Subhākammāradhītutherīgāthā
“Daharāhaṁ suddhavasanā, yaṁ pure dhammamassuṇiṁ;
daharāhaṁ → daharā ahaṁ (bj) dhammamassuṇiṁ → dhammam asuṇiṁ (pts)“I was a child, with clean clothes, when I first heard the Dhamma. Tassā me appamattāya, saccābhisamayo ahu.And within me, heedful, was a break-through to the truth.Tatohaṁ sabbakāmesu, bhusaṁ aratimajjhagaṁ;
tatohaṁ → tato haṁ (pts) bhusaṁ → bhūsaṁ (sya-all) | bhusaṁ aratimajjhagaṁ → bhūsaṁ aratim ajjhagaṁ (pts)Then I arrived at an enormous dissatisfaction with all sensuality. Sakkāyasmiṁ bhayaṁ disvā, nekkhammameva pīhaye.
nekkhammameva → nekkhammaññeva (bj); nekkhammasseva (sya1ed, sya2ed); | nekkhammameva pīhaye hitvānahaṁ → nekkhammasseva pihaye hitvānāhaṁ (sya-all) | nekkhammaññeva → nekkhammameva (bj: machasaṁ) | nekkhammameva → nekkhammaññeva (cck: sī.); nekkhammasseva (cck: syā.) | nekkhammasseva → nekkhammaṁ yeva (sya-all: yu.) | nekkhammameva pīhaye → nekkhammaṁ yeva pihaye (pts)Seeing the danger in self-identity, I longed only for renunciation.Hitvānahaṁ ñātigaṇaṁ, dāsakammakarāni ca;
hitvānahaṁ → hitvānāhaṁ (th) | hitvānahaṁ → hitvān ahaṁ (pts)Leaving my circle of relatives, slaves, workers, Gāmakhettāni phītāni, ramaṇīye pamodite.
phītāni → bhītāni (pts) | gāmakhettāni → gāmakkhettāni (bjt)prosperous villages & fields, delightful, enticing possessions,Pahāyahaṁ pabbajitā, sāpateyyamanappakaṁ;
pahāyahaṁ → pahāyāhaṁ (bj, sya-all) | pahāyahaṁ → pahāy ahaṁ (pts) sāpateyyamanappakaṁ → sāpateyyaṁ anappakaṁ (th) | sāpateyyamanappakaṁ → sāpateyyam anappakaṁ (pts)I went forth, abandoning not-insignificant wealth. Evaṁ saddhāya nikkhamma, saddhamme suppavedite.Having gone out through conviction in the well-taught true Dhamma,Netaṁ assa patirūpaṁ, ākiñcaññañhi patthaye;
Netaṁ → na me taṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | netaṁ → na metaṁ (bj, sya-all, pts) | patirūpaṁ ākiñcaññañhi → paṭirūpaṁ ākiñcaññaṁ hi (sya-all) | metaṁ → netaṁ (bj: machasaṁ) | Netaṁ → na metaṁ (cck: sī. syā.) ākiñcaññañhi → ākiñcaññaṁ hi (bjt, th, pts)it wouldn’t be proper for me— aspiring to nothingness— Yo jātarūpaṁ rajataṁ, chaḍḍetvā punarāgame.
Yo → yā (sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed) | yo jātarūpaṁ rajataṁ chaḍḍetvā → yā jātarūparajataṁ ṭhapetvā (sya-all) | Yo → yā (cck: syā.) chaḍḍetvā → ṭhapetvā (sya1ed, sya2ed, pts1ed, pts2ed); thapetvā (mr) | punarāgame → punarāgahe (mr) | chaḍḍetvā → thapetvā (cck: ka.) | punarāgame → punarāgahe (cck: ka.) | chaḍḍetvā punarāgame → ṭhapetvā punar āgame (pts)having cast off gold & silver to take them back.Rajataṁ jātarūpaṁ vā, na bodhāya na santiyā;
vā → vā natthetassapi santiyā (sya-all) bodhāya na santiyā netaṁ → etaṁ (sya-all) | santiyā netaṁ → santaye na etaṁ (pts) | natthetassapi → na bodhāya na santaye (sya-all note)Gold & silver don’t buy awakening, don’t buy peace. Netaṁ samaṇasāruppaṁ, na etaṁ ariyaddhanaṁ.
