Nigrodhakappa (vaṅgīsa) sutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | sutaṁ → Ckb omit evam me sutaṁ. (pts note)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.on one occasion the Blessed One was staying near Āḷavī at the Aggāḷava shrine.
Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa upajjhāyo nigrodhakappo nāma thero aggāḷave cetiye aciraparinibbuto hoti.
aciraparinibbuto → aciraparibbuto (sya-all) | Vaṅgīsassa → Bai Vaṁgi- throughout. (pts note) | Nigrodhakappo → So Pj. Bai; Ckb add iti. (pts note)And on that occasion Ven. Vaṅgīsa’s preceptor, an elder named Nigrodha Kappa,
had recently totally unbound at the Aggāḷava shrine.
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—
paṭisallīnassa → Ckb pati-. (pts note) | vaṅgīsassa → vaṁgīsassa (bjt)Then as Ven. Vaṅgīsa was alone in seclusion, this train of thought arose in his awareness:
parinibbuto nu kho me upajjhāyo udāhu no parinibbutoti?
upajjhāyo → upājjhāyo (pts) | parinibbutoti → parinibbuto ti (pts)“Has my preceptor totally unbound, or has he not totally unbound?”
Atha kho āyasmā vaṅgīso sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṁ etadavoca—
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇha samayaṁ (bj: sīmu5, hemu) | paṭisallānā → Ck -ṇā. (pts note) | vaṅgīso → vaṁgīso (bjt) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then, emerging from his seclusion in the late afternoon, Ven.
Vaṅgīsa went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
As he was sitting there, he said to the Blessed One,
idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—
udapādi → udapādī (bj) | paṭisallīnassa → Ckb pati-. (pts note)“Just now, as I was alone in seclusion, this train of thought arose in my awareness:
parinibbuto nu kho me upajjhāyo, udāhu no parinibbutoti.
parinibbutoti → parinabbutoti (cck) | no → So Baim; Ckb na. (pts note) | parinibbutoti → parinibbuto ti (pts)‘Has my preceptor totally unbound, or has he not totally unbound?’”
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → ten añjalim paṇāmitvā (pts) | gāthāya → gāthāyā (pts) | uṭṭhāyāssanā → Bi vuṭṭhā-. (pts note) | añjalim → Bai -iṁ. (pts note) | gāthāyā → Cb gāthāhi. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th)Then, arranging his robe over one shoulder and placing his hands palm-to-palm over his heart toward the Blessed One,
Ven. Vaṅgīsa addressed the Blessed One in verses:
“Pucchāmi satthāramanomapaññaṁ, diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṁ chettā;
Pucchāmi → pucchāma (bj, sya-all, pts-vp-pli1, csp1ed) | pucchāmi satthāramanomapaññaṁ → pucchāma satthāraṁ anomapaññaṁ (bj, sya-all) | pucchāmi → pucchāma (cck) | Pucchāma → pucchāmi (cck: ka.) chettā → Baim chetvā. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)“We ask the Teacher of supreme discernment, who has cut off uncertainty in the here-&-now: Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, ñāto yasassī abhinibbutatto.
kālamakāsi → kālam akāsi (pts) yasassī → yasassi (bj)A monk has died at the Aggāḷava shrine— well-known, prestigious, with mind fully unbound.Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ, tayā kataṁ bhagavā brāhmaṇassa;
nigrodhakappo → nibrodhakappo (pts) | nāmaṁ → nāma (bjt)Nigrodha Kappa was his name, given by you, Blessed One, to that brahman. So taṁ namassaṁ acari mutyapekkho, āraddhaviriyo daḷhadhammadassī.
mutyapekkho → mutyapekho (thag21.1:56 [Vaṅgīsattheragāthā]) | acari → acariṁ (sya-all) | namassaṁ → Ck namassa. (pts note) | acari → Ba ācari, Bi ācāri. (pts note) daḷhadhammadassī → Bai -dassi. (pts note) | āraddhaviriyo → āraddhavīriyo (my)He went about revering you— who sees the firm Dhamma— intent on release, with persistence aroused.Taṁ sāvakaṁ sakya mayampi sabbe, aññātumicchāma samantacakkhu;
sakya → sakka (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | sakya mayampi → sakka mayam pi (pts) | sakka → sakya (bj: machasaṁ) | sakya → sakka (cck: sī. syā. pī.) | Sakka → Baim sakya. (pts note) | mayam → Bai -aṁ. (pts note) aññātumicchāma samantacakkhu → aññātum icchāma sumantacakkhu (pts)Sakyan, All-around Eye, we all, too, want to know of that disciple: Samavaṭṭhitā no savanāya sotā, tuvaṁ no satthā tvamanuttarosi.
