Suppavāsāsutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā kuṇḍikāyaṁ viharati kuṇḍadhānavane.
kuṇḍikāyaṁ → kuṇḍiyāyaṁ (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | kuṇḍadhānavane → kuṇḍiṭṭhānavane (sya-all, pts-vp-pli1) | kuṇḍiyāyaṁ → kuṇḍakāyaṁ (bj: machasaṁ) | kuṇḍikāyaṁ → kuṇḍiyāyaṁ (cck: sī. syā. pī.) | kuṇḍadhānavane → kuṇḍiṭṭhānavane (cck: syā. pī.) | kuṇḍiṭṭhānavane → ba. kuṇḍidhānavane (sya-all note) | Kuṇḍiyāyaṁ → C Kuṇḍikāyaṁ; D Kuṇṭikāyaṁ. (pts note) | Kuṇḍiṭṭhānavane → So AB Kuṇdikānavane; C. Kuṇḍadhānavane; D Kuṇṭānavane. (pts note)on one occasion the Blessed One was staying near Kuṇḍiya in the Kuṇḍiṭṭhāna forest.
Tena kho pana samayena suppavāsā koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
Suppavāsā → AD sometimes Suppavāsā. (pts note) | Koliyadhītā → A mostly Koliya-; BCD {Koliya}-; C Koliyadhītā 'ti Koliyarājadhītā. (pts note) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)And on that occasion Suppavāsā the Koliyan-daughter had been seven years pregnant and seven days in difficult labor.
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti:
tibbāhi kharāhi → tippāhi (sya-all)She–touched by fierce, sharp pains–endured them with three thoughts:
“sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṁ deseti;
so → bho (pts)“How rightly self-awakened is the Blessed One who, abandoning this sort of suffering, teaches the Dhamma!
suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno;
paṭipanno → A -ppanno. (pts note) | suppaṭipanno → supaṭipanno (bjt, th) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (ms2005, pts)How well-practiced is the community of the Blessed One’s disciples who practice, abandoning this sort of suffering!
susukhaṁ vata taṁ nibbānaṁ yatthidaṁ evarūpaṁ dukkhaṁ na saṁvijjatī”ti.
taṁ → (sya-all, pts) | yatthidaṁ → yadidaṁ (pts) | yatthidaṁ → yadidaṁ (bj: machasaṁ) | saṁvijjatīti → saṁvijjatī ti (pts)How truly blissful is unbinding, where this sort of pain is not found!”
Atha kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṁ āmantesi:Then Suppavāsā said to her husband,
“ehi tvaṁ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi; appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)“Come, young master.
Go to the Blessed One and, on arrival, showing reverence with your head to his feet in my name,
ask whether he is free from illness & affliction, is carefree, strong, & living in comfort, saying:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati; appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti.
pucchatīti → pucchatī ti (pts)‘Suppavāsā the Koliyan-daughter, lord,
shows reverence with her head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction,
are carefree, strong, & living in comfort.’
Evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)And say this:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
suppavāsā → suppāvāsā (bj) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)‘Suppavāsā has been seven years pregnant and seven days in difficult labor.
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti—
tibbāhi kharāhi → tippāhi (sya-all)She–touched by fierce, sharp pains–endures them with three thoughts:
sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṁ deseti;
so → bho (pts)“How rightly self-awakened is the Blessed One who, abandoning this sort of suffering, teaches the Dhamma!
suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno;
suppaṭipanno → supaṭipanno (bjt, th) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (ms2005)How well-practiced is the community of the Blessed One’s disciples who practice, abandoning this sort of suffering!
susukhaṁ vata taṁ nibbānaṁ yatthidaṁ evarūpaṁ dukkhaṁ na saṁvijjatī’”ti.
taṁ → (sya-all)How truly blissful is unbinding, where this sort of pain is not found!”’”
“Paraman”ti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj) | nisīdi → aṭṭhāsi (pts) | paramanti kho → paraman ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Responding,
“Excellent!” to Suppavāsā the Koliyan-daughter, the Koliyan-son went to the Blessed One and,
on arrival, having bowed down to the Blessed One, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinno kho koliyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
nisinno → ṭhito (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)As he was sitting there he said to the Blessed One,
“suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;
pucchati → pucchatīti (bj) | appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ → (pts)“Suppavāsā the Koliyan-daughter, lord,
shows reverence with her head to your feet and asks whether you are free from illness & affliction,
are carefree, strong, & living in comfort.
evañca vadeti:
evañca vadeti → evañ ca vadati (pts)And she says this:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
bhante → (sya-all) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)‘Suppavāsā has been seven years pregnant and seven days in difficult labor.
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti—
tibbāhi kharāhi → tippāhi (sya-all)She–touched by fierce, sharp pains–endures them with three thoughts:
sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṁ deseti;“How rightly self-awakened is the Blessed One who, abandoning this sort of suffering, teaches the Dhamma!
suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno;
suppaṭipanno → supaṭipanno (bjt, th) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (ms2005)How well-practiced is the community of the Blessed One’s disciples who practice, abandoning this sort of suffering!
susukhaṁ vata nibbānaṁ yatthidaṁ evarūpaṁ dukkhaṁ na saṁvijjatī’”ti.How truly blissful is unbinding, where this sort of pain is not found!”’”
“Sukhinī hotu suppavāsā koliyadhītā; arogā arogaṁ puttaṁ vijāyatū”ti.
vijāyatūti → vijāyatū ti (pts)[The Blessed One said:] “May Suppavāsā the Koliyan-daughter be well & free from disease.
And may she deliver a son free from disease.”
Saha vacanā ca pana bhagavato suppavāsā koliyadhītā sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijāyi.And at the same time as the Blessed One’s statement, Suppavāsā the Koliyan-daughter–
well & free from disease–delivered a son free from disease.
“Evaṁ, bhante”ti kho so koliyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena sakaṁ gharaṁ tena paccāyāsi.
paccāyāsi → paccayāsi (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Saying,
“Very well, lord,” the Koliyan-son, delighting in & approving of the Blessed One’s words,
got up from his seat, bowed down to the Blessed One and–circling him to the right–returned to his home.
Addasā kho so koliyaputto suppavāsaṁ koliyadhītaraṁ sukhiniṁ arogaṁ arogaṁ puttaṁ vijātaṁ.
so → (bj, pts)He saw that Suppavāsā the Koliyan-daughter–well & free from disease–had delivered a son free from disease.
Disvānassa etadahosi:
disvānassa etadahosi → disvān assa etad ahosi (pts)On seeing this, the thought occurred to him,
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāmāyaṁ suppavāsā koliyadhītā saha vacanā ca pana bhagavato sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijāyissatī”ti.
saha vacanā ca pana → saha vacanā pana (pts-vp-pli1); saha vacanā (?) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | nāmāyaṁ → nām ayaṁ (pts) | ca → (pts) | vijāyissatīti → vijāyatī ti (pts) | pana → saha vacanā pana (cck: pī.); saha vacanā (cck: ?)“How amazing!
How astounding!–the Tathāgata’s great power, great might, in that, at the same time as the Blessed One’s statement,
Suppavāsā the Koliyan-daughter–well & free from disease–would deliver a son free from disease!”
Attamano pamudito pītisomanassajāto ahosi.Gratified, he was joyful, rapturous, & happy.
Atha kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṁ āmantesi:Then Suppavāsā said to her husband,
“ehi tvaṁ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:
pāde → (sya-all) | vandāhi → vadāhi (pts) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)“Come, young master.
Go to the Blessed One and, on arrival, showing reverence with your head to his feet in my name, saying:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti;
vandatīti → vandatī ti (pts)‘Suppavāsā the Koliyan-daughter, lord, shows reverence with her head to your feet.’
evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)And say this:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
dhāreti → dhāresi (bj, pts) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)‘Suppavāsā, who was seven years pregnant and seven days in difficult labor,
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijātā.has now–well & free from disease–delivered a son free from disease.