samaṇasāruppaṁ → samaṇa sāruppaṁ (bjt) | netaṁ → na etaṁ (th) | netaṁ → etaṁ (pts) ariyaddhanaṁ → ariyaṁ dhanaṁ (bj); ariyavaḍḍhanaṁ (pts) | dhanaṁ → ariyaddhanaṁ (bj: machasaṁ) | ariyaddhanaṁ → ariyadhanaṁ (th)This [gold] isn’t proper for contemplatives. this isn’t noble wealth.Lobhanaṁ madanañcetaṁ, mohanaṁ rajavaḍḍhanaṁ;
madanañcetaṁ mohanaṁ rajavaḍḍhanaṁ → madanaṁ cetaṁ samohanaṁ rajabandhanaṁ (sya-all) | madanañcetaṁ → madanaṁ etaṁ (pts) samohanaṁ → mohanaṁ (sya-all note) | rajabandhanaṁ → rajavaḍḍhanaṁ (sya-all note) | mohanaṁ rajavaḍḍhanaṁ → samohanaṁ rajabandhanaṁ (th)This is greediness, intoxication, delusion, bondage to dust, Sāsaṅkaṁ bahuāyāsaṁ, natthi cettha dhuvaṁ ṭhiti.
bahuāyāsaṁ → bahu āyāsaṁ (bjt)suspicion, many troubles. there’s no lasting stability here.Ettha rattā pamattā ca, saṅkiliṭṭhamanā narā;
ettha rattā → ettāvatā (sya-all) | ettāvatā → ettha rattā (sya-all note) saṅkiliṭṭhamanā → saṁkiliṭṭhamanā (bjt, ms2005, pts)It’s to this extent that many, many men —heedless, their hearts defiled— Aññamaññena byāruddhā, puthu kubbanti medhagaṁ.
byāruddhā puthu kubbanti → vyāruddhā puthupubbanti (bj) puthu kubbanti → puthupubbanti (bjt) | puthu kubbanti → puthukubbanti (th, pts)opposing one another, createVadho bandho parikleso, jāni sokapariddavo;
parikleso → parikeso (pts)conflicts, murder, bondage, calamity, loss, grief, & lamentation. Kāmesu adhipannānaṁ, dissate byasanaṁ bahuṁ.
byasanaṁ → vyasanaṁ (bjt)Many misfortunes are seen for those head-over-heels in sensuality.Taṁ maṁ ñātī amittāva, kiṁ vo kāmesu yuñjatha;
maṁ ñātī → maññātī (sya-all) | ñātī amittāva kiṁ vo → (pts) | maṁ → mañ (pts) | amittāva → amittā va (pts) vo → maṁ (sya-all)So, my relatives: Why do you, like enemies, try to bind me to sensuality? Jānātha maṁ pabbajitaṁ, kāmesu bhayadassiniṁ.
pabbajitaṁ → babbajitaṁ (pts) bhayadassiniṁ → bhayadassaniṁ (bj); bhayadassina (pts)You know I’ve gone forth, seeing the danger in sensuality.Na hiraññasuvaṇṇena, parikkhīyanti āsavā;Gold coin & bullion can’t put an end to effluents. Amittā vadhakā kāmā, sapattā sallabandhanā.Sensuality is an enemy, a murderer, hostile, arrows & bonds.
Taṁ maṁ ñātī amittāva, kiṁ vo kāmesu yuñjatha;
maṁ ñātī → maññātī (sya-all) | ñātī amittāva kiṁ vo → (pts) | maṁ → mañ (pts) | amittāva → amittā va (pts) vo → maṁ (sya-all)So, my relatives: Why do you, like enemies, try to bind me to sensuality? Jānātha maṁ pabbajitaṁ, muṇḍaṁ saṅghāṭipārutaṁ.
saṅghāṭipārutaṁ → saṁghāṭipārutaṁ (pts)You know I’ve gone forth with shaven head, wrapped in a patchwork cloak.Uttiṭṭhapiṇḍo uñcho ca, paṁsukūlañca cīvaraṁ;
paṁsukūlañca → paṁsukūlaṁ ca (bjt) | paṁsukūlañca → paṁsukūlañ ca (pts)Leftover alms-scraps, gleanings, a robe made from cast-off cloth: Etaṁ kho mama sāruppaṁ, anagārūpanissayo.
