Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Sutta Nipāta 3.11Сутта Нипата 3.11

NālakasuttaСутта Налака

Ānandajāte tidasagaṇe patīte, sakkañca indaṁ sucivasane ca deve;
tidasagaṇe → MSS. -gane. (pts note) | patīte → Bi paṇite, Bm paṇīte. (pts note) sakkañca → sakkacca (bj, pts) | sakkacca → Bm Sakkañ ca. (pts note)
Риши Асита, проводя остаток дня, смотрел на дэвов Таватимсы – радостных.
Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante, asito isi addasa divāvihāre.
atiriva → Cb atirīva. (pts note) | thomayante → Bi rammayante (680d). (pts note) addasa → Bai addassa. (pts note)
В чистых одеждах, почитая Индру, ленты несли, и так и эдак возглашая похвалу.

Disvāna deve muditamane udagge, cittiṁ karitvāna idamavoca tattha;
muditamane → pamuditamane (sya-all) | muditamane → Bai pamudita-. (pts note) karitvāna idamavoca → karitvā idamavocāsi (bj, pts-vp-pli1) | cittiṁ karitvāna idamavoca → cittiṁkaritvā idam avocāsi (pts) | idamavoca → karitvā idamavocāsi (cck: sī.) | cittiṁkaritvā → Ckb vittiṁ-, Bai citti-; Pj. vittiṁ karitvā ti ādaraṁ katvā (cf. Mahāvyutpatti,2 ṯṁ 97. Mp. ad A. III 171 30: acittikatvā detī ti acittikārena agāravena deti); Bm cittiṁkaritvāna; Fsb. vittiṁ karitvā. (pts note) | avocāsi → Bai avoca, Bm avocāpi. (pts note)
Увидев довольных, ликующих тех дэвов, их поприветствовав, сказал он им тогда:
“Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo, dussaṁ gahetvā ramayatha kiṁ paṭicca.
kalyarūpo → kalyarīpo (pts) | devasaṅgho → devasaṁgho (pts) ramayatha → bhamayatha (bj, pts-vp-pli1) | ramayatha → bhamayatha (cck: sī.) | bhamayatha → So Fsb.; Ck bhamayāthā, Cb hamayathā, Ba ramayatha, Bi rammaratha. (pts note)
“Из-за чего все дэвы пышно торжествуют? зачем вы ленты взяли, машете всё ими?

Yadāpi āsī asurehi saṅgamo, jayo surānaṁ asurā parājitā;
āsī → āsi (bj, sya-all) | yadāpi āsī → yadā pi āsi (pts) parājitā → parājito (sya-all) | asurā → Bi (a)sūr-. (pts note)
Сражение с асурами было ведь когда-то. над асурами боги одержали в нём победу.
Tadāpi netādiso lomahaṁsano, kimabbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā.
tadāpi netādiso → tadā pi n etādiso (pts) kimabbhutaṁ → kimabbhūtaṁ (sya-all) | daṭṭhu → Ba daṭṭhuṁ, Bim daṭhu. (pts note) | pamoditā → Bai paṁuditā. (pts note) | kimabbhutaṁ → kiṁ abbhutaṁ (bjt) | kimabbhutaṁ → kim abbhutaṁ (pts)
Волнения такого не было тогда. что же за чудо боги увидали, что ликуют?

Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca, bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca;
seḷenti → selenti (bj) | ca → (sya-all) | Seḷenti → Cb Pjg. sel-; Pj. -anti. (pts note) | ca → Bai omit ca. (pts note) phoṭenti → poṭhenti (bj, pts-vp-pli1); pothenti (mr) | phoṭenti → poṭhenti (cck: sī. pī.); pothenti (cck: ka.) | poṭhenti → Bai potenti. (pts note)
Они свистят, поют и музыку играют; в ладоши хлопают, танцуют здесь и там.
Pucchāmi vohaṁ merumuddhavāsine, dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā”.
khippa → khippaṁ (sya-all) | dhunātha → Cb bhan-. (pts note) | khippa → Bai -aṁ. (pts note) | khippa mārisā → khippamārisā (bjt)
Я спрашиваю вас, жильцов вершины Меру: почтенные, развейте затруднение моё”.

“So bodhisatto ratanavaro atulyo, manussaloke hitasukhatthāya jāto;
atulyo → Ck atullo, Cb atullyo. (pts note) hitasukhatthāya → hitasubhatāya (bj); hitasukhatāya (sya-all, pts-vp-pli1) | manussaloke hitasukhatthāya → manusseloke hitasukhatāya (bj) | hitasukhatāya → sukhattāya (bj: machasaṁ) | hitasukhatthāya → hitasukhatāya (cck: sī. syā. pī.) | hitasukhatāya → Bi -sukhitāya. (pts note)
[Дэвы]: “В селении Лумбини во владениях Сакьев, родился Бодхисатта – несравненный, самоцвет –
Sakyāna gāme janapade lumbineyye, tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.
sakyāna → sakyānaṁ (pts) | Sakyānaṁ → Ck -nā, Bm Fsb. -na. (pts note) | Lumbineyye → Ba Lumpuneyye, Bi Lampuneyya. (pts note) amha → Ba ten'; amhā, Bi tenāmha. (pts note) | kalyarūpā → Ck kallya-. (pts note) | tenamha → ten amha (pts)
В мире людском, для блага и приятного. вот почему мы рады, пышно торжествуем.