Sā sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ bhattena nimanteti.
buddhappamukhaṁ → (pts) | buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (pts)She invites the community of monks, with the Buddha at its head, for seven days of meals.
Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005) | bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenā ti (pts)May the Blessed One acquiesce to Suppavāsā’s seven meals, together with the community of monks.’”
“Paraman”ti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj) | paramanti → paraman ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Responding,
“Excellent!” to Suppavāsā the Koliyan-daughter, the Koliyan-son went to the Blessed One and,
on arrival, having bowed down to the Blessed One, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinno kho so koliyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)As he was sitting there he said to the Blessed One,
“Suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati;“Suppavāsā the Koliyan-daughter, lord, shows reverence with her head to your feet.
evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)And she says this:
‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
dhāreti → dhāresi (bj, sya-all) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)‘Suppavāsā, who was seven years pregnant and seven days in difficult labor,
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijātā.has now–well & free from disease–delivered a son free from disease.
Sā sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ bhattena nimanteti.
buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)She invites the community of monks, with the Buddha at its head, for seven days of meals.
Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṁ bhikkhusaṅghenā’”ti.
bhikkhusaṅghenāti → bhikkhusaṁghenāti (ms2005)May the Blessed One acquiesce to Suppavāsā’s seven meals, together with the community of monks.’”
Tena kho pana samayena aññatarena upāsakena buddhappamukho bhikkhusaṅgho svātanāya bhattena nimantito hoti.
buddhappamukho → buddhapamukho (bjt) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | buddhappamukho bhikkhusaṅgho → buddhapamukho bhikkhusaṁgho (pts)Now at that time a certain lay follower had invited the community of monks,
with the Buddha at its head, for the next day’s meal.
So ca upāsako āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko hoti.
mahāmoggallānassa → mahāmoggalānassa (mr) | mahāmoggallānassa → mahāmoggalānassa (cck: ka.) | Mahāmoggallānassa → A Mahāmoggalānassa throughout. (pts note)That lay follower was a supporter of Ven. Mahā Moggallāna.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ āmantesi:So the Blessed One addressed Ven. Mahā Moggallāna,
“ehi tvaṁ, moggallāna, yena so upāsako tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṁ upāsakaṁ evaṁ vadehi:
tenupasaṅkama → tenupasaṅkameyyāsi (bj) | tenupasaṅkameyyāsi → tenupasaṅkama (bj: machasaṁ) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)“Come, Moggallāna.
Go to the lay follower and, on arrival, say to him,
‘suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāresi.
satta vassāni → sattavassāni (bjt)‘Suppavāsā the Koliyan-daughter, who was seven years pregnant and seven days in difficult labor,
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijātā.has now–well & free from disease–delivered a son free from disease.
Sā sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ bhattena nimanteti.
buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)She has invited the community of monks, with the Buddha at its head, for seven days of meals.
Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṁ karissasī’ti.
pacchā tvaṁ karissasī’ti → pacchā so karissati (sya-all, pts-vp-pli1); karissasīti saññāpehi (mr) | karissasīti → karissati (bj) | tvaṁ karissasīti tuyheso → so karissati tuyhaṁ so (sya-all) | karissati → pacchā tvaṁ karissasī’ti saññāpehi (bj: machasaṁ) | karissasī’ti → karissasīti saññāpehi (cck: ka.) | satta bhattāni → sattabhattāni (bjt)Let Suppavāsā do seven meals.
Afterward, you will do yours.’
Tuyheso upaṭṭhāko”ti.
eso → A tumh'; eso [= tumhaṁ eso]; BC tuyh'; eso [= tuyhaṁ eso]. (pts note) | tuyheso → so (th) | tuyheso upaṭṭhākoti → tuyh eso upaṭṭhāko ti (pts)He’s your supporter.”
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paṭissutvā yena so upāsako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ upāsakaṁ etadavoca:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (bj) | paṭissutvā → A paṭisutvā; B paṭissunitvā. (pts note) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Responding,
“As you say, lord,” to the Blessed One, Ven. Moggallāna went to the lay follower and, on arrival, said to him,
“suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṁ dhāreti.
dhāreti → dhāresi (bj, sya-all) | satta vassāni → sattavassāni (bjt)“Suppavāsā the Koliyan-daughter, who was seven years pregnant and seven days in difficult labor,
Sattāhaṁ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṁ puttaṁ vijātā.has now–well & free from disease–delivered a son free from disease.
