KasibhāradvājasuttaСутта К Каси Бхарадвадже
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | Evam → Bai (always in this phrase) evaṁ. (pts note)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṁ ekanāḷāyaṁ brāhmaṇagāme.
dakkhiṇāgirismiṁ → dakkhiṇagirismiṁ (mr) | ekanāḷāyaṁ → ekanālāyaṁ (pts) | dakkhiṇāgirismiṁ → dakkhiṇagirismiṁ (cck: ka.)Одно время Благословенный располагается в стране Магадхов в Даккхинагири, неподалёку от брахманской деревни Эканалы.
Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle.
kasibhāradvājassa → kasībhāradvājassa (bj) | Kasibhāradvājassa → Ckb generally Kasī-. (pts note) | naṅgalasatāni → Ckb naṁg- throughout, (Pj naṅg-). (pts note)И в то время для брахмана Каси Бхарадваджи пятьсот [быков] были впряжены в плуг на время посева.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | kasibhāradvājassa → kasībhāradvājassa (bj) | nivāsetvā pattacīvaramādāya → mivāsetvā pattacīvaraṁ ādāya (pts) | pattacīvaraṁ → So Ckb Pj.; Bai -ram. (pts note) | upasaṁkami → Bai upasaṅk-. (pts note) | tenupasaṅkami → tenupasaṁkami (bjt) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)И тогда, утром, Благословенный оделся, взял чашу и одеяние и отправился туда, где работал брахман Каси Бхарадваджа.
Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati.
kasibhāradvājassa → kasībhāradvājassa (bj) | vattati → Bai vaṭṭati. (pts note) | parivesanā vattati → parivesanāvattati (bjt)И в то время случилась раздача еды брахманом Каси Бхарадваджей.
Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
yena → vena (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Благословенный подошёл [к месту] раздачи еды и встал рядом.
Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ piṇḍāya ṭhitaṁ.
kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bj)Брахман Каси Бхарадваджа увидел Благословенного, стоящего [в ожидании] подаяний,
Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:
disvāna → So Pj. Bai; Ckb omit Bhagavantaṁ piṇdāya ṭhitaṁ disvāna. (pts note) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)и сказал ему:
“ahaṁ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi.
kho → Ck Ba omit kho. (pts note) | vapāmi → Bai vapp- throughout. (pts note) | vapāmi → vappāmi (th) | vapitvā → vappitvā (th)“Я пашу и сею, отшельник. И, вспахав и засеяв, я ем.
Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū”ti.
bhuñjassūti → bhuñjāhīti (sya-all) | tvampi samaṇa → tvam pi samana (pts) | bhuñjassū → Bai bhuñjāhī. (pts note) | vapassu → vappassu (th) | vapitvā → vappitvā (th) | bhuñjassūti → bhuñjassū ti (pts)Так и ты, отшельник, должен пахать и сеять, и, вспахав и засеяв, ты сможешь поесть”.
“Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī”ti.
vapāmi → vappāmi (th) | vapitvā → vappitvā (th) | ahampi → aham pi (pts) | bhuñjāmīti → bhuñjāmī ti (pts)“Я тоже, брахман, пашу и сею, и, вспахав и засеяв, я ем”.
“Na kho pana mayaṁ passāma bhoto gotamassa yugaṁ vā naṅgalaṁ vā phālaṁ vā pācanaṁ vā balībadde vā.
Na kho pana mayaṁ → na kho pana samaṇa (sya-all) | balībadde → balivadde (bj, pts-vp-pli1); balibaddhe (sya-all, csp1ed) | bhoto → (bj) | balībadde → balibadde (cck) | pācanaṁ → pāpanaṁ (sya-all) | mayaṁ → na kho pana samaṇa (cck: syā.) | balibadde → balivadde (cck: sī. pī.); balībadde (cck: ?) | pāpanaṁ → pācanaṁ (sya-all: yu.) | pācanaṁ → Pj. ad 77 : pājeti tenā ti pājanaṁ, taṁ idha pācanan ti vuccati. (pts note) | balivadde → Ba balipadde, Bi balibaddhe. (pts note)“Но мы не видим у Мастера Готамы ни ярма, ни плуга, ни плужного лемеха, ни прута, ни скотины.
Atha ca pana bhavaṁ gotamo evamāha:
evamāha → evam āha (pts)И тем не менее, Мастер Готама говорит так:
‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’”ti.
aham → Bai -aṁ pi. (pts note) | vapāmi → vappāmi (th) | vapitvā → vappitvā (th) | ahampi → aham pi (pts) | bhuñjāmīti → bhuñjāmī ti (pts)“Я тоже, брахман, пашу и сею, и, вспахав и засеяв, я ем”.