So sabbasattuttamo aggapuggalo, narāsabho sabbapajānamuttamo;
sabbasattuttamo → sabbasattutamo (pts) sabbapajānaṁ → Ck sabbajānam, Bi sabbajānanam. (pts note) | sabbapajānamuttamo → sabbapajānaṁ uttamo (pts)
Он лучший среди всех и высшая он личность, среди людей вожак и лучший из существ.
Vattessati cakkamisivhaye vane, nadaṁva sīho balavā migābhibhū”.
cakkamisivhaye → cakkaṁ isivahaye (bj) | vattessati → Fsb. -tī; Bai vattissati. (pts note) | cakkamisivhaye → cakkaṁ isivhaye (th, pts) migābhibhū → migādhibhū (pts) | nadaṁ → Ba nandaṁ. (pts note) | migādhibhū → Bai migāvibhū (i e., migādhibhū), in Ba corr. to migābhibhū. (pts note) | nadaṁva → nadaṁ va (bjt, pts)
И в роще риши колесо запустит, рыча, как лев могучий, как властелин зверей”.

Taṁ saddaṁ sutvā turitamavasarī so, suddhodanassa tada bhavanaṁ upāvisi;
turitamavasarī → turitamavaṁsarī (bj, pts) | turitamavasarī → tusitā avasarī (sya-all: yu.) | turitam → So Baim; Ck tusitam, Cb tupitam, Fsb. Tusitā. (pts note) | avaṁsarī → So Ck Pj.; Cb avasarī, Baim avasari. (pts note) | so → Cb ro. (pts note) | turitamavasarī → turitam avaṁsarī (pts) upāvisi → upāgami (bj, pts-vp-pli1) | tada → tadā (bj) | upāvisi → upāgami (cck: sī. pī.) | tada → Ba tadā (Pj. tada bhavanan ti tadā bhavanaṁ), Fsb. [tada]. (pts note) | upāgami → Ck upagā, Baim upāvisi. (pts note)
Услышав те слова, быстро спустился он, отправился затем к жилищу Суддходаны.
Nisajja tattha idamavocāsi sakye, “Kuhiṁ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo”.
idamavocāsi → idamavocāpi (sya-all) | avocāsi → Bam avocāpi, Bi avoca cāpi. (pts note) | idamavocāsi → idam avocāsi (pts) ahamapi → ahampi (sya-all) | kuhiṁ → Bai -hi. (pts note) | ahamapi → aham api (pts)
Усевшись там, он обратился к Сакьям: “Где принц? Его хотел бы тоже повидать”.

Tato kumāraṁ jalitamiva suvaṇṇaṁ, ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṁ;
jalitamiva → jalitam iva (pts) sukusalasampahaṭṭhaṁ → sukusalena sampahaṭṭhaṁ (mr) | sukusalasampahaṭṭhaṁ → sukusalena sampahaṭṭhaṁ (cck: ka.) | va → Bi omits va. (pts note) | sukusalasampahaṭṭhaṁ → Ck sūkusalampahaṭṭhaṁ, Ba sukusalenampahaṭṭhaṁ. (pts note) | ukkāmukheva → ukkāmukhe va (pts)
И Сакьи сына своего Асите показали – величием тот лучился, превосходный цветом [кожи];
Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ, dassesu puttaṁ asitavhayassa sakyā.
Daddallamānaṁ → daddaḷhamānaṁ (mr) | siriyā → suriyā (pts) | Daddallamānaṁ → daddaḷhamānaṁ (cck: ka.) | daddallamānaṁ → Ba daddaḷha-, Bi daddali-. (pts note) dassesu → Cb Bai -uṁ, Bm dassiṁsu. (pts note) | asitavhayassa → asitavahayassa (bjt)
Сиял тот принц, как золото, которое сверкает у мастера умелого на входе у горнила.

Disvā kumāraṁ sikhimiva pajjalantaṁ, tārāsabhaṁva nabhasigamaṁ visuddhaṁ;
sikhimiva → sikhim iva (pts) nabhasigamaṁ → Bi candimaṁ. (pts note) | tārāsabhaṁva → tārāsabhaṁ va (bjt, pts)
Увидев принца, что пылает, словно пламя с гребнем, или луна, владыка звёзд, что движется по небу,
Suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ, ānandajāto vipulamalattha pītiṁ.
suriyaṁ → sūriyaṁ (cck) | suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ → suriyantapantaṁ sāradarivabbhamuttaṁ (sya-all) | tapantaṁ → Ba taṁp-, Bim -ta. (pts note) | abbhamuttaṁ → Bai sārad'; ivābbhamuttaṁ (in Ba -bbhaṁmuttaṁ), Bm sāradirivābbh-. (pts note) | suriyaṁ → suriyan (pts) | saradarivabbhamuttaṁ → sarada-r-iv abbhamuttaṁ (pts) vipulamalattha → vipulam alattha (pts)
Или же солнце осенью, от туч освободившись – уже довольный, он обрёл безудержную радость.

Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṁ, chattaṁ marū dhārayumantalikkhe;
anekasākhañca → anekasākhañ ca (pts) dhārayumantalikkhe → dhāreyyumantalikkhe (sya-all) | dhārayumantalikkhe suvaṇṇadaṇḍā → dhārayum antalikkhe sucaṇṇadaṇḍā (pts) | dhārayum → Cb -uṁm, Ba -uṁ, Bi dhāyaruṁ. (pts note)
Боги держали в небе зонт из тысячи кругов, прутьев зонта имел в себе немало каждый круг.
Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā, na dissare cāmarachattagāhakā.
vītipatanti → vitipatanti (bj) | cāmarā → Bai cāmarī. (pts note) | suvaṇṇadaṇḍā → sucaṇṇadaṇḍā (pts) cāmarachattagāhakā → cāmarachatatagāhakā (bj)
Чамары золотые вверх и вниз летали, но зонт, и тех, держал чамары кто – их было не узреть.

Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi, suvaṇṇanikkhaṁ viya paṇḍukambale;
jaṭī → jaṭi (pts) | jaṭi → Cb Bai -i. (pts note) suvaṇṇanikkhaṁ → suvaṇṇanekkhaṁ (bj, pts)
И с волосами спутанными риши “Чернославный” его увидел – золото на красном одеяле –
Setañca chattaṁ dhariyanta muddhani, udaggacitto sumano paṭiggahe.
dhariyanta → dhārayantaṁ (bj, mr); dhārayanta (sya-all) | dhariyanta muddhani → dhārayantamuddhani (sya-all) | dhariyanta → dhāriyanta (cck: syā.); dhārayantaṁ (cck: sī. ka.) | chattaṁ → Bi -tta. (pts note) | dhariyanta → Ba -taṁ, Bi dhārayatta, Bm dhārayantaṁ. (pts note) | dhariyanta muddhani → dhariyantamuddhani (bjt) | setañca → setañ ca (pts)
С белым зонтом, держался что над головою. взял на руки [дитя] – вдохновлённый и радостный.

Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṁ, jigīsako lakkhaṇamantapāragū;
Paṭiggahetvā → Cb -tvāna. (pts note) jigīsako → jigiṁsako (bj, sya-all, pts-vp-pli1); jigiṁsato (mr) | jigīsako lakkhaṇamantapāragū → jigiṁsako lakkhaṇamattapāragu (bj) | jigīsako → jigīsato (cck); jigiṁsako (sya-all, pts) | jigiṁsako → jigisako (bj: machasaṁ) | jigīsato → jigiṁsako (cck: sī. syā. pī.) | jigiṁsako → Bm jigīsako, Bai jigisanto; Pj. jigiṁsanto ti jigiṁsako(!) magganto pariyesanto, upaparikkhanto ti vuttaṁ hoti. (pts note) | lakkhaṇamantapāragū → Ck Bi -gu. (pts note)
Затем, приняв и изучив быка среди всех Сакьев, знаток [священных] гимнов и [телесных] знаков
Pasannacitto giramabbhudīrayi, “Anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo”.
giram → Bai -im. (pts note) | giramabbhudīrayi → giram abbhudīrayi (pts) dvipadānamuttamo → dipadānamuttamo (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | dvipadānamuttamo → dipadānamuttamo (cck: sī. syā. pī.) | anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo → anuttar āyaṁ dipadānam uttamo (pts)
В уме [своём] возрадовался, [радостно] он крикнул: “Непревзойдённый он, среди двуногих лучший”.

Athattano gamanamanussaranto, akalyarūpo gaḷayati assukāni;
Ath → Bi atha. (pts note) | athattano gamanamanussaranto → ath attano gamanam anussaranto (pts) gaḷayati assukāni → galayati assūkāni (bj) | gaḷayati → galayati (pts) | akalyarūpo → Ck akallya-. (pts note) | galayati → So Ck; Cb gal-, Bai gar-; Pj. gaḷayati and garayati. (pts note)
Ну а затем он вспомнил и о своём уходе, и вздрогнул, залился он горькими слезами.
Disvāna sakyā isimavocuṁ rudantaṁ, “No ce kumāre bhavissati antarāyo”.
rudantaṁ → Bm avacuṁ rudanti. (pts note) | isimavocuṁ → isim avocuṁ (pts) ce → Cb me. (pts note) | bhavissati → Bi -ssatī ti. (pts note)
Сакьи при виде плача риши вопрошали: “Что за препятствие ожидает принца?”

Disvāna sakye isimavoca akalye, “Nāhaṁ kumāre ahitamanussarāmi;
Sakye → Cb -ya. (pts note) | akalye → So Baim; Ck -yaṁ, Cb -ya. (pts note) | akalye → akallye (bjt) | isimavoca → isi-m-avoca (pts) ahitamanussarāmi → ahitam anussarāmi (pts)
Увидев потрясённых Сакьев, тот ответил: “Нет, не предвижу я не блага для принца.
Na cāpimassa bhavissati antarāyo, na orakāyaṁ adhimānasā bhavātha.
cāpimassa → cāpi assa (sya-all) | cāpi-m-assa → Bai omit -m-. (pts note) | cāpimassa → cāpi massa (bjt) adhimānasā → adhimanasā (sya-all, pts-vp-pli1) | orakāyaṁ → orakoyaṁ (bj) | orakāyaṁ adhimānasā → orak āyaṁ adhimanasā (pts) | adhimānasā → adhimanasā (cck: sī. syā.) | adhimanasā → Ba -mānasā, Bi -manussā. (pts note) | bhavātha → Bai bhavatha. (pts note)
Не будет у него каких-либо препятствий, даже малейших, так что успокойтесь.