Sā sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ bhattena nimanteti.
sā → (bj) | buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005)She has invited the community of monks, with the Buddha at its head, for seven days of meals.
Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṁ karissasī”ti.
karissasī”ti → pacchā tvaṁ karissasī’ti saññāpehi (bj: machasaṁ) | satta bhattāni → sattabhattāni (bjt) | karissasīti → karissasī ti (pts)Let Suppavāsā do seven meals;
afterward, you will do yours.”
“Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno tiṇṇaṁ dhammānaṁ pāṭibhogo—“Venerable sir, if Ven. Moggallāna will be my guarantor for three things–
bhogānañca jīvitassa ca saddhāya ca,
bhogānañca → bhogānañ ca (pts)(my) wealth, life, & faith–then let Suppavāsā do seven meals;
karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṁ karissāmī”ti.
satta bhattāni pacchāhaṁ → sattabhattāni pacchā ahaṁ (bj) | pacchāhaṁ karissāmīti → pacchā haṁ karissāmī ti (pts)afterward, I will do mine.”
“Dvinnaṁ kho te ahaṁ, āvuso, dhammānaṁ pāṭibhogo—
Dvinnaṁ kho te ahaṁ → dvinnaṁ kho tesaṁ (pts-vp-pli1); dvinnaṁ kho nesaṁ (mr) | ahaṁ → dvinnaṁ kho tesaṁ (cck: pī.); dvinnaṁ kho nesaṁ (cck: ka.)“For two things, friend, will I be your guarantor:
bhogānañca jīvitassa ca.
bhogānañca → bhogānañ ca (pts)your wealth & life.
Saddhāya pana tvaṁyeva pāṭibhogo”ti.
pāṭibhogo → AB sometimes pātibhogo. (pts note) | tvaṁyeva → tvaṁ yeva (th) | tvaṁyeva pāṭibhogoti → tvaṁ yeva pāṭibhogo ti (pts)Only you are the guarantor of your faith.”
“Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno dvinnaṁ dhammānaṁ pāṭibhogo—
me → (sya-all)“Venerable sir, if Ven. Moggallāna will be my guarantor for two things–
bhogānañca jīvitassa ca,
bhogānañca → bhogānañ ca (pts)(my) wealth & life–then let Suppavāsā do seven meals;
karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṁ karissāmī”ti.
satta bhattāni pacchāhaṁ → sattabhattāni pacchā ahaṁ (bj)afterward, I will do mine.”
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ upāsakaṁ saññāpetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:
saññāpetvā → A inserts(?) saññāpehīti; omitted in BCD. (pts note) | atha → atho (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Ven. Moggallāna, having conciliated the lay follower, went to the Blessed One and, on arrival, said,
“saññatto, bhante, so upāsako mayā;
saññatto → saññāto (sya-all) | mayā → (sya-all) | saññatto → saññāto (cck: syā.)“The lay follower, lord, has been conciliated.
karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā so karissatī”ti.
satta bhattāni → sattabhattāni (bjt) | karissatīti → karissatī ti (pts)Let Suppavāsā do seven meals;
afterward, he will do his.”
Atha kho suppavāsā koliyadhītā sattāhaṁ buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi,
buddhappamukhaṁ → buddhapamukhaṁ (bjt) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ → buddhapamukhaṁ bhikkhusaṁghaṁ (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)So for seven days Suppavāsā the Koliyan-daughter with her own hand served & satisfied the community of monks,
with the Buddha at its head, with exquisite staple & non-staple food.
tañca dārakaṁ bhagavantaṁ vandāpesi sabbañca bhikkhusaṅghaṁ.
sabbañca → (sya-all) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | tañca → taṁ ca (pts) | sabbañca bhikkhusaṅghaṁ → sabbañ ca bhikkhusaṁghaṁ (pts)And she had the child show reverence to the Blessed One and the community of monks.
Atha kho āyasmā sāriputto taṁ dārakaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then Ven. Sāriputta said to the child,
“kacci te, dāraka, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci na kiñci dukkhan”ti?
te → vo (sya-all) | dukkhanti → dukkhan ti (pts)“I trust, child, that things are bearable for you.
I trust that things are comfortable for you.
I trust that there’s no pain.”
“Kuto me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ, kuto yāpanīyaṁ.
yāpanīyaṁ satta → yāpanīya sattavassāni (bj)“From where, Ven. Sāriputta, would things be bearable for me?
Satta me vassāni lohitakumbhiyaṁ vutthānī”ti.
vassāni → (bj) | vutthānīti → vuttānīti (cck) | lohitakumbhiyaṁ → lohitakucchiyā (sya-all) | satta → satta vassāni (pts) | vassāni lohitakumbhiyaṁ vutthānīti → lohitakumbhiyā vuṭṭhānī ti (pts) | lohitakumbhiyaṁ → satta me vassāni lobhakumbhiyā (bj: machasaṁ) | lohitakucchiyā → aṭṭhakathāyaṁ lohitakumbhiyā iti pāṭho (sya-all note) | lohitakumbhiyā → CD -yaṁ; A -kubbhiyā; C lohitakumbhiyaṁ vuṭṭhānī 'ti mātukucchiyaṁ attano gabbhāvāsadukkhaṁ sandhāya vadati. (pts note) | satta → sattavassāni (bjt)From where would they be comfortable for me living seven years in a belly of blood?”
Atha kho suppavāsā koliyadhītā:
“putto me dhammasenāpatinā saddhiṁ mantetī”ti attamanā pamuditā pītisomanassajātā ahosi.
pamuditā → pamoditā (bj: machasaṁ) | mantetīti → mantetī ti (pts)Then Suppavāsā–(thinking,) “My son is conversing with the Dhamma General!”–was gratified, joyful, rapturous, & happy.
Atha kho bhagavā suppavāsaṁ koliyadhītaraṁ attamanaṁ pamuditaṁ pītisomanassajātaṁ viditvā suppavāsaṁ koliyadhītaraṁ etadavoca:
viditvā → disvā (bj) | koliyadhītaraṁ → kolīyadhītaraṁ (cck) | pamuditaṁ → pamoditaṁ (bj: machasaṁ) | disvā → viditvā (bj: machasaṁ) | viditvā → disvā (cck: sī.) | → ( ) natthi iṅgalisapotthake (cck note)The Blessed One, knowing that Suppavāsā was gratified, joyful, rapturous, & happy, said to her,
“iccheyyāsi tvaṁ, suppavāse, aññampi evarūpaṁ puttan”ti?
aññampi evarūpaṁ puttanti → aññaṁ pi evarūpam puttan ti (pts)“Suppavāsā, would you like to have another son like this?”
“Iccheyyāmahaṁ, bhagavā, aññānipi evarūpāni satta puttānī”ti.
iccheyyāmahaṁ → iccheyyāhaṁ bhante (sya-all) | āhaṁ → D ahaṁ; B iccheyy'; āhaṁ. (pts note) | iccheyyāmahaṁ → iccheyyām āhaṁ (pts) | aññānipi → aññāni pi (pts) | puttānīti → puttānī ti (pts)“Lord Blessed One, I would like to have seven more sons like this!”
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)Then, on realizing the significance of that, the Blessed One on that occasion exclaimed:
“Asātaṁ sātarūpena, piyarūpena appiyaṁ;The disagreeable in the guise of the agreeable, the unlovable in the guise of the lovable, Dukkhaṁ sukhassa rūpena, pamattamativattatī”ti.
pamattamativattatīti aṭṭhamaṁ → pamattam ativattatī ti (pts) | ativattatī → C explains: ativattati abhibhavati. (pts note)pain in the guise of bliss, overcome one who is heedless.
Aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → aṭṭhamaṁ evamme (sya-all) | aṭṭhamaṁ → ti (pts)