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bjt)И затем брахман Каси Бхарадваджа обратился к Благословенному стихами:
“Kassako paṭijānāsi, na ca passāma te kasiṁ;
passāma → Bai -mi. (pts note)“Ты заявляешь, что ты пахарь, но мы не видим, чтобы ты пахал. Kasiṁ no pucchito brūhi, yathā jānemu te kasiṁ”.
kasiṁ → kasin (pts) te → Samy. Nik. taṁ. (pts note)Ты спрошен, расскажи о своей вспашке, чтоб твою вспашку мы могли понять”.“Saddhā bījaṁ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṁ;“Вера – зерно, отшельничество – дождь; понимание – [вот где] ярмо и плуг мой. Hirī īsā mano yottaṁ, sati me phālapācanaṁ.
hirī → Cb Ba hiri, Bi hīri. (pts note) | īsā → Ba issā. (pts note)Стыд – дышло, ум – ремень ярма. памятование – мой прут и плужный лемех.Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;И в теле охраняемый, и в речи слежу я за едой и животом. Saccaṁ karomi niddānaṁ, soraccaṁ me pamocanaṁ.
niddānaṁ soraccaṁ me → niddhānaṁ soraccamme (sya-all) | niddānaṁ → Bai nidā-. (pts note) soraccaṁ me → soraccamme (th) | soraccaṁ → soraccam (pts)Истину применяю как прополку, а доброта – вот отпускание моё.Vīriyaṁ me dhuradhorayhaṁ, yogakkhemādhivāhanaṁ;
dhuradhorayhaṁ → dhurakhorayhaṁ (pts) | viriyam → Bai -aṁ. (pts note) | dhurakhorayhaṁ → Pj. dhuradhoreyyaṁ. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)Усердие – мой скот рабочий, везёт к защите от связи. Gacchati anivattantaṁ, yattha gantvā na socati.Идёт туда без разворотов, туда, где не горюешь ты.Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;
evamesā kasī → evaṁ me sā kasi (sya-all) | kasī kaṭṭhā → kasīkaṭṭhā (bjt) | evamesā → evam esā (pts) amatapphalā → So Ckb Pj.; Bai amataphalā. (pts note)Вот вспашку как осуществляю, что плод Бессмертного даёт. Etaṁ kasiṁ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī”ti.
kasitvāna → kayītvāna (bj) | kasiṁ → Bai -si. (pts note) pamuccatīti → pamuccatī ti (pts)И этой вспашкой пропахав всё, свободен от всей боли”.
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo mahatiyā kaṁsapātiyā pāyasaṁ vaḍḍhetvā bhagavato upanāmesi:
pāyasaṁ → pāyāsaṁ (sabbattha) | kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bj) | pāyasaṁ → pāyāsaṁ (bj, sya-all) | mahatiyā kaṁsapātiyā pāyasaṁ → mahativā kaṁsapātivā pāyāsaṁ (pts) | upanāmesi → upanāmese (pts) | pāyasaṁ → pāyāsaṁ (cck: sabbattha) | kaṁsapātivā → Ba -pātiyā. (pts note)И тогда брахман Каси Бхарадваджа налил молочный рис в большую бронзовую тарелку и преподнёс Благословенному, говоря:
“bhuñjatu bhavaṁ gotamo pāyasaṁ.
pāyasaṁ → pāyāsaṁ (bj, sya-all, pts)“Пусть Мастер Готама ест молочный рис!
Kassako bhavaṁ;Ты пахарь,
yañhi bhavaṁ gotamo amatapphalaṁ kasiṁ kasatī”ti.
amatapphalaṁ → amataphalaṁ (bj, pts-vp-pli1); amatapphalampi (sn7.11:1 [11. Kasibhāradvājasutta]) | kasatīti gāthābhigītaṁ → kasatī ti gāthāghigitam (pts) | amatapphalaṁ → amatapphalampi (cck: saṁ. ni. 1.197) | hi → Bai yañ hi. (pts note) | bhavaṁ → So Pj. Bai; Cb evaṁ, Ck omits yaṁ hi bhavaṁ. (pts note)ведь ты пашешь той вспашкой, что плод Бессмертного даёт”.
“Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ, sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;
Gāthāghigitam → Bai-am. (pts note) | gāthābhigītaṁ me → gāthābhigītamme (th) sampassataṁ → So Pj. (c : samaṁ ājīvasuddhiṁ passataṁ, samantā vā passataṁ); Ck samph-, Cb saṁph-, Bai saṁp-. (pts note) | nesa dhammo → nesadhammo (bjt) | nesa → n esa (pts)“Коль над едой строфы пропеты – Есть эту пищу мне не подобает. это брахман в норму не входит, Что соблюдают [святые] провидцы. Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā, dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā.
satī → So Cb; Ck Pj. Bai sati. (pts note) | esā → Bai -i-d-esā, (pts note) | vuttiresā → vuttir esā (pts)Будды отвергнут всю эту пищу, Строфы над коей были пропеты. раз таковая есть норма, брахман, Их поведения принцип таков.Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ, khīṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ;
kukkucavūpasantaṁ → Bai kukkucca-. (pts note) | kukkuccavūpasantaṁ → kukkucca vūpasantaṁ (bjt)Другою едой и питьём обслужи Великого и превосходного риши, чьи загрязнения и сожаление Были разрушены и успокоены, Annena pānena upaṭṭhahassu, khettaṁ hi taṁ puññapekkhassa hotī”ti.
khettaṁ → Bai -añ. (pts note) | hotī → Bai -pekkhassa ya(ṁ) hotī. (pts note) | puññapekkhassa → puññapekhassa (bjt) | khettaṁ hi → khettañhi (th) | puññapekkhassa hotīti → puññapekhassa hotī ti (pts)Ведь [величайшее] поле [заслуг] он для того, кто свершить их желает”.
“Atha kassa cāhaṁ, bho gotama, imaṁ pāyasaṁ dammī”ti?
pāyasaṁ → pāyāsaṁ (bj, sya-all) | kassa cāhaṁ → kassacābaṁ (pts) | pāyasaṁ dammīti → pāyāsaṁ dammī ti (pts)“В таком случае, Мастер Готама, следует ли мне отдать этот молочный рис кому-нибудь другому?”
“Na khvāhaṁ taṁ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yassa so pāyaso bhutto sammā pariṇāmaṁ gaccheyya, aññatra tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā.
pāyaso → pāyāso (bj, sya-all, pts) | yassa → yena (sya-all) | khvāhaṁ → kho han (pts) | han → Pj. Bai khv- āhan. (pts note) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → Bai sasam-. (pts note) | yassa → Bai yena. (pts note) | sammāpariṇāmaṁ → Ck Bai -parinām-. (pts note) | gaccheyya → Ck -yyaṁ. (pts note)“Я не вижу, брахман, в мире с дэвами, Марой, Брахмой, в этом поколении с его отшельниками и брахманами, его дэвами и людьми, кого-либо, кто мог бы съесть и должным образом переварить этот молочный рис кроме Татхагаты или ученика Татхагаты.
Tena hi tvaṁ, brāhmaṇa, taṁ pāyasaṁ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī”ti.
brāhmaṇa → brāhmamaṇa (bj) | pāyasaṁ → pāyāsaṁ (bj, sya-all, pts) | chaḍḍehi → chaṭṭehi (pts) | opilāpehīti → opilāpehī ti (pts)Поэтому, брахман, выбрось молочный рис туда, где мало растительности или помести в воду, в которой нет живых существ”.
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo taṁ pāyasaṁ appāṇake udake opilāpesi.
kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bj) | pāyasaṁ → pāyāsaṁ (bj, sya-all, pts) | appāṇake → So Pj. (and below also Ckb Bai); Ckb Bai appan-. (pts note)И тогда брахман Каси Бхарадваджа поместил этот молочный рис в воду, в которой не было живых существ.
Atha kho so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.
sandhūpāyati sampadhūpāyati → saṁdhūmāyati sampadhumāyati (cck); saṁdhūmāyati sampadhūmāyati (sya1ed, sya2ed) | pāyaso → pāyāso (bj, sya-all) | sandhūpāyati sampadhūpāyati → saṁdhūmāyati sampadhūmāyati (sya-all) | sampadhūpāyati → sandhūmāyati sampadhūmāyati (cck: syā.) | saṁdhūmāyati → ba. sandhūpāyati sampadhūpāyati (sya-all: yu.) | citiciṭāyati → Ba vicitāyati viticitāyati, Bi vicicciṭāyati (throughout). (pts note) | sampadhūpāyati → Bai saṁdhūmāyati saṁpadhūmāyati (throughout). (pts note)И когда молочный рис был сброшен в воду, он зашипел и засвистел, так что пошёл пар и дым.