Sambodhiyaggaṁ phusissatāyaṁ kumāro, so dhammacakkaṁ paramavisuddhadassī;
phusissat → Cb pussisat', Bai phussis(s)at', Bm phusissati. (pts note) | āyaṁ → Bm 'yaṁ. (pts note) | phusissatāyaṁ → phusissat āyaṁ (pts) paramavisuddhadassī → Bai -i. (pts note)
Принц пробуждения высшего достигнет; и с высшим чистым взором, с состраданием к другим,
Vattessatāyaṁ bahujanahitānukampī, vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṁ.
bahujanahitānukampī → Cb Bai -i. (pts note) | vattessatāyaṁ → vattessat āyaṁ (pts) vitthārik → Bi -rit'. (pts note) | vitthārikassa → vitthārik assa (pts)
Он Дхаммы колесо в движение приведёт; и жизнь его святая разойдётся широко.

Mamañca āyu na ciramidhāvaseso, athantarā me bhavissati kālakiriyā;
Mamañ → Bai mama. (pts note) | idhāvaseso → Bai ivaseso. (pts note) | mamañca → mamañ ca (pts) | ciramidhāvaseso → ciram idhāvaseso (pts) athantarā → ath antarā (pts)
Но вот остаток моей жизни невелик, и в промежутке [этом] смерть произойдёт.
Sohaṁ na sossaṁ asamadhurassa dhammaṁ, tenamhi aṭṭo byasanaṅgato aghāvī”.
sossaṁ → sussaṁ (si, sya-all, pts-vp-pli1) | sossaṁ → sussaṁ (bj: sīmu5) | sossaṁ → sussaṁ (cck: sī. syā.) | sussaṁ → Pj. sossaṁ. (pts note) | sohaṁ → so haṁ (pts) byasanaṅgato → vyasanagato (bj, sya-all, pts) | aṭṭo → Cb aṇḍo?, Ba anto corr. to aṭṭo, Bm ajjho. (pts note) | vyasanagato → Bai byasanaṅgato, Bm byasanaṁ gato. (pts note) | byasanaṅgato → byasanaṁgato (my) | byasanaṅgato → byasanagato (th) | tenamhi → ten amhi (pts)
От духом сильного я Дхаммы не услышу, и потому волнуюсь я, грущу, удручён”.

So sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pītiṁ, antepuramhā niggamā brahmacārī;
janetvā → janetvāna (sya-all) | janetvā pītiṁ → janetva pūtiṁ (pts) | vipulaṁ → Pj. vipula (MSS. -ā or -aṁ) janetvā ti vipulaṁ janetvā, ayam eva vā pāṭho. (pts note) | janetva → So Cb; Ck Bm -tvā, Bai -tvāna. (pts note) | pūtiṁ → Ba pati, Bi piti, Bm bahi. (pts note) niggamā → niragamā (bj, sya-all); nigamā (si); niragama (pts-vp-pli1) | antepuramhā niggamā → antepurambhā niragamā (bj) | niggamā → niragamā (cck: sī. syā.); nigamā (cck: ka. sī.); niragama (cck: pī.) | niragama → Ba niggamā, Bi nigamā, Bm niggama. (pts note) | brahmacārī → Bai -i. (pts note)
Так, Сакьям принеся безудержную радость, тот человек святой покинул их дворец.
So bhāgineyyaṁ sayaṁ anukampamāno, samādapesi asamadhurassa dhamme.
sayam → Bai -aṁ. (pts note) | sayaṁ anukampamāno → sayamanukampamāno (bjt) dhamme → Ckb -o. (pts note) | asamadhurassa dhamme → asamadhurassadhamme (bjt)
Но своему племяннику сказал из сострадания, чтобы тот к Дхамме духом сильного пришёл.

“Buddhoti ghosaṁ yada parato suṇāsi, sambodhipatto vivarati dhammamaggaṁ;
yada → yadi (sya-all, mr) | yada → yadi (cck: syā. ka.) | yada → So Ckb Pj. (yada parato ti yadā parato), Baim yadi. (pts note) | suṇāsi → Ckb -nāsi, Baim -ṇosi. (pts note) | yada parato → yadaparato (bjt) | buddhoti → buddho ti (pts) vivarati → vicarati (pts) | sambodhipatto → Bai -bodhisatto. (pts note) | vicarati → Baim vivarati. (pts note) | dhammamaggaṁ → Pj. dhammamaggaṁ and dhammam aggaṁ. (pts note)
“Когда услышишь от другого слово “будда”, [И фразу] “тот, обрёл кто пробуждение,
Gantvāna tattha samayaṁ paripucchamāno, carassu tasmiṁ bhagavati brahmacariyaṁ”.
samayaṁ paripucchamāno → samayaṁ paripucchiyāno (bj, pts-vp-pli1); sayaṁ paripucchamāno (sya-all) | samayaṁ → sayaṁ (sya-all) | paripucchamāno → sayaṁ paripucchiyāno (cck: sī. syā.) tasmiṁ → Ba -smi. (pts note)
И раскрывает наивысшую он Дхамму” – пойдя к нему, ты о доктрине расспроси,

Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā, anāgate paramavisuddhadassinā;
hitamanena → hitamanasena (bj, pts) | hitamanasena → Baim hitamanena. (pts note)
И под Благословенным тем веди святую жизнь”. и получив напутствие такого, благосклонного,
So nālako upacitapuññasañcayo, jinaṁ patikkhaṁ parivasi rakkhitindriyo.
nālako → nāḷako (bj, sya-all) patikkhaṁ → pati + ikkhaṁ = | patikkhaṁ → pati + ikkhaṁ = patikkhaṁ (cck note) | rakkhitindriyo → Bai rakkhat-. (pts note)
Чья прозорливость высшая и чистая была, налака с изобилием накопленных заслуг

Sutvāna ghosaṁ jinavaracakkavattane, gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno;
ghosaṁ → Bi sutvā nighosaṁ. (pts note) | Jinavaracakkavattane → Bai -cakkapavattane (in Bi -mavattane). (pts note)
Ждал Победителя и чувства охранял. и услыхав молву о том, что Победитель
Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi, samāgate asitāvhayassa sāsaneti.
munipavaraṁ → munivaraṁ (sya-all) asitāvhayassa → asitavhayassa (bj, sya-all) | asitāvhayassa sāsaneti → asitavhayassa sāsane ti (pts) | sāsane → Bam Asitāvh-, Bi Asitāvhayasāsane, Fsb, Asitavhayasāsane. (pts note) | ti → Fsb. omits ti. (pts note)
Привёл в движение колесо, что превосходно, придя, увидел высшего он риши, был доволен.

Vatthugāthā niṭṭhitā.
Vatthugāthā → Baim -kathā. (pts note) | vatthugāthā → vatthukathā (th)
Так как пришёл [момент] Аситы наставлений,

“Aññātametaṁ vacanaṁ, asitassa yathātathaṁ;
aññātametaṁ → aññātam etaṁ (pts)
О высшего понимания спросил он мудреца. [Налака]: “Вот это утверждение Аситы
Taṁ taṁ gotama pucchāmi, sabbadhammāna pāraguṁ.
pucchāmi sabbadhammāna pāraguṁ → pucchāma sabbadhammānapāraguṁ (bj) | pucchāmi → pucchāma (pts) | pucchāma → Baim -mi. (pts note) sabbadhammāna pāraguṁ → sabbadhammānapāraguṁ (bjt)
Мной было познано как истина и правда. а потому спрошу тебя я, о Готама,

Anagāriyupetassa, bhikkhācariyaṁ jigīsato;
anagāriyupetassa → anāgāriyupetassa (sya-all) | Anagāriy → Baim Pj. anā-. (pts note) | anagāriyupetassa → anagāriy upetassa (pts) jigīsato → jigiṁsato (bj, pts) | jigīsato muni → jigiṁsato muniṁ (sya-all) | jigiṁsato → jigisato (bj: machasaṁ) | jigiṁsato → Bai jigis-, Bm jigīs-. (pts note)
Того, кто вышел за пределы явлений. так как бездомной жизнью я теперь живу,
Muni pabrūhi me puṭṭho, moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ”.
muni → So Bai Fsb.; Bm mārisa brūhi instead of muni pabrūhi; Cb muniṁ, Ck omits muni. (pts note)
Средства к существованию ища на подаяниях, будучи спрошенным, мудрец, будь добр, разъясни

“Moneyyaṁ te upaññissaṁ,
moneyyaṁ te upaññissaṁ iti → moneyyante upaññissanti (sya-all) | upaññissaṁ iti → upaññissan ti (pts) | upaññissan → So Ckb Baim Pj. (=upaññāpeyyaṁ) (Ba upañhi-); Fsb. upaññassan, cf. 716a. (pts note) | moneyyaṁ → moneyyan (pts)
Мне о мудрейшестве, о высшем из путей”
(iti bhagavā)
iti → ti (pts)
“Да, о мудрейшестве тебе я расскажу,
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; handa te naṁ pavakkhāmi,Освоить его трудно, выполнить непросто. итак, о нём тебе поведаю [сейчас], Santhambhassu daḷho bhava.
santhambhassu → Bai saṇṭh-. (pts note)
Будь к этому готов и стойкость прояви.

Samānabhāgaṁ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṁ;
samānabhāgaṁ → samānabhāvaṁ (sya-all, pts) | samānabhāgaṁ → bhāvaṁ (bj: sīmu5) | Samānabhāvaṁ → In Pj. ad 702cd reappearing as samānabhāgaṁ, cf. Mvu. III 3876. (pts note) akkuṭṭhavanditaṁ → Ck aku-, Cb -vandanaṁ, (Pj.=akkosañ ca vandanañ ca). (pts note) | akkuṭṭhavanditaṁ → akuṭṭhavanditaṁ (th)
Должен иметь одно [ко всем] ты отношение, когда тебя в деревне хвалят и ругают.
Manopadosaṁ rakkheyya, santo anuṇṇato care.
manopadosaṁ → Cb -se. (pts note) anuṇṇato → anunnato (bj) | anuṇṇato care → anuṇṇagocaro (sya-all) | anuṇṇagocaro → anuṇṇato care (sya-all note) | santo → Ck adds va. (pts note) | anuṇṇato → Cb anuttato. (pts note)
Должен не допускать в уме своём ты злобы, спокойным должен быть, не радуясь [хвалению].

Uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā;Различны впечатления – и высоки, и низки, и предстают они словно лесное пламя. Nāriyo muniṁ palobhenti, tā su taṁ mā palobhayuṁ.
nāriyo → nariyo (pts) | nariyo → Baim nā- (pts note) | muniṁ → Bai -ni (pts note) palobhayuṁ → palobheyyuṁ (sya-all) | palobheyyuṁ → palobhayuṁ (sya-all note) | palobhayuṁ → Ba -bheyuṁ. (pts note) | tā su → tāsu (my)
И мудреца стараются и женщины пленить – не позволяй себе поддаться соблазнению.

Virato methunā dhammā, hitvā kāme paropare;
paropare → parovare (bj, pts-vp-pli1); varāvare (sya-all) | paropare → parovare (cck: sī. pī.); varāvare (cck: syā.) | parovare → Baim paropare. (pts note)
И отлучив себя от половых сношений, оставив утончённые и грубые услады,
Aviruddho asāratto, pāṇesu tasathāvare.Не должен быть враждебным ты, привязанным к живущим – будь сильными или же слабыми они.

Yathā ahaṁ tathā ete, yathā ete tathā ahaṁ;[Осознавай]: “Они ведь мне подобны, ведь каковы они – то и таков и я”, Attānaṁ upamaṁ katvā, na haneyya na ghātaye.
ghātaye → Bai ghāṭ-. (pts note)
Бери себя же в качестве мерила, ты сам не убивай, не понуждай других.

Hitvā icchañca lobhañca, yattha satto puthujjano;
icchañca lobhañca → icchañ ca lobhañ ca (pts)
Оставив и желания и жадность, к чему обычный человек привязан,
Cakkhumā paṭipajjeyya, tareyya narakaṁ imaṁ.
tareyya → Bi dhār-. (pts note) | narakaṁ → Bai nā-. (pts note)
Видящий должен так практиковать, чтоб эту преисподнюю он смог бы пересечь.

Ūnūdaro mitāhāro, appicchassa alolupo;
ūnūdaro → onodaro (sya-all) | Ūnūdaro → Bai onodaro, Bm okodaro. (pts note) appicchassa → apapiccassa (bj) | appicchassa → appicch assa (pts)
Живот не набивая, умеренный в еде, будь тем, кто без стремлений и без желаний многих.
Sadā icchāya nicchāto, aniccho hoti nibbuto.
Sadā → sa ve (bj, pts-vp-pli1) | sadā → sace (bj); sa ve (pts) | Sadā → sa ve (cck: pī.) | ve → Cb sace, Baim sadā. (pts note) aniccho → Cb anicchā. (pts note)
Будь неголодным в отношении желания, [Будь] безжеланным, [тем будь], кто угас.

Sa piṇḍacāraṁ caritvā, vanantamabhihāraye;
piṇḍacāraṁ → Cb piṇḍā-. (pts note) | sa piṇḍacāraṁ → sapiṇḍacāraṁ (bjt) vanantamabhihāraye → vanantambhihāraye (bj) | vanantamabhihāraye → vanantam abhihāraye (pts)
И поскитавшись, собирая подаяния, уединиться следует тебе потом в лесу.
Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṁ, āsanūpagato muni.
upaṭṭhito → Bai uppaṭṭhito. (pts note) āsanūpagato → Bi sāsan-. (pts note)
У дерева подножья оставаясь, сидение мудрец должен создать.

Sa jhānapasuto dhīro, vanante ramito siyā;
jhānapasuto → Ck kyāna-, Cb kkāyana-, Bm sajjhāna-. (pts note)
Устойчивый, нацеленный на джхану, в лесах он должен радость находить.
Jhāyetha rukkhamūlasmiṁ, attānamabhitosayaṁ.
attānamabhitosayaṁ → attānam abhitosayaṁ (pts)
Пусть медитирует под деревом он сидя, и удовлетворённым делает себя.

Tato ratyā vivasāne, gāmantamabhihāraye;
vivasāne → vivasane (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | vivasāne gāmantamabhihāraye avhānaṁ nābhinandeyya → vivasane ya (sya-all) | vivasāne gāmantamabhihāraye → vivasane gāmantam abhihāraye (pts) | vivasāne → vivasane (cck: sī. syā. pī.) | vivasane → Baim vivasāne. (pts note) gāmantamabhihāraye → ya (th) | gāmantamabhihāraye → gāmantam abhihāraye (pts)
И после, по прошествии ночи, к деревне следует ему пойти,
Avhānaṁ nābhinandeyya, abhihārañca gāmato.
avhānaṁ → Cb Bi avhāraṁ (in Cb corr. to -hānaṁ). (pts note) abhihārañca → abhihārañ ca (pts)
Но приглашения пусть не принимает, а также из деревни принесённые дары.

Na munī gāmamāgamma, kulesu sahasā care;
munī → muni (bj) | munī → Cb Baim -ni. (pts note) | āgamma → Ck -aṁ, Bi -ā. (pts note) | gāmamāgamma → gāmam āgamma (pts) sahasā → Bm sahaso. (pts note)
Когда мудрец [уже] пришёл в деревню, пусть опрометчивым не будет средь семей.
Ghāsesanaṁ chinnakatho, na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.
ghāsesanaṁ → Ck ghāsena, Bai ghāsesana-. (pts note) | chinnakatho → Bai cchinna-, Cb Bam -kato, (pts note) payutaṁ → Baim payuttaṁ. (pts note) | vācaṁ payutaṁ → vācampayuttaṁ (th) | vācaṁ → vācam (pts)
Отбросив разговор о получении пищи, слов намекающих не должен говорить.