savanāya → savaṇāya (bj) | sotā → So Pj. (sotā ti sotindriyāni); Ckb Baim sotaṁ. (pts note) tuvaṁ → tvaṁ (bj) | tuvan → Ckb tvan, Baim tuvaṁ. (pts note) | no → So Pj.; Ckb Bi nu, Ba omits nu. (pts note) | tvamanuttarosi → tvaṁ anuttarosi (bjt) | tvamanuttarosi → tvam anuttaro si (pts)Ready to hear are our ears. you, our teacher: You are unexcelled.Chindeva no vicikicchaṁ brūhi metaṁ, parinibbutaṁ vedaya bhūripañña;
chindeva → chind eva (pts) | metaṁ → m etaṁ (pts)Cut through our uncertainty. Tell me this, make known, One of discernment deep, that he was totally unbound. Majjheva no bhāsa samantacakkhu, sakkova devāna sahassanetto.
Majjheva → majjhe ca (sya-all, mr) | majjheva → majjhe ca (sya-all) | Majjheva → majjhe ca (cck: syā. ka.) | ca → va (sya-all: yu.) | va → Baim ca. (pts note) | majjheva → majjhe va (pts) devāna → devānaṁ (bj, sya-all) | sakkova devāna → sakko va devānaṁ (pts) | devānaṁ → devāna (bj: machasaṁ)Like Thousand-eyed Sakka, in the midst of the devas, speak, All-around Eye, in ours.Ye keci ganthā idha mohamaggā, aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā;
ganthā → So Pj.; Ckb Bai -o. (pts note) | idha → Cb 'dha. (pts note) aññāṇapakkhā → Ba aññānamaggā. (pts note) | vicikicchaṭhānā → vicikicchaṭṭhānā (bjt)Here, whatever snares there are, paths of delusion, siding with not-knowing, bases of uncertainty: Tathāgataṁ patvā na te bhavanti, cakkhuñhi etaṁ paramaṁ narānaṁ.
te → Ckb na ca te; Bi puts te before patvā. (pts note) cakkhuṁ → Cb Ba cakkhu. (pts note) | cakkhuñhi → cakkhuṁ hi (bjt, th, pts)On reaching the Tathāgata, they don’t exist, as that Eye is the foremost of men.No ce hi jātu puriso kilese, vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne;
abbhaghanaṁ → abbhadhanaṁ (cck)For if no man were ever to disperse defilements— as the wind, a dark mass of clouds— Tamovassa nivuto sabbaloko, na jotimantopi narā tapeyyuṁ.
tamovassa → tamo vassa (bjt) | tamovassa → tamo assa (pts) jotimantopi narā tapeyyuṁ → jotimantopi na pabhāseyyuṁ (thag21.1:60 [Vaṅgīsattheragāthā]) | jotimantopi → jotimanto pi (pts)the whole world would be enveloped in darkness. even brilliant people wouldn’t shine bright.Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, taṁ taṁ ahaṁ vīra tatheva maññe;
vīra → dhīra (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | vīra tatheva → dhīra tath eva (pts) | vīra → dhīra (cck: sī. syā.) | taṁ → Bm yaṁ. (pts note) | dhīra → Pj. vīra, Bi vira. (pts note)But the enlightened are makers of light. thus I think you’re that, enlightened one. Vipassinaṁ jānamupāgamumhā, parisāsu no āvikarohi kappaṁ.