Seyyathāpi nāma phālo divasaṁ santatto udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati;
divasaṁ santatto → divasasantatto (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | phālo divasaṁ santatto → ayogulo divasasantatto (sya-all) | sandhūpāyati sampadhūpāyati evamevaṁ → saṁdhūmāyati sampadhūmāyati evameva (sya-all) | santatto → divasasantatto (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | phālo → Bai seyyathā pi ayogulo. (pts note)Это как плужный лемех, нагревавшийся весь день и затем помещённый в воду, зашипел бы и засвистел, так что пошёл бы пар и дым,
evamevaṁ so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.
pāyaso → pāyāso (bj, sya-all, pts) | sandhūpāyati sampadhūpāyati → saṁdhūmāyati sampadhūmāyati (sya-all) | evamevaṁ → evameva (my, bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)точно так же и тот молочный рис, сброшенный в воду, зашипел и засвистел, так что пошёл пар и дым.
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:
kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bj) | nipatitvā → Bai paṭitvā. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда брахман Каси Бхарадваджа, взволнованный, со вздыбившимся [от испуга] волосами, подошёл к Благословенному, припал головой к ногам Благословенного и сказал Благословенному:
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.
abhikkantaṁ → abhik kantaṁ (th)“Великолепно, Мастер Готама! Великолепно, Мастер Готама!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantī’ti → dakkhintīti (bj, km, pts-vp-pli1) | telapajjotaṁ → telapajjātaṁ (bj) | dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintī ti evam evam (pts) | dakkhantīti → dakkhintīti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | nikkujjitaṁ → Bi niku-. (pts note) | ti → Bai dakkhanti. (pts note) | evam → So all MSS. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл бы спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс бы лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же Мастер Готама различными способами прояснил Дхамму.
Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca,
ca → Pj. and Saṁy. Nik. insert upāsakaṁ maṁ bhavaṁ Gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ; (Pj. ajjatagge ti ajjataṁ aggaṁ katvā, ajjadagge vā, da-kāro padasandhikaro). Here the text of Saṁy. Nik. ends (cf. I 16110). (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṁghañ ca (pts)Я принимаю прибежище в Мастере Готаме, прибежище в Дхамме и прибежище в Сангхе монахов.
labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.
labheyyāhaṁ → So Bai Pj.; Ckb labheyyam ahaṁ. (pts note) | upasampadanti → upasampadan ti (pts)Могу ли я получить младшее посвящение у Мастера Готамы, могу ли я получить высшее [монашеское] посвящение?”
Alattha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.
kasibhāradvājo → kasībhāradvājo (bj)И тогда брахман Каси Бхарадваджа получил младшее посвящение [под учительством] Благословенного и получил высшее посвящение.
Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
vūpakaṭṭho → vūpakaṭṭhe (bj) | agārasmā → āgārasmā (sya-all) | vūpakaṭṭho → Ck upa-. (pts note) | nacirasseva → na cirasse va (bjt) | nacirasseva yassatthāya → nacirass eva yass atthāya (pts) | sammadeva → samma-d-eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)И вскоре после получения высшего посвящения, пребывая в уединении, одиноким, прилежным, старательным, решительным, уважаемый Бхарадваджа, реализовав это для себя посредством прямого знания, здесь и сейчас вошёл и пребывал в высочайшей цели святой жизни, ради которой представители клана праведно оставляют жизнь домохозяина и ведут жизнь бездомную.
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
itthattāyā → Cb itthatakāyā, Ba ittatthāyā, Bi itthāyā. (pts note) | itthattāyāti → itthattāyā ti (pts)Он напрямую познал: “Рождение окончено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”.
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṁ ahosīti.
Aññataro ca → aññataro ca kho (bj, pts-vp-pli1); aññataro kho (sya-all, km, mr) | aññataro ca → aññataroca kho (bj) | ca → aññataro ca kho (cck: sī. pī.); aññataro kho (cck: syā. kaṁ. ka.) | ca → Bai omit ca. (pts note) | ahosīti → ahosī ti (pts)Так уважаемый Бхарадваджа стал одним из арахантов.
Kasibhāradvājasuttaṁ catutthaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | kasibhāradvājasuttaṁ catutthaṁ → kasībhāradvājasuttaṁ niṭṭhitaṁ (bjt) | + → suttanipāte uragavaggassa pañcamaṁ cundasuttaṁ (th) | catutthaṁ → niṭṭhitaṁ (pts)Сутта Каси Бхарадваджа Четвёртая.