- Theragāthā 16.2Verses of the Senior Monks 16.2
- VīsatinipātaThe Book of the Twenties
- PaṭhamavaggaChapter One
Pārāpariyattheragāthā
Pārāpariyattheragāthā → pārāsariyattheragāthā (bj)Pārāsariya (2nd)
“Samaṇassa ahu cintā, pārāpariyassa bhikkhuno;
ahu → ahū (sya-all, pts) pārāpariyassa → pārāsariyassa (bj, sya-all) | pārāsariyassa → pārāpariyassa (bj: sīmu6, hemu) | pārāsariyassa → pārāpariyassa (sya-all note)This thought came to the ascetic, the monk Pārāsariya, Ekakassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.as he was seated alone meditating in seclusion:Kimānupubbaṁ puriso, kiṁ vataṁ kiṁ samācāraṁ;
kimānupubbaṁ → kim ānupubbaṁ (pts) samācāraṁ → samācaraṁ (bj, pts2ed) | vataṁ → vattaṁ (bj: syā) | samācāraṁ → samācaraṁ (sya-all note)“Following what procedure, what observance, what conduct, Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.
kiccakārīssa → kiccakirissa (bj); kiccakārissa (sya-all, pts) | kiccakārīssa → kiccakāri ssa (pts) kañci → kiñci (bj, sya-all, pts)may a person do what they need for themselves, without harming anyone else?Indriyāni manussānaṁ, hitāya ahitāya ca;The faculties of human beings can lead to both welfare and harm. Arakkhitāni ahitāya, rakkhitāni hitāya ca.Unguarded they lead to harm; guarded they lead to welfare.
Indriyāneva sārakkhaṁ, indriyāni ca gopayaṁ;
indriyāneva → indriyānevaṁ (bjt) | indriyāneva → indriyān eva (pts)By protecting the faculties, taking care of the faculties, Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.
kiccakārīssa → kiccakārissa (bj, sya-all, pts) | kiccakārīssa → kiccakāri ssa (pts) kañci → kiñci (bj, sya-all, pts)I can do what I need for myself without harming anyone else.Cakkhundriyañce rūpesu, gacchantaṁ anivārayaṁ;
cakkhundriyañce → cakkhundriyaṁ ce (my, bjt) | cakkhundriyañce → cakkhundriyañ ce (pts)If your eye wanders among sights without check, Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.not seeing the danger, you’re not freed from suffering.Sotindriyañce saddesu, gacchantaṁ anivārayaṁ;
sotindriyañce → sotindriyañca (sya-all) | ce → ca (bj: PTS) | sotindriyañce → sotindriyaṁ ce (my, bjt) | sotindriyañce → sotindriyañ ca (pts)If your ear wanders among sounds without check, Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.
dukkhā → mukkhā (bj)not seeing the danger, you’re not freed from suffering.Anissaraṇadassāvī, gandhe ce paṭisevati;If, not seeing the escape, you indulge in a smell, Na so muccati dukkhamhā, gandhesu adhimucchito.you’re not freed from suffering, being besotted by smells.
Ambilaṁ madhuraggañca, tittakaggamanussaraṁ;
Ambilaṁ → ambila (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | madhuraggañca → madhuraggaṁ ca (bjt) | ambilaṁ madhuraggañca → ambilamadhuraggañca (th) | ambilaṁ madhuraggañca → ambilamadhuraggañ ca (pts) tittakaggamanussaraṁ → tittakaggam anussaraṁ (pts)Recollecting the sour, the superbly sweet and the bitter, Rasataṇhāya gadhito, hadayaṁ nāvabujjhati.
gadhito → ganthito (pts2ed)captivated by craving for taste, you don’t understand the heart.Subhānyappaṭikūlāni, phoṭṭhabbāni anussaraṁ;
subhānyappaṭikūlāni → subhānayappaṭikūlāni (sya-all) | subhānyappaṭikūlāni → subhāny appaṭikūlāni (pts)Recollecting lovely and pleasurable touches, Ratto rāgādhikaraṇaṁ, vividhaṁ vindate dukhaṁ.
rāgādhikaraṇaṁ → ragādhikaraṇaṁ (bj) dukkhaṁ → dukhaṁ (sya-all note)full of desire, you experience many kinds of suffering because of lust.Manaṁ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhituṁ;
manaṁ cetehi → manañcetehi (th) | manaṁ cetehi → manañ etehi (pts)Unable to protect the mind from such thoughts, Tato naṁ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi.
dukkhamanveti → dukkham anveti (pts) sabbehetehi → sabbahetehi (bj); sabbasotehi (sya-all) | sabbehetehi → sabbeh etehi (pts)suffering follows them because of all five.Pubbalohitasampuṇṇaṁ, bahussa kuṇapassa ca;This body is full of pus and blood, it’s home to many carcasses; Naravīrakataṁ vagguṁ, samuggamiva cittitaṁ.
vagguṁ → vaggu (bj: sīmu6, hemu) samuggamiva → samuggam iva (pts)but cunning people decorate it like a lovely painted casket.Kaṭukaṁ madhurassādaṁ, piyanibandhanaṁ dukhaṁ;
dukhaṁ → dukkhaṁ piyanibandhanaṁ (bj: sīmu6, hemu) | dukkhaṁ → dukhaṁ (sya-all: yu.)You don’t understand that the sweetness of honey turns bitter, Khuraṁva madhunā littaṁ, ullihaṁ nāvabujjhati.
madhunā littaṁ ullihaṁ → madhunālittaṁ ullittaṁ (sya-all) | khuraṁva madhunā littaṁ ullihaṁ → khuraṁ va madhunālittaṁ ullittaṁ (pts) ullihaṁ → ullittaṁ (bj: PTS)and the bonds to those we love cause pain, like a razor’s edge smeared with honey.Itthirūpe itthisare, phoṭṭhabbepi ca itthiyā;
itthisare → itthirase (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | itthisare phoṭṭhabbepi ca → itthirase phoṭṭhabbepica (sya-all) | itthisare phoṭṭhabbepi → itthirase phoṭṭhabbe pi (pts) | itthisare → itthirase (bj: PTS) ca → (bj) | phoṭṭhabbepi ca → phoṭṭhabbepica (th) | phoṭṭhabbepi → phoṭṭhabbe pi (pts)Full of lust for the sight of a woman, for the voice and the smells of a woman, Itthigandhesu sāratto, vividhaṁ vindate dukhaṁ.
dukkhaṁ → dukhaṁ (sya-all: yu.)for a woman’s touch, you experience many kinds of suffering.Itthisotāni sabbāni, sandanti pañca pañcasu;
pañca pañcasu → pañcapañcasu (th, pts)All of a woman’s streams flow from five to five. Tesamāvaraṇaṁ kātuṁ, yo sakkoti vīriyavā.
tesamāvaraṇaṁ → tesaṁ āvaraṇaṁ (pts) yo → so (bj) | vīriyavā → viriyavā (bjt, th, pts)Whoever, being energetic, is able to curb these,So atthavā so dhammaṭṭho, so dakkho so vicakkhaṇo;
dakkho → dukkho (bj)purposeful and firm in principle, is clever and clear-seeing. Kareyya ramamānopi, kiccaṁ dhammatthasaṁhitaṁ.
ramamānopi → ramamāno hi (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | ramamānopi → ramamāno hi (sya-all, pts) | pi → ramamāno hi (bj: PTS) | ramamānopi → ramamāno pi (bjt)Though he might enjoy himself, his duty is connected with the teaching and its goal.Atho sīdati saññuttaṁ, vajje kiccaṁ niratthakaṁ;
Atho sīdati → adhosīdava (pts2ed)One who’s diligent and discerning, thinking, ‘This ought not be done’, ‘Na taṁ kiccan’ti maññitvā, appamatto vicakkhaṇo.
kiccanti → kiccan ti (pts)would avoid a useless task that’s doomed to failure.Yañca atthena saññuttaṁ, yā ca dhammagatā rati;
saññuttaṁ → saññuntaṁ (bj) | yañca → yaṁ ca (bjt) | yañca → yañ ca (pts)Whatever is meaningful, and whatever happiness is principled, Taṁ samādāya vattetha, sā hi ve uttamā rati.
ve → (bj) | sā → sa (th, pts)let one proceed having undertaken that: this is the best happiness.Uccāvacehupāyehi, paresamabhijigīsati;
uccāvacehupāyehi → uccāvaceh upāyehi (pts) paresamabhijigīsati → … abhijigīsāti (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | paresamabhijigīsati → paresamabhijigīsāti (th) | paresamabhijigīsati → paresam abhijigīsāti (pts)They want to get hold of what belongs to others by any means, fair or foul. Hantvā vadhitvā atha socayitvā, ālopati sāhasā yo paresaṁ.They kill, injure, and torment, violently plundering what belongs to others.Tacchanto āṇiyā āṇiṁ, nihanti balavā yathā;Just as a strong person when building knocks out a peg with a peg, Indriyānindriyeheva, nihanti kusalo tathā.
indriyānindriyeheva → indriyānindreyeheva (bj) | indriyānindriyeheva → indriyān indriyeh eva (pts) kusalo → kusalā (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | kusalo → kusalā (sya-all, pts) | kusalo → kusalā (bj: PTS)so the skillful person knocks out the faculties with the faculties.Saddhaṁ vīriyaṁ samādhiñca, satipaññañca bhāvayaṁ;
vīriyaṁ samādhiñca → viriyaṁ samādhiṁ ca (bjt) | vīriyaṁ → viriyaṁ (th) | vīriyaṁ samādhiñca → viriyaṁ samādhiñ ca (pts) satipaññañca → satiṁ paññañca (bj, pts2ed) | paññañca → satipaññaṁca (bj: PTS) | satipaññañca → satipaññañ ca (pts)Developing faith, energy, immersion, mindfulness, and wisdom; Pañca pañcahi hantvāna, anīgho yāti brāhmaṇo.destroying the five with the five, the brahmin walks on untroubled.So atthavā so dhammaṭṭho, katvā vākyānusāsaniṁ;Purposeful and firm in principle, having fulfilled in every respect Sabbena sabbaṁ buddhassa, so naro sukhamedhatī”ti.
sukhamedhatīti pārāpariyo thero → sukham edhatīti (pts)the instructions spoken by the Buddha, that person prospers in happiness.”
… Pārāpariyo thero ….
Pārāpariyo → pārāsariyo (bj, sya1ed, sya2ed) | pārāpariyo → itthaṁ sudaṁ āyasmā pārāsariyo (bj); pārāsariyo (sya-all) | thero → thero gāthāyo abhāsitthāti pārāsariyattheragāthā (bj) | pārāpariyo thero → edhatīti (pts)