+ → kho (pts) anagārūpanissayo → anāgārūpanissayo (bj)That’s what’s proper for me— the requisites of one with no home.Vantā mahesīhi kāmā, ye dibbā ye ca mānusā;
mahesīhi → mahesinā (pts) | mahesīhi → mahesinā (sya-all note)The great seers have rejected sensuality, both human & divine. Khemaṭṭhāne vimuttā te, pattā te acalaṁ sukhaṁ.Released are they, in the place of security. arrived are they, in unshaken ease.Māhaṁ kāmehi saṅgacchiṁ, yesu tāṇaṁ na vijjati;
māhaṁ → sāhaṁ (bj) | saṅgacchiṁ → saṁgacchiṁ (pts)So may I not come into union with sensuality, in which no shelter is found. Amittā vadhakā kāmā, aggikkhandhūpamā dukhā.
aggikkhandhūpamā → aggikkhandhasamā (bj) | aggikkhandhasamā → aggikkhandhūpamā (bj: machasaṁ) | aggikkhandhūpamā → aggikhandhūpamā (th, pts)It’s an enemy, a murderer —sensuality— painful, like a mass of flame. Greed:Paripantho esa bhayo, savighāto sakaṇṭako;
paripantho esa bhayo → aparisuddho eso sabhayo (sya-all) | esa bhayo → eso sabhayo (pts) | aparisuddho → paripantho (sya-all note)an obstacle, fearful, threatened, full of thorns, Gedho suvisamo ceso, mahanto mohanāmukho.
ceso → lepo (bj) | ceso → lepo (cck: sī.) | ceso → eso (pts)very discordant, a great cause of delusion. Sensuality:Upasaggo bhīmarūpo, kāmā sappasirūpamā;
bhīmarūpo → bhīmarūpo ca (sya-all) kāmā → cakāmā (pts)a frightening attack, like a snake’s head Ye bālā abhinandanti, andhabhūtā puthujjanā.in which fools delight— blinded, run-of-the-mill. Because many people in the worldKāmapaṅkena sattā hi, bahū loke aviddasū;
kāmapaṅkena sattā → kāmasaṁsaggasattā (sya-all); kāmapaṅkasattā (pts) | hi → hi janā (sya-all, pts) | kāmasaṁsaggasattā → kāmapaṅkasattā (sya-all note) | sattā hi → sattāhi (bjt) aviddasū → avindiṁsu (sya-all) | avindiṁsu → aviddasū (sya-all note)are stuck in the mud of sensuality, unknowing, Pariyantaṁ na jānanti, jātiyā maraṇassa ca.
na jānanti → nābhijānanti (bj, sya-all, pts)they don’t realize the ending of birth & death.Duggatigamanaṁ maggaṁ, manussā kāmahetukaṁ;Many people follow the path to bad destinations because of sensuality, Bahuṁ ve paṭipajjanti, attano rogamāvahaṁ.
rogamāvahaṁ → roga-m-āvahaṁ (pts)bringing disease on themselves.Evaṁ amittajananā, tāpanā saṅkilesikā;
saṅkilesikā → saṁkilesikā (my, bjt, ms2005, pts)Thus sensuality creates enemies. it burns, is defiled. Lokāmisā bandhanīyā, kāmā maraṇabandhanā.
bandhanīyā → bandhanīyā- (bj note) maraṇabandhanā → caraṇabandhanā (cck: sī.)It’s the bait of the world, constraining, the bondage of death,Ummādanā ullapanā, kāmā cittappamaddino;
cittappamaddino → cittappamāthino (bj, pts); cittappamādino (sya-all) | cittappamāthino → cittappamaddino (bj: machasaṁ, a.pu) | cittappamaddino → cittapamāthino (pts)maddening, deceptive, agitating the mind. Sattānaṁ saṅkilesāya, khippaṁ mārena oḍḍitaṁ.