Alatthaṁ yadidaṁ sādhu, nālatthaṁ kusalaṁ iti;
yadidaṁ → yad idaṁ (pts) kusalaṁ iti → kusalāmiti (sya-all) | kusalaṁ → kusalām (pts) | kusalām → So Ckb Pj,; Bai -am, Bm -aṁ. (pts note) | iti → Ckb Pj. īti. (pts note)
“Что-то хорошее [сегодня] получил; я ничего не получил, но в этом нет проблемы”.
Ubhayeneva so tādī, rukkhaṁvupanivattati.
tādī rukkhaṁvupanivattati → tādi rukkhaṁ va upanivattati (bj) | tādī → Cb -iṁ, Baim -i. (pts note) | ubhayeneva → ubhayen eva (pts) rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁ va upanivattati (bj); rukkhaṁva upātivattati (sya-all); rukkhaṁvu'pativattati (mr) | rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁ va upanivattati (pts) | rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁvu’pativattati (cck: ka.); rukkhaṁva upātivattati (cck: syā.) | upanivattati → Bai upativattati. (pts note)
В обеих ситуациях пусть будет беспристрастным, и возвратится к дереву пускай он самому.

Sa pattapāṇi vicaranto, amūgo mūgasammato;
pattapāṇi → pattapāṇī (pts) | pattapāṇī → Baim -i. (pts note) | vicaranto → Bai caranto. (pts note) | sa pattapāṇi vicaranto → sapattapāṇī caranto (th) mūgasammato → mugasammato (bj)
[Повсюду] странствуя с чашей в руках, он не немой, хотя считается таким –
Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya, dātāraṁ nāvajāniyā.
hīḷeyya → hiḷeyya (sya-all) | appaṁ → Cb Bm appa-. (pts note) | hīḷeyya → Cb hīl-. (pts note) nāvajāniyā → nāvajāniya (bj, pts) | dātāraṁ → Ba dātā naṁ. (pts note) | nāvajāniya → Baim -yā. (pts note)
Не должен с высока смотреть на малый дар, не должен презирать того, кто дар даёт.

Uccāvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā;Высшей и низкой практикам учил Аскет. Na pāraṁ diguṇaṁ yanti, nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ.
diguṇaṁ → Pj. diguṇaṁ and duguṇaṁ (pts note) nayidaṁ → na idaṁ (bj, pts) | idaṁ → Baim na-y-idaṁ. (pts note) | ekaguṇaṁ → Cb ekaṁg-. (pts note) | nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ → na yidaṁ ekaguṇamuttaṁ (th)
Двумя путями те на дальний берег не ведут; путём единым [всё же] их не пережить.

Yassa ca visatā natthi, chinnasotassa bhikkhuno;
natthi → n atthi (pts)
Тот, у кого нет растекания, в монахе том, отрезал кто поток,
Kiccākiccappahīnassa, pariḷāho na vijjati.
kiccākiccappahīnassa → Bai -kiccapa-. (pts note) pariḷāho → parilāho (bj) | pariḷāho → Cb paril-. (pts note)
Отбросившем что нужно сделать и не нужно, не существует [больше] жара [загрязнений].

Moneyyaṁ te upaññissaṁ, khuradhārūpamo bhave;
moneyyaṁ te upaññissaṁ → moneyyante upaññissanti bhagavā (sya-all) | upaññissaṁ → upaññissan ti bhagavā (pts) | upaññissan → So Ckb Baim (in Ba upañhi-); Fsb. Pj. upaññassaṁ (=upaññasissaṁ). (pts note) | + → iti bhagavā (bjt) | moneyyaṁ → moneyyan (pts) khuradhārūpamo → iti bhagavā khūradhārūpamo (bj)
Мудрейшество я опишу тебе, лезвие бритвы должен в нём ты видеть,
Jivhāya tālumāhacca, udare saññato siyā.
tālumāhacca → tālala āhacca (sya-all) | tālumāhacca → tāluṁ āhacca (bjt, pts)
И к нёбу свой язык прижав, осуществлять контроль над собственным желудком.

Alīnacitto ca siyā, na cāpi bahu cintaye;
alīnacitto → alānacitto (pts)
Не нужно с вялым пребывать умом, как и с таким, что погружён в раздумья.
Nirāmagandho asito, brahmacariyaparāyaṇo.
brahmacariyaparāyaṇo → brahmacariyaparāyano (bj, sya-all, pts) | brahmacariyaparāyano → Ba -cāriyapa-, Bi -cāripa-, Ck -parāyaṇo. (pts note)
Незагрязнённым, непривязанным живи, и пусть святая жить поддержкой тебе будет.

Ekāsanassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;
Ekāsanassa → Bi ekāyanassa. (pts note) samaṇūpāsanassa → samaṇopāsanassa (sya-all, pts)
И на сиденье уединённом тренируйся, и тренируйся в упражнениях аскета.
Ekattaṁ monamakkhātaṁ, eko ce abhiramissasi;
ekattaṁ → ekantaṁ (bj) | ekattaṁ → vaṇṇanāyaṁ ekantaṁ (sya-all note) | monamakkhātaṁ → monam akkhātaṁ (pts) ce abhiramissasi → ve abhiramissati (bj) | ce → ve (sya-all) | abhiramissasi → abhiramissati (pts) | ce → So Baim (Pj.); Ckb Fsb. ve. (pts note) | abhiramissati → Bi -si. (pts note)
Мудрейшеством зовётся сие уединение. и если одиноким ты будешь восторгаться,
Atha bhāhisi dasadisā.
bhāhisi → bhāsihi (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | bhāhisi dasadisā → bhāsihi dasa disā (sya-all, pts) | bhāhisi → bhāsihi (cck: sī. syā. pī.) | bhāsihi → Bim bhāhisi. (pts note)
То осветишь тогда ты десять направлений.

Sutvā dhīrānaṁ nighosaṁ, jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ;
nighosaṁ → nigghosaṁ (my, bjt, th, pts) kāmacāginaṁ → kāmavāgīnaṁ (bj) | jhāyīnaṁ → Bai -inaṁ. (pts note) | kāmacāginaṁ → Cb Bm -īnaṁ. (pts note)
Когда услышишь похвалу от мудрых, кто медитирует, услады чувств оставил,
Tato hiriñca saddhañca, bhiyyo kubbetha māmako.
saddhañca → saddhañña (bj) | saddhañ → Cb saccañ. (pts note) | hiriñca saddhañca → hiriñ ca saddhañ ca (pts) kubbetha → Ba bruhetha, Bi kruppetha. (pts note)
[Ты], мой последователь, должен развивать больше стыда, а также больше веры.

Taṁ nadīhi vijānātha, sobbhesu padaresu ca;
Tan → Baim taṁ. (pts note) | nadīhi → Bi -bhi. (pts note)
Пойми это посредством рек, расщелин и оврагов.
Saṇantā yanti kusobbhā, tuṇhī yanti mahodadhī.
kusobbhā → kussobbhā (bj, pts-vp-pli1); kusubbhā (sya-all) | saṇantā → sanantā (sya-all) | kusobbhā → kussubbhā (cck: sī.) | saṇantā → So Ckb Bm; Bi suṇ-, Ba Fsb. san-. (pts note) | kussobbhā → Baim kusubbhā (Bai -mbh-). (pts note) yanti mahodadhī → yāti mahodayi (bj) | mahodadhī → mahodadhi (sya-all) | yanti mahodadhī yadūnakaṁ → yāti mahodadhi yad ūnakaṁ (pts) | tuṇhī → Baim -i. (pts note) | yāti → Baim yanti. (pts note) | tuṇhī yanti → tuṇhīyanti (my)
Реки рукав шумит, сама река безмолвна.

Yadūnakaṁ taṁ saṇati, yaṁ pūraṁ santameva taṁ;
saṇati → sanati (sya-all) | saṇati → So Ck Bam; Cb saṇāti, Bi bhaṇati, Fsb. san-. (pts note) | yadūnakaṁ → yad ūnakaṁ (pts) pūraṁ santameva → puraṁ sattameva (bj) | taṁ → Cb Baim naṁ. (pts note) | santameva → santam eva (pts)
Пустое может лишь шуметь, а полное – бесшумно.
Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito.
aḍḍhakumbhūpamo → Ck -kubbhu-, Bai -kumbhu-. (pts note) pūrova → pūro va (pts)
Глупец как бочка, что пуста наполовину, мудрец как озеро, что переполнено водой.

Yaṁ samaṇo bahuṁ bhāsati, upetaṁ atthasañhitaṁ;
bahu → Baim -uṁ. (pts note) atthasaṁhitaṁ → Bai -saññitaṁ, Bm -sañhitaṁ. (pts note)
Когда Отшельник говорит так много, то всё это со смыслом, [всё это] полезно.
Jānaṁ so dhammaṁ deseti, jānaṁ so bahu bhāsati.Ведь зная, [Будда] обучает Дхамме; зная, [Будда] много говорит.

Yo ca jānaṁ saṁyatatto, jānaṁ na bahu bhāsati;
saṁyatatto → samaṁ yutto (bj); yatatto (pts) | yatatto → So Ckb Pj. (in Cb satatto); Baim Fsb. saṁyatatto. (pts note) na → Ba jānā naṁ. (pts note) | bahu → Bai -uṁ. (pts note)
Но тот, кто, зная, обуздал себя, кто зная, многого не говорит:
Sa munī monamarahati, sa munī monamajjhagā”ti.
munī → muni (bj, sya-all) | monamarahati → monam arahati (pts) munī → muni (bj) | munī monamajjhagāti → muni monamajjhaggāti (sya-all) | munī → Bai -i. (pts note) | ti → Bai add Bhagavā ti. (pts note) | monamajjhagāti → monam ajjhagā ti nalakasuttaṁ niṭṭhitaṁ dvayatānupassanāsutta (pts)
Этот мудрец мудрейшества достоин, этот мудрец мудрейшества достиг”.

Nālakasuttaṁ ekādasamaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | ekādasamaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt) | + → suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa dvādasamaṁ dvayatānupassanāsuttaṁ (th)
Сутта Налака Одиннадцатая.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch