- Theragāthā 5.9Verses of the Senior Monks 5.9
- PañcakanipātaThe Book of the Fives
- PaṭhamavaggaChapter One
VijitasenattheragāthāVijitasena
“Olaggessāmi te citta, āṇidvāreva hatthinaṁ;
olaggessāmi → (sya-all) | citta → cittaṁ (sya-all) | cittaṁ → citta (sya-all note) āṇidvāreva → āṇidvāre va (pts)I’ll cage you, mind, like an elephant in a stockade. Na taṁ pāpe niyojessaṁ, kāmajāla sarīraja.
niyojessaṁ kāmajāla sarīraja → niyojissaṁ kāmajālaṁ sarīrajaṁ (sya-all) kāmajāla → kāmajālaṁ (sya1ed, sya2ed) | sarīraja → sariraja (bj); sarīrajaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | kāmajāla → kāmajālaṁ (cck: syā.) | sarīraja → sarīrajaṁ (cck: syā. ka.) | kāmajālaṁ → kāmajāla (sya-all note) | sarīrajaṁ → sarīraja (sya-all note) | kāmajāla sarīraja → kāmajālaṁ sarīrajaṁ (th)Born of the flesh, that net of the senses, I won’t urge you to do bad.Tvaṁ olaggo na gacchasi, dvāravivaraṁ gajova alabhanto;
gacchasi → gacchisi (pts) | gacchasi → na gañchisi (cck: pī) | gacchasi → gacchisi (sya-all note) gajova → gajo va (pts)Caged, you won’t go anywhere, like an elephant who can’t find an open gate. Na ca cittakali punappunaṁ, pasakka pāparato carissasi.
pasakka → pasahaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | pasakka → pasahaṁ (bj, sya-all, pts) | pasakka → pasahaṁ (cck: sī. syā. pī.) | pasakka → pasahan (pts)Loser mind, you won’t wander again and again, bullying, in love with wickedness.Yathā kuñjaraṁ adantaṁ, navaggahamaṅkusaggaho;
navaggahamaṅkusaggaho → navaggahaṁ aṅkusaggaho (th) | navaggahamaṅkusaggaho → navaggaham aṅkusaggaho (pts)Just as a strong trainer with a hook takes a wild, newly captured elephant Balavā āvatteti akāmaṁ, evaṁ āvattayissaṁ taṁ.
āvattayissaṁ taṁ → āvattayissantaṁ (th) | āvattayissaṁ → āvattayissan (pts)and wins it over against its will, so I’ll win you over.Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṁ;Just as a fine charioteer, skilled in the taming of fine horses, tames a thoroughbred, Evaṁ damayissaṁ taṁ, patiṭṭhito pañcasu balesu.
damayissaṁ taṁ → damayissantaṁ (th) | damayissaṁ → damayissan (pts)so I’ll tame you, firmly established in the five powers.Satiyā taṁ nibandhissaṁ, payutto te damessāmi;
payutto te damessāmi → payatatto vo dapessāmi (bj, pts2ed); payatatto te | payutto te damessāmi vīriyadhuraniggahito → payatatto vodapessāmi viriyadhuraniggahito (bj) | payutto te → payatatto vo (pts) | damessāmi → payatatto vodapessāmi (cck: sī.) | tedamissāmi → vo (sya-all note) | payutto te damessāmi → payatatto tedamissāmi (th)I’ll bind you with mindfulness; devout, I shall tame you; Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṁ gamissase cittā”ti.
vīriyadhuraniggahito → viriyadhuraniggahīto (pts) | vīriyadhuraniggahito → viriyadhuraniggahito (bjt, th) yito → niyato (bj) | cittāti → cittāti itthaṁ sudaṁ āyasmā (bj) | cittāti vijitaseno thero → cittā ti (pts) | na yito → nayito (th)kept in check by harnessed energy, mind, you won’t go far from here.
… Vijitaseno thero ….
thero → thero gāthāyo abhāsitthāti vijitasenattheragāthā (bj) | vijitaseno thero → ti (pts)