārī → Bai -ri (pts note)Shattering fetters, like a fish in the water tearing a net, Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
khaggavisāṇakappo okkhittacakkhu → okkhitacakkhū (pts) | Okkhitacakkhū → Cb Bi -cakkhu. (pts note)like a fire not coming back to what’s burnt, wander alone like a rhinoceros.“Okkhittacakkhu na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno;
okkhittacakkhu → okkhittacakkhū (cck) | okkhittacakkhu → okkhitta cakkhu (bjt) rakkhitamānasāno → (Pj. mānasaṁ yeva mānasānaṁ). (pts note)Eyes downcast, not footloose, senses guarded, with protected mind, Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
anavassuto → amavassuto (pts) | apariḍayhamāno → Bai -dayh-. 16 So Cb Bi; Ck sañchanna, Bi saṁchanna. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)not soggy, not burning, wander alone like a rhinoceros.“Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto;
gihibyañjanāni → gihīvyañjanāni (bj) | gihibyañjanāni sañchannapatto → gihivyañjanāni saṁchinnapatto (pts) sañchannapatto → sañchinnapatto (sya-all); saṁchinnapatto (pts-vp-pli1); pacchinnapatto (mr) | pārichatto → pārichattako (…) | sañchannapatto → sañchinnapatto (sya-all) | sañchannapatto → sañchinnapatto (bj: syā, PTS) | sañchannapatto → sañchinnapatto (cck: syā. pī.); pacchinnapatto (cck: ka.) | yathā pārichatto → yathāpārichatto (bjt)Taking off the householder’s marks, like a coral tree that has shed its leaves, Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo”.
khaggavisāṇakappo → (pts)going forth in the ochre robe, wander alone like a rhinoceros.“Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
anaññaposī → Ba - si. (pts note) | sapadānacārī → Bai -ri. (pts note)Showing no greed for flavors, not wanton, going from house to house for alms Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo”.
appaṭibaddhacitto → appaṭibandhacitto (mr) | appaṭibaddhacitto → appaṭibakkhacitto (pts) | appaṭibaddhacitto → appaṭibandhacitto (cck: ka.) | appaṭibakkhacitto → Bai -tibandh-. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)with mind unenmeshed in this family or that, wander alone like a rhinoceros.“Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
upakkilese → Bai upaki-. (pts note) | vyapanujja → Ck vyasan-, Cb vyayan- corr. to vyapan-; Pj. vyapanujjā ti nuditvā vināsetvā. (pts note)Abandoning barriers to awareness, expelling all defilements—all— Anissito chetva sinehadosaṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
chetva → chetvā (bj, sya-all, pts-vp-pli1, mr) | sinehadosaṁ → snehadosaṁ (bj, mr) | chetva sinehadosaṁ → chetvā snehadosaṁ (bj); chetvā sinebadosaṁ (pts) | chetva → chetvā (cck: syā. pī. ka.) | sinehadosaṁ → snehadosaṁ (cck: ka.) | sinebadosaṁ → Pj. Bai sneha- (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)non-dependent, cutting aversion, affection, wander alone like a rhinoceros.“Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca, pubbeva ca somanassadomanassaṁ;
dukhañ → Bai dukkh-. (pts note) | dukhañca → dukkhañca (th) pubbeva → ca pubbe va (pts)Turning your back on pleasure & pain, as earlier with sorrow & joy, Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo”.
somanadomanassaṁ → So Cb; Ck somanadonassaṁ, Bai Pj. Fsb. somanassadomanassam. (pts note) | upekhaṁ → Bi upekkhaṁ. (pts note) | laddhānupekkhaṁ → somanadomanassaṁ laddhān upekhaṁ (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)attaining pure equanimity, tranquility, wander alone like a rhinoceros.“Āraddhaviriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
āraddhaviriyo → āraddhavīriyo (my) akusītavutti → akusītavuttī (sya-all) | akusītavutti → Ckb -ī. (pts note)With persistence aroused for the highest goal’s attainment, with mind unsmeared, not lazy in action, Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo”.
thāmabalūpapanno → thāma khalūpapanno (bj) khaggavisāṇakappo paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno → paṭisallāṇaṁ jhānam ariñcamāno (pts)firm in effort, with steadfastness & strength arisen, wander alone like a rhinoceros.“Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṁ anudhammacārī;
Paṭisallāṇaṁ → So Pj. Ba ; Cb Bi -naṁ, Ck -ṇā. (pts note) | ariñcamāno → Bai jhāna (ṁ) mariccamāno. (pts note) | paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno → paṭisallāṇaṁ jhānam ariñcamāno (pts) anudhammacārī → Bai -ri. (pts note)Not neglecting seclusion, jhāna, constantly living the Dhamma in line with the Dhamma, Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo”.
