Gabbhinīsutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena aññatarassa paribbājakassa daharamāṇavikā pajāpati hoti gabbhinī upavijaññā.
daharamāṇavikā → daharā māṇavikā (bj) | daharamāṇavikā pajāpati → daharā māṇavikā pajāpatī (sya-all, pts)And on that occasion the young wife of a certain wanderer was pregnant and on the verge of delivery.
Atha kho sā paribbājikā taṁ paribbājakaṁ etadavoca:
taṁ → (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)So she said to the wanderer,
“gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, telaṁ āhara, yaṁ me vijātāya bhavissatī”ti.
āhara → āhāra (bj)“Go, brahman, get some oil for my delivery.”
Evaṁ vutte, so paribbājako taṁ paribbājikaṁ etadavoca:
taṁ → (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)When this was said, the wanderer said to her,
“kuto panāhaṁ, bhoti, telaṁ āharāmī”ti?
bhoti → bhotiyā (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | panāhaṁ bhoti → pan āhaṁ bhotiyā (pts) | bhoti → bhotiyā (cck: syā. pī. ka.)“But where can I get any oil?”
Dutiyampi kho sā paribbājikā taṁ paribbājakaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)A second time, she said to him,
“gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, telaṁ āhara, yaṁ me vijātāya bhavissatī”ti.“Go, brahman, get some oil for my delivery.”
Dutiyampi kho so paribbājako taṁ paribbājikaṁ etadavoca:
paribbājako → paribbājiko (cck) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)A second time, he said to her,
“kuto panāhaṁ, bhoti, telaṁ āharāmī”ti?
bhoti → bhotiyā (sya-all) | panāhaṁ bhoti → pan āhaṁ bhotiyā (pts)“But where can I get any oil?”
Tatiyampi kho sā paribbājikā taṁ paribbājakaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)A third time, she said to him,
“gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, telaṁ āhara, yaṁ me vijātāya bhavissatī”ti.“Go, brahman get some oil for my delivery.”
Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṁ pātuṁ dīyati, no nīharituṁ.
dīyati → diyyati (bj, mr) | dīyati → diyyati (cck: sī. ka.) | sappissa → A sabbissa throughout. (pts note)Now on that occasion at the storehouse of King Pasenadi Kosala contemplatives
& brahmans were being given as much oil or ghee as they needed to drink,
but not to take away.
Atha kho tassa paribbājakassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)So the thought occurred to the wanderer,
“rañño kho pana pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṁ pātuṁ dīyati, no nīharituṁ.
dīyati → diyyati (bj) | pana → rañño kho (bj: machasaṁ)“At present at the storehouse of King Pasenadi Kosala contemplatives
& brahmans are being given as much oil or ghee as they need to drink,
but not to take away.
Yannūnāhaṁ rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṁ gantvā telassa yāvadatthaṁ pivitvā gharaṁ āgantvā ucchadditvāna dadeyyaṁ, yaṁ imissā vijātāya bhavissatī”ti.
ucchadditvāna → uggiritvāna (bj, sya-all, pts-vp-pli1); ucchaditvā (sya-a); ucchaḍḍitvāna (mr) | uggiritvāna → ucchāditvā (bj: aṭṭhakathā); ucchaḍḍhitvāna (bj: machasaṁ) | ucchadditvāna → uggiritvāna (cck: sī. syā. pī.); ucchaditvā (cck: sī. syā. aṭṭha.); ucchaḍḍitvāna (cck: ka.) | Pasenadissa → B Pasenadikosalassa. (pts note) | āgantvā → A gaṁtvā. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yannūn āhaṁ (pts)Suppose, having gone there, I were to drink as much oil as I need and,
on returning home, vomiting it up, were to give it to use at this delivery?”
Atha kho so paribbājako rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṁ gantvā telassa yāvadatthaṁ pivitvā gharaṁ āgantvā neva sakkoti uddhaṁ kātuṁ, na pana adho.
pivitvā gharaṁ āgantvā neva → pivitv āgāraṁ gantvā n eva (pts)So, having gone to the storehouse of King Pasenadi Kosala, he drank as much oil as he needed but,
on returning home, was unable to bring it up or pass it down.
So dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭho āvaṭṭati parivaṭṭati.
tibbāhi → tippāhi (sya-all) | tibbāhi kharāhi → tippāhi (sya-all) | parivaṭṭati → parivaṭṭati ca (sya-all, pts) | tibbāhi → tippāhi (cck: syā.)So he rolled back & forth, suffering from fierce pains, sharp & severe.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthim (pts)Then early in the morning the Blessed One adjusted his under robe and–
carrying his bowl & robes–went into Sāvatthī for alms.
Addasā kho bhagavā taṁ paribbājakaṁ dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhaṁ āvaṭṭamānaṁ parivaṭṭamānaṁ.
tibbāhi kharāhi → tippāhi (sya-all)He saw the wanderer rolling back & forth, suffering from fierce pains, sharp & severe.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | tāyaṁ → tāyam (pts)Then, on realizing the significance of that, the Blessed One on that occasion exclaimed:
“Sukhino vata ye akiñcanā, vedaguno hi janā akiñcanā;How blissful it is, for one who has nothing. attainers-of-wisdom are people with nothing. Sakiñcanaṁ passa vihaññamānaṁ, jano janasmiṁ paṭibandhacitto”ti.
paṭibandhacitto → paṭibaddhacitto (bj, sya-all); paṭibandharūpo (?) | paṭibandhacittoti chaṭṭhaṁ → paṭibaddhacittoti (bj) | paṭibandhacittoti → paṭibaddhacittoti (sya-all) | janasmiṁ paṭibandhacittoti chaṭṭhaṁ → janamhi paṭibandhacitto (pts) | paṭibaddhacittoti → paṭibandhacitto (bj: sīmu) | paṭibandhacitto → paṭibaddhacitto (cck: syā.); paṭibandharupo (cck: ?) | janamhi → B janasmiṁ. (pts note) | paṭibandhacittoti → paṭibandhacitto ti (my)See him suffering, one who has something, a person bound in mind with people.