Nandasutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | sutaṁ → suta (bjt) | evaṁ → evam (pts)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
evamāroceti → evaṁ ārocesi (sya-all) | evamāroceti → evam āroceti (pts)And on that occasion Ven. Nanda–the Blessed One’s brother,
son of his maternal aunt–announced to a large number of monks:
“anabhirato ahaṁ, āvuso, brahmacariyaṁ carāmi;“I don’t enjoy leading the holy life, my friends.
na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī”ti.
sandhāretuṁ → C explains: sandhāretun ti pavattetuṁ. (pts note) | āvattissāmī → C hīnāyā 'ti gihibhāvāya āvattissāmī 'ti nivattissāmi. (pts note) | hīnāyāvattissāmīti → hīnāy āvattissāmī ti (pts)I can’t keep up the holy life.
Giving up the training, I will return to the common life.”
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then a certain monk went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
As he was sitting there, he told the Blessed One:
“āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
evamāroceti → evaṁ ārocesi (sya-all) | evamāroceti → evam āroceti (pts)“Lord, Ven. Nanda–the Blessed One’s brother, son of his maternal aunt–has announced to a large number of monks:
‘anabhirato ahaṁ, āvuso, brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’”ti.‘I don’t enjoy leading the holy life, my friends.
I can’t keep up the holy life.
Giving up the training, I will return to the common life.’”
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:Then the Blessed One told a certain monk,
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena nandaṁ bhikkhuṁ āmantehi:“Come, monk.
In my name, call Nanda, saying,
‘satthā taṁ, āvuso nanda, āmantetī’”ti.
āmantetīti → āmantetī ti (pts)‘The Teacher calls you, friend Nanda.’”
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nandaṁ etadavoca:
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Responding,
“As you say, lord,” to the Blessed One, the monk went to Ven. Nanda, on arrival he said,
“satthā taṁ, āvuso nanda, āmantetī”ti.
āmantetīti → āmantetī ti (pts)“The Teacher calls you, friend Nanda.”
“Evamāvuso”ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nandaṁ bhagavā etadavoca:
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Responding,
“As you say, my friend,” to the monk, Ven. Nanda went to the Blessed One and,
on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
As he was sitting there, the Blessed One said to him,
“Saccaṁ kira tvaṁ, nanda, sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamārocesi:
bhikkhūnaṁ evamārocesi → bhikkūnaṁ evam ārocesi (pts) | evamārocesi → evaṁ ārocesi (th)“Is it true, Nanda, that you have announced to a large number of monks:
‘anabhirato ahaṁ, āvuso, brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’”ti?‘I don’t enjoy leading the holy life, my friends.
I can’t keep up the holy life.
Giving up the training, I will return to the common life’?”
“Evaṁ, bhante”ti.
bhanteti → bhante ti (pts)“Yes, lord.”
“Kissa pana tvaṁ, nanda, anabhirato brahmacariyaṁ carasi, na sakkosi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissasī”ti?
hīnāyāvattissasīti → hīnāyāvattissasī ti (bjt) | hīnāyāvattissasīti → hīnāy āvattissasī ti (pts)“But why, Nanda, don’t you enjoy leading the holy life?
Why can’t you keep up the holy life?
Why, giving up the training, will you return to the common life?”
“Sākiyānī maṁ, bhante, janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṁ etadavoca:
maṁ → mama (sya-all) | nikkhamantassa → nikkhamantaṁ (pts-vp-pli1 aṭṭhakathāyaṁ pāṭhantaraṁ) | upaḍḍhullikhitehi → upaḍḍhalibitehi (bj: machasaṁ); aḍḍhullikhitebhi (bj: sī) | maṁ → mama (cck: syā., aṭṭhakathā oloketabbā) | nikkhamantassa → nikkhamantaṁ (cck: aṭṭhakathāyaṁ pāṭhantaraṁ) | nikkhamantassa → gharā nikkhamantantipi pāṭho (sya-all note) | maṁ → Not in B. (pts note) | upaḍḍhullikhitehi → C upaḍḍhulikhitehi . . . aḍḍhulikhitehi pi pathanti; A upalikhitehi; D upaḍḍhalikhitehi. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)“Lord, as I was leaving home, a Sakyan girl–the envy of the countryside–
glanced up at me, with her hair half-combed, and said,
‘tuvaṭaṁ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’ti.
āgaccheyyāsīti → āgaccheyyāsī ti (pts)‘Hurry back, master.’
So kho ahaṁ, bhante, tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī”ti.
sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmīti → āvattisāmī ti (pts) | tamanussaramāno → taṁ anussaramāno (th) | tamanussaramāno → tam anussaramāno (pts)Recollecting that, I don’t enjoy leading the holy life.
I can’t keep up the holy life.
Giving up the training, I will return to the common life.”
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāyaṁ gahetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito devesu tāvatiṁsesu pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | pāturahosi → pātur āhosi (pts) | bāhāya → bāhāyaṁ (bj: machasaṁ) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | samiñjeyya → sammiñjeyya (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sammiñjeyya → A samiñc-. (pts note) | evamevaṁ → evameva (my) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Then, taking Ven. Nanda by the arm–as a strong man might flex his extended arm or extend his flexed arm–
the Blessed One disappeared from Jeta’s Grove and reappeared
among the Devas of the Heaven of the Thirty-three [Tāvatiṁsa].
Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṁ āgatāni honti kakuṭapādāni.
kakuṭapādāni → kukkuṭapādānī (sya-all) | kakuṭapādāni atha → kakuṭapādinī ti tena (pts) | kukkuṭapādānī → si. yu. kukkuṭapādinī (sya-all note) | devānamindassa → devānam indassa (pts)Now on that occasion about 500 dove-footed nymphs had come to wait upon Sakka, the ruler of the devas.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ āmantesi:
atha → tena (pts)The Blessed One said to Ven. Nanda,
“passasi no tvaṁ, nanda, imāni pañca accharāsatāni kakuṭapādānī”ti?
kakuṭapādānīti → kukkuṭapādānīti (sya-all); kakuṭapādinī ti (pts) | kakuṭapādānīti → kakuṭapādānī ti (bjt)“Nanda, do you see these 500 dove-footed nymphs?”
“Evaṁ, bhante”ti.
bhanteti taṁ kiṁ → bhante ti kim (pts)“Yes, lord.”
“Taṁ kiṁ maññasi, nanda, katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā, sākiyānī vā janapadakalyāṇī, imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī”ti?
vā → ca (bj) | kakuṭapādānīti → kukkuṭapādānīti (sya-all) | kakuṭapādānīti seyyathāpi → kakuṭapādinī ti seyyathā pi (pts) | Sākiyānī → A Sākiniyā; C Sākiyānī 'ti Sakyarājadhītā. (pts note) | Kakuṭapādinī → C Kakuṭapādinī 'ti . . . pārāpatasadisapādini (-ī ?); ABD Kukkuṭa-. (pts note) | kakuṭapādānīti → kakuṭapādānī ti (bjt) | taṁ kiṁ → kim (pts)“What do you think, Nanda?
Which is lovelier, better looking, more charming:
the Sakyan girl, the envy of the countryside, or these 500 dove-footed nymphs?”
“Seyyathāpi, bhante, paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā;
paluṭṭhamakkaṭī → paluṭṭhamakkatī (pts) | paluṭṭhamakkatī → C paluṭṭhamakkatī 'ti jhāmaṅgamakkaṭī; A paluddha; D paludda; B pasuddha. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“Lord, compared to these 500 dove-footed nymphs, the Sakyan girl,
the envy of the countryside, is like a cauterized monkey with its ears & nose cut off.
evamevaṁ kho, bhante, sākiyānī janapadakalyāṇī imesaṁ pañcannaṁ accharāsatānaṁ upanidhāya saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti.
saṅkhyampi → saṅkhampi (bj) | nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti → na upeti, kalampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhimpi na upeti (si), na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhimpi na upeti (sya-all, pts1ed) | nopeti → na upeti (bj) | upeti → saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti (bj: machasaṁ) | saṅkhyampi → saṅkhampi (cck: sī.) | upeti → ba. evaṁ. sīhaḷapotthake ayaṁ pāṭho natthi (sya-all: yu.) | saṅkhyaṁ → BC saṁkhaṁ. (pts note) | evamevaṁ → evameva (my, bjt, th, pts) | saṅkhyampi nopeti → saṅkhampi na upeti kalampi na upeti (bjt) | janapadakalyāṇī → janapada kalyāṇī (th) | saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti → saṅkhyaṁ pi na upeti kalabhāgaṁ pi na upeti upanidhiṁ pi na upeti (pts)She doesn’t count.
She’s not even a small fraction.
There’s no comparison.
Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā”ti.
pāsādikatarāni cāti → pāsādikatarāṇi cā ti (pts) | ceva → ce va (bjt) | pāsādikatarāni cāti → pāsādikatarānicāti (bjt) | ceva → eva (pts)The 500 dove-footed nymphs are lovelier, better looking, more charming.”
“Abhirama, nanda, abhirama, nanda.“Then take joy, Nanda.
Take joy!
Ahaṁ te pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānan”ti.
kakuṭapādānanti → kukkuṭapādānanti (sya-all); kakuṭapādinīnan ti (pts) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts)I am your guarantor for getting 500 dove-footed nymphs.”
“Sace me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānaṁ, abhiramissāmahaṁ, bhante, bhagavati brahmacariye”ti.
bhagavati brahmacariye”ti → bhagavā brahmacariyeti (sya-all, pts-vp-pli1); bhagavā brahmacariyanti (mr) | kakuṭapādānaṁ → kukkuṭapādānaṁ (sya-all) | bhagavati → bhagavā (sya-all) | kakuṭapādānaṁ abhiramissāmahaṁ → kakuṭapādinīnan ti abhiramissām ahaṁ (pts) | bhagavati brahmacariyeti → bhagavā brahmacariye ti (pts) | brahmacariye’’ti → bhagavā brahmacariyeti (cck: syā. pī.); bhagavā brahmacariyanti (cck: ka.)“If the Blessed One is my guarantor for getting 500 dove-footed nymphs,
I will enjoy leading the holy life under the Blessed One.”
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāyaṁ gahetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—devesu tāvatiṁsesu antarahito jetavane pāturahosi.
evamevaṁ → evameva (my) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt) | bāhāyaṁ → bāhāya (th) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th)Then, taking Ven. Nanda by the arm–as a strong man might flex his extended arm or extend his flexed arm–
the Blessed One disappeared from among the Devas of the Heaven of the Thirty-three and reappeared at Jeta’s Grove.
Assosuṁ kho bhikkhū:The monks heard,
“āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carati;
nando → nanda (pts)“They say that Ven. Nanda–the Blessed One’s brother,
son of his maternal aunt–is leading the holy life for the sake of nymphs.
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānan”ti.
kakuṭapādānanti → kukkuṭapādānanti (sya-all); kakuṭapādinīnan ti (pts) | kirassa → kir assa (pts)They say that the Blessed One is his guarantor for getting 500 dove-footed nymphs.”
Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṁ nandaṁ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti:
upakkitakavādena → upakkitavādena (sya-all) | upakkitakavādena → C explains: upakkitakavādenā 'ti yo kahāpanādīhi kiñci kināti so upakkitako 'ti vuccati; A usa-. (pts note)Then the monks who were companions of Ven.
Nanda went around addressing him as they would a hired hand & a person who had been bought:
“bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carati;
kirāyasmā → kir āyasmā (pts)“Venerable Nanda, they say, has been hired.
Venerable Nanda, they say, has been bought.
He’s leading the holy life for the sake of nymphs.
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānan”ti.
kakuṭapādānanti → kukkuṭapādānanti (sya-all); kakuṭapādinīnan ti (pts) | kirassa → kir assa (pts)The Blessed One is his guarantor for getting 500 dove-footed nymphs.”
Atha kho āyasmā nando sahāyakānaṁ bhikkhūnaṁ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
upakkitakavādena → upakkitavādena (sya-all) | aṭṭīyamāno → aṭṭiyamāno (sya-all, pts) | bhikkhūnaṁ → (pts) | jigucchamāno → jigucchiyamāno (pts) | anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ → anāgāriyaṁ pabbajati tad anuttaraṁ (pts) | nacirasseva → na cirasseva (bjt, th) | viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva → visārado nacirass eva yass atthāya kulaputto sammad eva (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)Then Ven. Nanda–humiliated, ashamed,
& disgusted that the monks who were his companions were addressing
him as they would a hired hand & a person who had been bought–
went to dwell alone, secluded, heedful, ardent, & resolute.
He in no long time entered & remained in the supreme goal of the holy
life for which clansmen rightly go forth from home into homelessness,
knowing & realizing it for himself right in the here-&-now.
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
nāparaṁ itthattāyāti → n āparam itthattāyā ti (pts)He knew,
“Birth is ended, the holy life fulfilled, the task done.
There is nothing further for the sake of this world.”
Aññataro kho panāyasmā nando arahataṁ ahosi.
arahataṁ → ABC arahattaṁ. (pts note) | panāyasmā → pan āyasmā (pts)And thus Ven. Nanda became another one of the arahants.
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
abhikkantāya → atikkantāya (pts) | abhikkantavaṇṇā → abhikkantavannā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then a certain devatā, in the far extreme of the night,
her extreme radiance lighting up the entirety of Jeta’s Grove, approached the Blessed One.
On arrival, having bowed down to him, she stood to one side.
As she was standing there, she said to the Blessed One,
“āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
viharatīti bhagavatopi kho → viharatī ti bhagavato pi (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)“Lord, Ven. Nanda–the Blessed One’s brother, son of his maternal aunt–through the ending of the effluents,
has entered & remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release,
directly knowing & realizing them for himself right in the here-&-now.”
Bhagavatopi kho ñāṇaṁ udapādi:
kho → (sya-all) | bhagavatopi kho → bhagavato pi (pts)And within the Blessed One, the knowledge arose:
“nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.“Nanda, through the ending of the effluents,
has entered & remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release,
directly knowing & realizing them for himself right in the here-&-now.”
Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā nando bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then, when the night had passed, Ven. Nanda went to the Blessed One and,
on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
As he was sitting there, he said to the Blessed One,
“yaṁ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānaṁ, muñcāmahaṁ, bhante, bhagavantaṁ etasmā paṭissavā”ti.
kakuṭapādānaṁ → kukkuṭapādānaṁ (sya-all) | kakuṭapādānaṁ muñcāmahaṁ → kakuṭapādinīnaṁ muñcām āhaṁ (pts) | āhaṁ → A muccām'; āhaṁ; D muñcāhaṁ. (pts note) | paṭissavāti → paṭissavā ti (pts)“Lord, about the Blessed One’s being my guarantor for getting 500 dove-footed nymphs:
I hereby release the Blessed One from that promise.”
“Mayāpi kho tvaṁ, nanda, cetasā ceto paricca vidito:
kho tvaṁ, nanda → kho te nanda (bj, sya-all, pts-vp-pli1); kho nanda (mr) | tvaṁ → te (bj, sya-all, pts) | nanda → mayāpi kho nanda (bj: machasaṁ) | nanda → kho te nanda (cck: sī. syā. pī.); kho nanda (cck: ka.) | mayāpi → mayā pi (pts)“Nanda, having comprehended your awareness with my own awareness,
‘nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.I realized that ‘Nanda, through the ending of the effluents,
has entered & remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release,
directly knowing & realizing them for himself right in the here-&-now.’
Devatāpi me etamatthaṁ ārocesi:
āpi → Amended for dev'; āpi, the reading of A and B. (pts note) | devatāpi → devat āpi (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)And a devatā informed me that ‘Ven.
‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.Nanda, through the ending of the effluents,
has entered & remains in the effluent-free awareness-release & discernment-release,
directly knowing & realizing them for himself right in the here-&-now.’
Yadeva kho te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttaṁ, athāhaṁ mutto etasmā paṭissavā”ti.
vimuttaṁ → vimucci (bj: machasaṁ) | āhaṁ → AD assāhaṁ; BC athāhaṁ. (pts note) | yadeva → yad eva (pts) | athāhaṁ → ath āhaṁ (pts) | paṭissavāti → paṭissavā ti (pts)When your mind, through lack of clinging, was released from the effluents, I was thereby released from that promise.”
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)Then, on realizing the significance of that, the Blessed One on that occasion exclaimed:
“Yassa nittiṇṇo paṅko, maddito kāmakaṇḍako;
paṅko → paṅko ca (bj) | nittiṇṇo paṅko → tiṇṇo kāmapaṅko (sya-all) | ca → yassa tiṇṇokāmapaṅko (bj: dhammapadaṭṭhakathā) kāmakaṇḍako → kāmakaṇṭako (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | kāmakaṇḍako → kāmakaṇṭako (cck)In whom the mire of sensuality is crossed over, the thorn of sensuality crushed, Mohakkhayaṁ anuppatto, sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū”ti.
vedhatī → vedhati (pts) | bhikkhūti dutiyaṁ → bhikkhū ti (pts) | bhikkhū”ti → sukhadukkhe na vedhti (bj: machasaṁ)the ending of delusion reached: he doesn’t quiver from pleasures & pains : a monk.
Dutiyaṁ.
dutiyaṁ → dutiyaṁ evamme (sya-all) | dutiyaṁ → ti (pts)