khaggavisāṇakappo → (pts)comprehending the danger in states of becoming, wander alone like a rhinoceros.“Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā;
patthayamappamatto aneḷamūgo → patthayaṁ appamatto anelamūgo (sya-all, pts) aneḷamūgo → anelamūgo (bj, sya-all, pts-vp-pli1, mr) | satīmā → satimā (sya-all) | aneḷamūgo → anelamūgo (cck: syā. pī. ka.) | anelamūgo → Ck alenam-, Ba -muggo. (pts note)Intent on the ending of craving & heedful, neither drooling nor dumb, but learned, mindful, Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo”.
niyato → Ck nayato. (pts note) | saṅkhātadhammo → saṁkhātadhammo (pts) khaggavisāṇakappo sīhova → sīho va (pts)—having reckoned the Dhamma— certain & striving, wander alone like a rhinoceros.“Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno;
sīhova → sīho ca (bj) | sīhova → sīho va (pts) vātova → vāto va (bjt, pts)Unstartled, like a lion at sounds. unsnared, like the wind in a net. Padumaṁva toyena alippamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.
alippamāno → alimpamāno (si, sya-all, mr) | alippamāno → alimpamāno (bj: sīmu5, hemu) | alippamāno → alimpamāno (cck: sī. syā. ka.) | alippamāno → Ckb Bai -limp- (cf. v. 213). (pts note) | padumaṁva → padumaṁ va (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)Unsmeared, like a lotus in water: wander alone like a rhinoceros.“Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;
abhibhuyyacārī → Bai -ri. (pts note)Like a lion—forceful, strong in fang, living as a conqueror, the king of beasts— Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo”.
pantāni → panthāni (bj: sīmu5, hemu) | pantāni → So Pj. Ba ; Ckb patt-, Bi panth-. (pts note) khaggavisāṇakappo → (pts)resort to a solitary dwelling. wander alone like a rhinoceros.“Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ, āsevamāno muditañca kāle;
vimuttiṁ → vimuttaṁ (sya-all) | upekkhaṁ → upekhaṁ (pts) muditañca → muditañ ca (pts)At the right time consorting with the release through goodwill, compassion, empathetic joy, equanimity, Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo”.unobstructed by all the world, any world, wander alone like a rhinoceros.“Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ, sandālayitvāna saṁyojanāni;
dosañ → Bai -aṁ. (pts note) | rāgañca dosañca → rāgañ ca dosañ ca (pts) sandālayitvāna → sandāḷayitvā (bj) | sandālayitvā → Bai padālayitvāna, Fsb. sandālayitvāna. (pts note)Having let go of passion, aversion, delusion; having shattered the fetters; Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo”.
jīvitasaṅkhayamhi → jīvitasaṁkhayamhi (pts) khaggavisāṇakappo → (pts)unfazed at the ending of life, wander alone like a rhinoceros.“Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
kāraṇatthā → (Pj. kāraṇaṁ attho etesan ti kāraṇatthā); Bi -ṇattā. (pts note) dullabhā → dullabhā dullabhā (pts) | nikkāraṇā → Bai nikā-. (pts note) | ajja mittā → ajjamittā (bjt)People follow & associate for a motive. friends without a motive these days are rare. Attaṭṭhapaññā asucī manussā, eko care khaggavisāṇakappo”.
attaṭṭhapaññā → attatthapaññā (sya-all); āttaṭṭhapaññā (pts) | āttaṭṭhapaññā → So Ckb ; Bai attattha-; Pj. attani ṭṭhitā esaṁ paññā attānaṁ yeva olokenti na aññan ti attaṭṭhapaññā; diṭṭhaṭṭhapaññā ti ayam pi kira porāṇapāṭho, sampati diṭṭhe va atthe etesaṁ paññā, . . . (pts note) + → ti khaggavisāyasuttaṁ niṭṭhitaṁ (pts)They’re shrewd for their own ends, & impure. wander alone like a rhinoceros.
Khaggavisāṇasuttaṁ tatiyaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | tatiyaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt) | + → suttanipāte uragavaggassa catutthaṁ kasibhāradvājasuttaṁ evamme (th)