SundarītherīgāthāVerses of the Elder Sundarī
“Petāni bhoti puttāni, khādamānā tuvaṁ pure;“In the past your dead children were devoured by scavengers. Tuvaṁ divā ca ratto ca, atīva paritappasi.Day and night, you were overwhelmed by torment.
Sājja sabbāni khāditvā, sataputtāni brāhmaṇī;
sataputtāni → satta puttāni (sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | sataputtāni brāhmaṇī vāseṭṭhi → satta puttāni brāhmaṇi vāsiṭṭhi (sya-all) | sataputtāni brāhmaṇī → satta puttāni brāhmaṇi (pts) | sataputtāni → satta puttāni (cck: syā.)All of your seven children have been devoured. Vāseṭṭhi kena vaṇṇena, na bāḷhaṁ paritappasi”.
vāsiṭṭhi → vāseṭṭhi (sya-all: yu.)Brahmin Vāseṭṭhi, how come you don’t look so strongly tormented now?”“Bahūni puttasatāni, ñātisaṅghasatāni ca;
bahūni → bahūni me (sya-all, pts)“Brahmin, both you and I, have had hundreds of children Khāditāni atītaṁse, mama tuyhañca brāhmaṇa.
atītaṁse → atītaṅse (sya-all) tuyhañca → tuyhaṁ ca (bjt) | tuyhañca → tuyhañ ca (pts)and hundreds of relatives devoured at some point in the past.Sāhaṁ nissaraṇaṁ ñatvā, jātiyā maraṇassa ca;I have understood the escape from birth and death Na socāmi na rodāmi, na cāpi paritappayiṁ”.
cāpi paritappayiṁ abbhutaṁ → cāhaṁ paritappāmi abbhūtaṁ (sya-all) | cāpi paritappayiṁ → cāhaṁ paritappāmi (pts)so I do not sorrow, I do not weep, and I am not tormented.”“Abbhutaṁ vata vāseṭṭhi, vācaṁ bhāsasi edisiṁ;
vāseṭṭhi → vāsiṭṭhi (sya-all) | vāsiṭṭhi → vāseṭṭhi (sya-all: yu.) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (th) edisiṁ → edisaṁ (sya-all, pts)“It certainly is wonderful, Vāseṭṭhi, that you make such a statement! Kassa tvaṁ dhammamaññāya, giraṁ bhāsasi edisiṁ”.
dhammamaññāya → dhammam aññāya (pts) giraṁ → thiraṁ (bj) | edisiṁ → edisaṁ (bj, sya-all, pts) | giraṁ → thiraṁ (cck: sī.)Whose Dhamma have you learned, that you speak in this way?”“Esa brāhmaṇa sambuddho, nagaraṁ mithilaṁ pati;“There is, brahmin, the Self-Enlightened one, in the town of Mithilā, Sabbadukkhappahānāya, dhammaṁ desesi pāṇinaṁ.
dhammaṁ → dhappaṁ (bj) | desesi → desisi (pts)who teaches the Dhamma to sentient beings so they can remove all suffering.Tassa brahme arahato, dhammaṁ sutvā nirūpadhiṁ;
Tassa → tassāhaṁ (sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | brahme → brāhmaṇa (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | tassa brahme → tassāhaṁ brāhmaṇa (sya-all, pts) | brāhmaṇa → brahme (bj: machasaṁ) | brahme → brāhmaṇa (cck: sī. syā.) nirūpadhiṁ → nirupadhiṁ (pts)Brahmin, once I heard the teaching of non-acquisition from that Arahant, Tattha viññātasaddhammā, puttasokaṁ byapānudiṁ”.
byapānudiṁ → vyapānudiṁ (bjt)I immediately understood the true Dhamma, and dispelled the grief I had for my lost children.”“So ahampi gamissāmi, nagaraṁ mithilaṁ pati;
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → ahaṁ pi (pts)“I too will go to the town of Mithilā. Appeva maṁ so bhagavā, sabbadukkhā pamocaye”.