jānamupāgamumhā → jānamupāgamamha (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | jānamupāgamumhā → jhānamupāgamamha (bj); jānam upāgamamha (pts) | jānamupāgamumhā → jānamupagamamhā (cck: sī. syā.) | jānam → Ckb jhānam; (Pj.=jānantā). (pts note) | upāgamamha → Bi -ā, Bm -umha. (pts note)We have come to one who knows through clear-seeing. make Kappa shine in our assembly.Khippaṁ giraṁ eraya vaggu vagguṁ, haṁsova paggayha saṇikaṁ nikūja;
vaggu vagguṁ haṁsova → vagguvagguṁ haṁsā va (pts) | vagguvagguṁ → Fsb. vaggu vagguṁ. (pts note) | haṁsā → Baim haṁso. (pts note) saṇikaṁ → sanikaṁ (bj); saṇiṁ (sya-all, pts-vp-pli1) | saṇikaṁ nikūja → sanikaṁ nikūjaṁ (bj); saṇiṁ nikujja (sya-all) | haṁsova → haṁsāva (sya-all) | nikūjaṁ → saṇiṁ nikuñja (bj: sīmu5); saṇiṁ niku ja (bj: hemu) | saṇikaṁ → saṇiṁ (cck: syā. pī.) | saṇiṁ → Bam saṇikaṁ. (pts note) | haṁsova → va (pts)Quickly, handsome one, stir your handsome voice. like a swan, stretching out (its neck), call gently Bindussarena suvikappitena, sabbeva te ujjugatā suṇoma.
bindussarena → Bi dhīrassarena. (pts note) ujjugatā → Bai uju-. (pts note) | sabbeva → sabbe va (pts)with rounded tones, well-modulated. we all listen to you, sitting upright.Pahīnajātimaraṇaṁ asesaṁ, niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ;
Pahīnajātimaraṇaṁ → Bi pahīṇaṁ j-. (pts note) dhonaṁ → dhotaṁ (cck: sī.) | vadessāmi → Baim vadissāmi, Pj. vadissāmī ti kathāpessāmi. (pts note)Pleading, I shall get the pure one to speak, he whose birth & death are abandoned. Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ, saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṁ.
na → Bi omits na. (pts note) | kāmakāro → Bai kāmakaro. (pts note) saṅkheyyakāro ca → saṅkhayyakārova (bj, mr) | saṅkheyyakāro ca → saṅkheyyakārova (bj) | ca → saṅkhayyakārova (cck: ka.) | ca → Ba va. (pts note) | saṅkheyyakāro → saṁkheyyakāro (pts)For people run-of-the-mill haven’t the power to bring about what they desire, but Tathāgatas do have the power to bring about what they have pondered.Sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ, samujjupaññassa samuggahītaṁ;
tavedaṁ samujjupaññassa → tvayidaṁ samujjapaññassa (sya-all) | sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ → sampannaveyyākaraṇan tavayidaṁ (pts) | sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ → sampannaveyyākaraṇan tava-y-idaṁ (pts) samujjupaññassa → samujjapaññassa (sya-all, mr) | samujjupaññassa → samujjapaññassa (cck: syā. ka.) | samujjupaññassa → Baim samujja-. (pts note)This, your consummate explanation, is rightly-grasped, you of discernment rightly straight. Ayamañjalī pacchimo suppaṇāmito, mā mohayī jānamanomapañña.
añjalī → Ck Bai -i. (pts note) | suppaṇāmito → Ck -panā-. (pts note) | ayamañjalī → ayam añjalī (pts) mohayī jānamanomapañña → mohayi jānam anomapañña (pts)This last salutation is offered: knowing, don’t delude us, one of discernment supreme.Parovaraṁ ariyadhammaṁ viditvā, mā mohayī jānamanomavīra;
Parovaraṁ → varāvaraṁ (katthaci) | Parovaraṁ → varāvaraṁ (cck: katthaci) | Parovaraṁ → Bai varāvaram, Bm varovaraṁ. (pts note) mohayī jānamanomavīra → mohayi jānam anomaviriya (pts) | mohayi → Bm Fsb. mohayī. (pts note) | anomaviriya → Bai -vira, Bm -vīra. (pts note)Understanding the noble Dhamma from high to low, knowing, don’t delude us, hero supreme. Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto, vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa.