saṅkilesāya → saṁkilesāya (bjt, ms2005, pts) khippaṁ → khipaṁ (bj) | khipaṁ → khippaṁ (bj: machasaṁ) | khippaṁ → khipaṁ (cck: sī.)It’s a net cast by Māra for the defilement of living beings:Anantādīnavā kāmā, bahudukkhā mahāvisā;with endless drawbacks, much pain, great poison, Appassādā raṇakarā, sukkapakkhavisosanā.
sukkapakkhavisosanā → visosakā (cck: sī.)giving little enjoyment, creating conflict, drying up the good side [of the mind].Sāhaṁ etādisaṁ katvā, byasanaṁ kāmahetukaṁ;
katvā → hitvā (sya-all) byasanaṁ → vyasanaṁ (bjt)I, having cast off much trouble like this caused by sensuality, Na taṁ paccāgamissāmi, nibbānābhiratā sadā.will not return to it, as I always delight in unbinding.Raṇaṁ karitvā kāmānaṁ, sītibhāvābhikaṅkhinī;
karitvā → taritvā (bj) | taritvā → karitvā (bj: machasaṁ) | karitvā → taritvā (cck: sī.)Doing battle with sensuality in hopes of the cool state, Appamattā vihassāmi, sabbasaṁyojanakkhaye.
vihassāmi sabbasaṁyojanakkhaye → viharissāmi ratā saṁyojanakkhaye (sya-all); vihissāmi tesaṁ saṁyojanakkhaye (pts) | viharissāmi → vihissāmi (sya-all note) | ratā → tesaṁ (sya-all note) sabbasaṁyojanakkhaye → tesaṁ saṁyojanakkheye (bj) | sabbasaṁyojanakkhaye → saṁyojanakkhaye (th, pts)I will stay heedful, finding delight in the ending of fetters. I follow the path— eightfold, straight,Asokaṁ virajaṁ khemaṁ, ariyaṭṭhaṅgikaṁ ujuṁ;
ariyaṭṭhaṅgikaṁ → ariyañcaṭṭhaṅgikaṁ (bj)griefless, stainless, secure— Taṁ maggaṁ anugacchāmi, yena tiṇṇā mahesino”.over which great seers have crossed.” See this Subhā, the goldsmith’s daughter,“Imaṁ passatha dhammaṭṭhaṁ, subhaṁ kammāradhītaraṁ;
subhaṁ → subbaṁ (pts)standing firm in the Dhamma, Anejaṁ upasampajja, rukkhamūlamhi jhāyati.entering the imperturbable state, doing jhāna at the foot of a tree.Ajjaṭṭhamī pabbajitā, saddhā saddhammasobhanā;
ajjaṭṭhamī → ajj aṭṭhamī (pts) saddhammasobhanā vinītuppalavaṇṇāya → saddhammasobhaṇā vinītā uppalavaṇṇāya (sya-all, pts)This is the eighth day of her going forth confident, beautiful through the true Dhamma. Vinītuppalavaṇṇāya, tevijjā maccuhāyinī.
vinītuppalavaṇṇāya → vinītā uppalavaṇṇāya (th, pts) maccuhāyinī → maccuhāyini (pts)Trained by Uppalavaṇṇā, she’s a three-knowledge woman who’s left death behind;Sāyaṁ bhujissā anaṇā, bhikkhunī bhāvitindriyā;freed from slavery, debtless, a nun with developed faculties, Sabbayogavisaṁyuttā, katakiccā anāsavā”.set loose from all ties, her task done, effluent- free.
Taṁ sakko devasaṅghena, upasaṅkamma iddhiyā;
upasaṅkamma → upasaṅgamma (sya-all, pts) | upasaṅkamma → upasaṁgamma (pts)Sakka, lord of beings, with his community of devas, approaching her through supranormal power, Namassati bhūtapati, subhaṁ kammāradhītaranti.
kammāradhītaranti → kammāradhītaranti itthaṁ sudaṁ (bj) | kammāradhītaranti → kammāradhītaran ti (pts)pays homage to her: subhā the goldsmith’s daughter.
… Subhā kammāradhītā therī ….
therī → therī gāthāyo abhāsīti subhākammāradhītutherīgāthā (bj); (sya-all, pts)
Vīsatinipāto niṭṭhito.
niṭṭhito → samatto therīgāthāya tiṁsanipāto (th) | niṭṭhito → samatto (pts)