appeva → app eva (pts)Perhaps the Bhagavant can set me free of all suffering.”Addasa brāhmaṇo buddhaṁ, vippamuttaṁ nirūpadhiṁ;
nirūpadhiṁ svassa dhammamadesesi → nirupadhiṁ tassa dhammam adesesi (pts)The brahmin saw the Buddha, released, free from acquisitions. Svassa dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū.
svassa → sossa (bj); tassa (sya-all) | svassa dhammamadesesi → tassa dhammam adesesi (pts)The Sage gone beyond suffering taught him the Dhamma:Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ, dukkhassa ca atikkamaṁ;
dukkhasamuppādaṁ → dukkhasamuppāsaṁ (bj)suffering, the origin of suffering, the overcoming of suffering, Ariyaṁ caṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, dukkhūpasamagāminaṁ.
ariyaṁ caṭṭhaṅgikaṁ → ariyañcaṭṭhaṅginaṁ (bj); ariyaṭṭhaṅgikaṁ (sya-all, pts)and the Noble eightfold path leading to the appeasement of suffering.Tattha viññātasaddhammo, pabbajjaṁ samarocayi;
samarocayi → samarocayiṁ (bj)He immediately understood the true Dhamma, and was happy to go forth. Sujāto tīhi rattīhi, tisso vijjā aphassayi.
rattīhi → rattihi (bjt) aphassayi → aphassayī (bjt)On the third night, sujāta attained the three knowledges.“Ehi sārathi gacchāhi, rathaṁ niyyādayāhimaṁ;
niyyādayāhimaṁ → nīyādiyāhimaṁ (bj) | niyyādayāhimaṁ → nīyādayāhimaṁ (th) | niyyādayāhimaṁ → nīyādayāhi maṁ (pts)“Come here, charioteer, take this chariot back, Ārogyaṁ brāhmaṇiṁ vajja, ‘pabbaji dāni brāhmaṇo;
vajja → vajjā (bj) | vajja pabbaji dāni → vajjā pabbajitodāni (bj) | vajja → vajjā (cck: sī.) | ārogyaṁ → ārogya (th) pabbaji → pabbajito (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | pabbaji → pabbajito (sya-all) | pabbaji → pabbajito (cck: sī.) | pabbaji dāni → pabbajitodāni (bjt)wish my brahmin lady freedom from disease, and tell her: ‘The brahmin has now gone forth. Sujāto tīhi rattīhi, tisso vijjā aphassayi’”.
rattīhi → rattihi (bjt) | rattīhi → ratthīhi (pts) aphassayi → aphassayī (bjt)On the third night, sujāta attained the three knowledges.’”Tato ca rathamādāya, sahassañcāpi sārathi;
rathamādāya → ratham ādāya sahassaṁ (pts) sahassañcāpi → sahassaṁ cāpi (bjt) | sahassañcāpi → cāpi (pts)So the charioteer, took the chariot and a thousand, Ārogyaṁ brāhmaṇiṁvoca, “pabbaji dāni brāhmaṇo;
brāhmaṇiṁvoca → brāhmaṇivoca (cck) | brāhmaṇiṁvoca pabbaji → brāhmaṇiṁ avoca pabbajito (sya-all) pabbaji dāni → pabbajitodāni (bj) | pabbaji → pabbajito (th, pts)and wishing the brahmin lady freedom from disease, he said: “The brahmin has now gone forth. Sujāto tīhi rattīhi, tisso vijjā aphassayi”.
rattīhi → rattihi (bj) aphassayi etañcāhaṁ → aphassayī etaṁ cāhaṁ (bj) | → ime pāṭhā na dissanti (sya-all note)On the third night, sujāta attained the three knowledges.”“Etañcāhaṁ assarathaṁ, sahassañcāpi sārathi;
etañcāhaṁ → etaṁ cāhaṁ (bjt) | etañcāhaṁ → etaṁ ahaṁ (pts) sahassañcāpi → sahassaṁ cāpi (bjt, pts)“Charioteer, I give you this horse and carriage, as well as the thousand Tevijjaṁ brāhmaṇaṁ sutvā, puṇṇapattaṁ dadāmi te”.