vāriṁ → Bai -ri. (pts note) sutaṁ pavassa → sutassa vassa (sya-all, pts-vp-pli1) | sutaṁ pavassa yadatthikaṁ → sutassavassa yadatthiyaṁ (pts) | pavassa → sutassa vassa (bj: a.pu) | pavassa → sutassa vassa (cck: syā.) | vācābhikaṁkhāmi → Bai -khāma. (pts note) | sutassavassa → Bm sutam pavassa, Ba sutappavassa, Bi sutabbavassa; Fsb. sutassa vassa; Pj. sutaṁ pavassa and sutassa vassa (=saddāyatanassa vuṭṭhiṁ vassa). (pts note) | Yadatthiyaṁ → Baim yadatthi taṁ; Pj. -atthikaṁ. (pts note) | vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa → vācābhikaṁkhāmi sutassavassa yadatthiyaṁ (pts)I long for the water of your speech as if distressed in mind by the heat in the summer. rain down a torrent.Yadatthikaṁ brahmacariyaṁ acarī, kappāyano kaccissa taṁ amoghaṁ;
Yadatthikaṁ → yadatthiyaṁ (pts-vp-pli1); yadatthitaṁ (mr) | acarī → acāri (bj, sya-all, pts) | acāri → acari (bj: hemu) | Yadatthikaṁ → yadatthiyaṁ (cck: pī.); yadatthitaṁ (cck: ka.) | acāri → Ck Bm acari, Cb Bai ācari (cf. Thag. 1274). (pts note) kaccissa → kiñcissa (sya-all) | kacci → Ba kañci, Bi kicci, Bm kiñca. (pts note) | kaccissa → kacci ssa (pts)Was the holy life, as led by Kappa in line with his aim? was it not in any way in vain? Nibbāyi so ādu saupādiseso, yathā vimutto ahu taṁ suṇoma”.
saupādiseso → upādiseso (bj) | ādu → Bai adu. (pts note) | saupādiseso → So Bai, Bm so anup-; Ck saupādisese, Cb upādise. (pts note) taṁ → naṁ (bj) | suṇoma → suṇāma (pts) | suṇāma → Baim suṇoma. (pts note)Did he unbind with no fuel remaining? let us hear how he was released.”“Acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe,
Acchecchi → achejji (mr) | taṇhaṁ → tanhaṁ (pts) | Acchecchi → achejji (cck: ka.)“Here he cut off craving for name-&-form, (iti bhagavā)
iti → ti (sya-all, pts) Kaṇhassa sotaṁ dīgharattānusayitaṁ; atāri jātiṁ maraṇaṁ asesaṁ”,
Kaṇhassa → taṇhāya (mr) | Kaṇhassa → taṇhāya (cck: ka.) | Kaṇhassa → Baim taṇhāya. (pts note) jātiṁ maraṇaṁ → jātimaraṇaṁ (bjt, pts)the current of the Dark One, the long-time obsession. he has crossed over birth & death.” Iccabravī bhagavā pañcaseṭṭho.
icc-abravī → Bai -vi. (pts note)So spoke the Blessed One, excelling in five.“Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama;
Esa → Ba esaṁ, Bi evaṁ. (pts note) isisattama → isisattamū (sya-all)“Hearing this, your word, highest of seers, I am brightened & calmed. Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ, na maṁ vañcesi brāhmaṇo.
amoghaṁ → Ckb add nibbāyi so (354). (pts note)Surely, my question was not in vain, nor was I deceived by the brahman.Yathāvādī tathākārī, ahu buddhassa sāvako;
Yathāvādī → Ckb Bi -di. (pts note) ahu → ahū (pts) | ahū → Cb Bai āhu, Bm ahu. (pts note)As he spoke, so he acted: he was a disciple of the One Awakened. Acchidā maccuno jālaṁ, tataṁ māyāvino daḷhaṁ.
tataṁ → taṁ taṁ (sya-all) | tataṁ → Bim taṁtaṁ; Pj. tataṁ and tathā. (pts note)He has cut through the tough, stretched-out net of deceitful Death.Addasā bhagavā ādiṁ, upādānassa kappiyo;
addasā → addasa (bj, sya-all, pts) | ādiṁ → Pj. Bai ādi. (pts note)He, Kappiya, saw, Blessed One, the beginning of clinging. Accagā vata kappāyano, maccudheyyaṁ suduttaran”ti.
Kappāyano → Baim māyāvino. (pts note) suduttaranti → suduttarantī (bj) | suduttaranti → suduttaran ti vaṅgīsasuttaṁ niṭṭhitaṁ (pts)He, Kappayāna, has gone beyond the realm of Death so very hard to cross.”
Nigrodhakappasuttaṁ dvādasamaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | dvādasamaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt) | nigrodhakappasuttaṁ → vaṅgīsasuttaṁ (th) | + → suttanipāte dutiyassa cūḷavaggassa terasamaṁ sammāparibbājaniyasuttaṁ (th)