Bhūtattheragāthā
“Yadā dukkhaṁ jarāmaraṇanti paṇḍito, aviddasū yattha sitā puthujjanā;
jarāmaraṇanti → jarāmaraṇan ti (pts)When, knowing, “stress, aging-&-death”— where people run-of-the-mill are attached— Dukkhaṁ pariññāya satova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
satova → sato va (pts)comprehending stress, the wise man does jhāna, mindful, there’s no greater enjoyment than that.Yadā dukkhassāvahaniṁ visattikaṁ, papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṁ;
papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṁ → papañcasaṅghāṭa dukhādhivāhiniṁ (bj); papañcasaṅghāṭadukkhādhivāhaniṁ (sya-all, pts) | dukhādhivāhiniṁ → dukkhādhivāhiniṁ (bj: a.the); dukkhādhivāhaniṁ (bj: PTS) | papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṁ → papañcasaṁghāṭadukhādhivāhaniṁ (pts)When, striking down attachment, the bringer of stress & craving, the bringer of stress bound up with objectification, Taṇhaṁ pahantvāna satova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
pahantvāna → pahatvāna (bj, sya-all) | pahantvāna satova → pahatvāna sato va (pts) | pahatvāna → pahantvāna (bj: sīmu6, hemu)he does jhāna, mindful, there’s no greater enjoyment than that.Yadā sivaṁ dvecaturaṅgagāminaṁ, magguttamaṁ sabbakilesasodhanaṁ;
dvecaturaṅgagāminaṁ → dve caturaṅgagāminaṁ (bjt)When, touching with discernment the auspicious, two-times-four road, the ultimate path, cleansing away all defilement, Paññāya passitva satova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
passitva → phusitvā (sya-all) | passitva satova → passitvā sato va (pts) | phusitvā → passitvā (sya-all note) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)he does jhāna, mindful, there’s no greater enjoyment than that.Yadā asokaṁ virajaṁ asaṅkhataṁ, santaṁ padaṁ sabbakilesasodhanaṁ;
asaṅkhataṁ → asaṁkhataṁ (pts)When he develops the peaceful state, —sorrowless, stainless, unfabricated, Bhāveti saṁyojanabandhanacchidaṁ, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
saṁyojanabandhanacchidaṁ → saññojanabandhanacchidaṁ (my, bjt, th, pts) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)cleansing away all defilement, cutting through fetters & bonds— there’s no greater enjoyment than that.Yadā nabhe gajjati meghadundubhi, dhārākulā vihagapathe samantato;
vihagapathe → vihaṅgapathe (sya1ed, sya2ed, pts1ed) | vihagapathe → vihaṅgapathe (sya-all, pts) | vihagapathe → vihaṅgapathe (bj: syā, PTS)When, in the sky, the thundercloud roars, with torrents of rain on all sides of the path of the birds, Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
bhikkhū → bhikkhu (sya-all, pts) | pabbhāragatova → pabbhāragato va (pts) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)and the monk, having gone to a cave, does jhāna, there’s no greater enjoyment than that.Yadā nadīnaṁ kusumākulānaṁ, vicitta-vāneyya-vaṭaṁsakānaṁ;
vicitta-vāneyya-vaṭaṁsakānaṁ → vicittavāneyyavaṭaṁsakānaṁ (bjt, pts) | vicitta-vāneyya-vaṭaṁsakānaṁ → vicittavāneyya vaṭaṁsakānaṁ (th)When, seated on the bank of rivers covered with flowers, garlanded with various forest plants, Tīre nisinno sumanova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
sumanova → samaṇova (bj) | sumanova → sumano va (pts) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)happy at heart, he does jhāna, there’s no greater enjoyment than that.Yadā nisīthe rahitamhi kānane, deve gaḷantamhi nadanti dāṭhino;
nisīthe → nisīve (sya-all) | nisīve → nisīthe (sya-all note)When, at midnight in the secluded grove, the devas drizzle, the fanged animals roar, Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
bhikkhū → bhikkhu (sya-all, pts) | pabbhāragatova → pabbhāragato va (pts) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)and the monk, having gone to a cave, does jhāna, there’s no greater enjoyment than that.Yadā vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivaraṁ samassito;
uparundhiyattano → uparundhiy attano (pts)When, having kept his own thoughts in check, taking refuge in the mountains in a mountain fissure, Vītaddaro vītakhilova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindati.
vītakhilova → vigatakhilova (bj, sya-all, pts) | vigatakhilo’va → vigatakhīlova (bj: hemu); vītakhīlova (bj: sīmu6) | vītakhilova → vigatakhilo va (pts) ratiṁ paramataraṁ na vindati → (pts)free from disturbance, free from barrenness, he does jhāna, there’s no greater enjoyment than that.Yadā sukhī malakhilasokanāsano, niraggaḷo nibbanatho visallo;
malakhilasokanāsano → valakhilasokanāsano (bj) nibbanatho → nibbanathe (bj) | niraggaḷo → niraggalo (sya-all, pts)When, happy, destroying stain, barrenness, grief, free from door-bolts, free from underbrush, free from arrows, Sabbāsave byantikatova jhāyati, tato ratiṁ paramataraṁ na vindatī”ti.
byantikatova → byantikato va (pts) vindatīti → vindatīti itthaṁ sudaṁ āyasmā (bj)having put an end to all effluents, he does jhāna, there’s no greater enjoyment than that.
Navakanipāto niṭṭhito.
navakanipāto niṭṭhito → gāthāyo abhāsitthāti bhūtattheragāthā tassuddānaṁ (bjt) | navakanipāto niṭṭhito → uddānaṁ (th)
Bhūto tathaddaso thero, eko khaggavisāṇavā; Navakamhi nipātamhi, gāthāyopi imā navāti.
+ → navakanipāto niṭṭhito (bjt) | + → navakanipāto niṭṭhito theragāthāya dasakanipāto aṅgārinodāni (th) | gāthāyopi → gāthāyo pi (pts) | navāti → navā ti navanipāto niṭṭhito (pts)