sutvā → ñatvā (bj) | ñatvā → sutvā (bj: machasaṁ) | sutvā → ñatvā (cck: sī.) puṇṇapattaṁ → puṇṇapataṁ (pts)and a full bowl, since I hear that the brahmin possesses the three knowledges.”“Tuyheva hotvassaratho, sahassañcāpi brāhmaṇi;
tuyheva hotvassaratho → tumheva hotu assaratho (sya-all) | hotvassaratho → tumheva hotussaratho (bj: sīmu) | tuyheva hotvassaratho → tumh eva hotu assaratho (pts) sahassañcāpi brāhmaṇi → sahassaṁ cāpi brāhmaṇī (bj)“Take this horse and carriage, and the thousand, brahmin lady, Ahampi pabbajissāmi, varapaññassa santike”.
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → ahaṁ pi (pts)I too will go forth, near this excellent and wise one.”“Hatthī gavassaṁ maṇikuṇḍalañca, phītañcimaṁ gahavibhavaṁ pahāya;
hatthī → hatthi (bj) | hatthī gavassaṁ → hatthigavassaṁ (sya-all) | hatthī gavassaṁ maṇikuṇḍalañca → hatthigavassaṁ maṇikuṇḍalañ ca (pts) gahavibhavaṁ → gehavigataṁ (sya-all) | phītañcimaṁ gahavibhavaṁ → phītañ imaṁ gehavigataṁ (pts)“An elephant, an ox, and a jeweled earring; after giving up such opulent householder wealth, Pitā pabbajito tuyhaṁ, bhuñja bhogāni sundarī;
pabbajito → pabbajjito (pts) sundarī → sundari (cck, sya-all, pts)your father went forth. sundarī, enjoy these possessions, Tuvaṁ dāyādikā kule”.you are the heir in the family.”“Hatthī gavassaṁ maṇikuṇḍalañca, rammaṁ cimaṁ gahavibhavaṁ pahāya;
hatthī → hatthi (bj) | hatthī gavassaṁ → hatthigavassaṁ (sya-all) | hatthī gavassaṁ maṇikuṇḍalañca → hatthigavassaṁ maṇikuṇḍalañ ca (pts) rammaṁ cimaṁ gahavibhavaṁ → rammañcimaṁ gehavigataṁ (sya-all)“An elephant, an ox, and a jeweled earring, after giving up such charming householder wealth, Pitā pabbajito mayhaṁ, puttasokena aṭṭito;
aṭṭito ahampi → addhito ahaṁpi (sya-all); addito ahaṁ pi (pts) | addhito → addito (sya-all note)my father went forth, struck by grief after losing his child. Ahampi pabbajissāmi, bhātusokena aṭṭitā”.
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → ahaṁ pi (pts) aṭṭitā → addhitā (sya-all) | bhātusokena aṭṭitā → bhātu sokena additā (pts) | addhitā → additā (sya-all note)I too will go forth, struck by grief after losing my brother.”“So te ijjhatu saṅkappo, yaṁ tvaṁ patthesi sundarī;
saṅkappo → saṁkappo (pts) sundarī → sundari (sya-all, pts)“May your intention and aspiration sundarī, come to fruition. Uttiṭṭhapiṇḍo uñcho ca, paṁsukūlañca cīvaraṁ;
uñcho → uñchā (bj) paṁsukūlañca → paṁsukūlaṁ ca (bjt) | paṁsukūlañca → paṁsukūlañ ca (pts)Lumps of leftover food for sustenance, and robes made from discarded rags: Etāni abhisambhontī, paraloke anāsavā”.
abhisambhontī → abhisambhonti (bj) | abhisambhontī → abhisaṁbhontī (pts)these are acquired free from influences in the world to come.”“Sikkhamānāya me ayye, dibbacakkhu visodhitaṁ;
dibbacakkhu → dibbacakkhuṁ (bj, sya-all, pts) | dibbacakkhuṁ → dibbacakkhu (bj: machasaṁ)“Because of the training, Ayya, I have purified my divine eye. Pubbenivāsaṁ jānāmi, yattha me vusitaṁ pure.I know my past lives, where I dwelt previously.Tuvaṁ nissāya kalyāṇi, theri saṅghassa sobhane;
kalyāṇi theri → kalyāṇī therī (bj, cck) theri → therī (sya-all) | sobhane → sobhaṇe (sya-all) | theri saṅghassa sobhane → therīsaṅghassa sobhaṇe (pts) | saṅghassa → saṁghassa (ms2005)On account of your support, beautiful one, elder Sobhanā who beautifies the Sangha, Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ.I obtained the three knowledges, and completed the teaching of the Buddha.Anujānāhi me ayye, icche sāvatthi gantave;
sāvatthi → sāvatthiṁ (sya-all, pts)Allow me, Ayya, to go to Sāvatthī where I desire to be, Sīhanādaṁ nadissāmi, buddhaseṭṭhassa santike”.I will roar my lion’s roar, in the presence of the foremost Buddha.”“Passa sundari satthāraṁ, hemavaṇṇaṁ harittacaṁ;
sundari → sundarī (bj) harittacaṁ → harittavaṁ (bj)“Sundarī, see the Teacher, with golden colored skin, Adantānaṁ dametāraṁ, sambuddhamakutobhayaṁ”.
sambuddhamakutobhayaṁ → sambuddhamakutobhāyaṁ (bj) | sambuddhamakutobhayaṁ → sambuddhaṁ akutobhayaṁ (pts)tamer of the untamed, the self-enlightened one, fearless everywhere.”“Passa sundarimāyantiṁ, vippamuttaṁ nirūpadhiṁ;
sundarimāyantiṁ → sundariṁ āyantiṁ (pts) nirūpadhiṁ → nirupadhiṁ (pts)“See Sundarī coming, released, free from acquisitions, Vītarāgaṁ visaṁyuttaṁ, katakiccamanāsavaṁ.
visaṁyuttaṁ katakiccamanāsavaṁ bārāṇasito → visuṁyuttaṁ katakiccam anāsavaṁ bārāṇasīto (pts) katakiccamanāsavaṁ → katakiccaṁ anāsavaṁ (bjt) | katakiccamanāsavaṁ → katakiccam anāsavaṁ (pts)free from passion, unbound, one who has done what was to be done, free from influences.”Bārāṇasito nikkhamma, tava santikamāgatā;
bārāṇasito → bārāṇasīto (cck, sya-all) santikamāgatā → santikam āgatā (pts)“Having left Bārāṇasī, coming near you, Sāvikā te mahāvīra, pāde vandati sundarī.
mahāvīra → mahāvīre (pts)Great Hero, your female disciple, sundarī, pays homage at your feet.Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā, tuyhaṁ dhītāmhi brāhmaṇa;
dhītāmhi → dhītamhi (sya-all, pts) | dhītāmhi → dhīta mhi (pts)You are the Buddha, you are the Teacher, I am your daughter, brahmin! Orasā mukhato jātā, katakiccā anāsavā”.Legitimate, born from your mouth, one who has done what was to be done, free from influences.”“Tassā te svāgataṁ bhadde, tato te adurāgataṁ;
tato → atho (mr) | tato → atho (cck: ka.)“You are welcome here, lucky one, you are indeed welcome here. Evañhi dantā āyanti, satthu pādāni vandikā;
evañhi → evaṁ hi (bjt, th, pts) satthu pādāni vandikā → satthupādāni vanditā (bj)In this way the tamed ones come, paying homage at the Teacher’s feet. Vītarāgā visaṁyuttā, katakiccā anāsavā”.
anāsavā → anāsavāti itthaṁ sudaṁ (bj)Free from passion, unbound, they have done what was to be done, free from influences.”
… Sundarī therī ….
therī → therī gāthāyo abhāsīti sundarītherīgāthā (bj); (sya-all, pts)The Elder Sundarī