YasojasuttaСутта Ясоджа
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный жил, в расположенной недалеко от Саваттхи роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni honti bhagavantaṁ dassanāya.
yasojappamukhāni → yasojapamukhāni (bjt, pts)Тогда около пятисот монахов под предводительством Ясоджи прибыло в Саваттхи, чтобы увидеть Господина.
Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ahesuṁ.
uccāsaddā mahāsaddā → uccāsaddamahāsaddā (mr) | tedha → te ca (bj) | tedha kho → te ca (sya-all, pts) | kho → te dha (bj: sīmu) | mahāsaddā → uccāsadda mahāsadda (bj: machasaṁ) | mahāsaddā → uccāsaddamahāsaddā (cck: ka.) | ahesuṁ → ahesum (pts)Когда они, прибыв в Монастырь, стали раскладывать своё имущество и обмениваться приветствиями с местными монахами, Благословенный был побеспокоен этим шумом и
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:спросил у преподобного Ананды:
“ke panete, ānanda, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?
uccāsaddā mahāsaddā → uccāsaddāmahāsaddā (bjt) | macchavilopeti → macchavilope ti (bjt) | panete → pan ete (pts) | macchavilopeti → maccha-vilope ti (pts)“Ананда, почему так шумно?
“Etāni, bhante, yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni bhagavantaṁ dassanāya.
yasojappamukhāni → yasojapamukhāni (bjt, pts)В Монастыре стоит такой гам, будто это рыбные ряды уличного базара?”
Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā”ti.
tete → te ca (sya-all, pts) | uccāsaddā → A -a. (pts note)“Пять сотен монахов прибыло в Саваттхи что бы увидеть Господина, о Преподобный. Они, раскладывая своё имущество и общаясь с местными монахами, создали этот шум”.
“Tenahānanda, mama vacanena te bhikkhū āmantehi:
tenahānanda → tena hānanda (th) | tenahānanda → tena h ānanda (pts)“Хорошо, Ананда, тогда скажи этим монахам, что
‘satthā āyasmante āmantetī’”ti.
āmantetī → A -sī. (pts note) | āmantetīti → āmantetī ti (pts)Учитель зовёт их”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:
bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Да, о Преподобный” — ответил преподобный Ананда и позвал этих монахов.
“satthā āyasmante āmantetī”ti.
āmantetīti → āmantetī ti (pts)
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca:
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда те предстали перед Благословенным и высказав почтение сели на уважительном расстоянии, он спросил:
“Kiṁ nu tumhe, bhikkhave, uccāsaddā mahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ → kin (pts) | macchavilopeti → maccha-vilope ti (pts)“Почему в монастыре стоит такой шум, монахи?”
Evaṁ vutte, āyasmā yasojo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Преподобный Ясоджа ответил:
“imāni, bhante, pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni bhagavantaṁ dassanāya.“Мы прибыли в Саваттхи что бы увидеть Господина и, прибыв в Монастырь,
Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā”ti.
mahāsaddā”ti → upasaṅkama (bj: machasaṁ)громко разговаривали с местными монахами и шумно раскладывали своё имущество”.
“Gacchatha, bhikkhave, paṇāmemi vo; na vo mama santike vatthabban”ti.
paṇāmemi vo → vo panāmemi (bj); vo paṇāmemi (sya-all, pts-vp-pli1) | vatthabbanti → vattabban ti (pts) | vo → vo paṇāmemi (sabbattha) ma. ni. 2.157 passitabbaṁ (cck note)“Что ж тогда покиньте этот Монастырь, монахи. Я отпускаю вас. Вам не следует жить рядом со мною”.
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṁ pakkamiṁsu.
saṁsāmetvā → paṭisāmetvā (sya-all, pts-vp-pli1) | saṁsāmetvā pattacīvaramādāya → paṭisāmetvā pattacīvaram ādāya (pts) | saṁsāmetvā → paṭisaṁsāmetvā (cck: syā.) | pakkamiṁsu → B pakkāmisu. (pts note) | evaṁ → eva (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)“Хорошо, о Преподобный” — поклонились монахи и, встав со своих мест и забрав свои чаши и робы, отправились путешествовать по территории Вадджжей.
Vajjīsu anupubbena cārikaṁ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṁ upagacchiṁsu.
vaggumudāya nadiyā tīre → vaggumudānadītīre (sya-all) | paṇṇakuṭiyo → paṇṇakutiyo (pts) | Vaggumudā → B Vaggamudā throughout. (pts note) | upasaṅkamiṁsu → MSS. -i for -iṁsu. (pts note) | upagacchiṁsu → B -gacchisuṁ. (pts note) | cārikaṁ caramānā → cārikañcaramānā (th) | vaggumudā nadī → vaggumudānadī (th) | cārikaṁ → cārikañ (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)Странствия привели их на берег реки Вагумуды, где они, построив себе хижины из пальмовых листьев, начали затвор сезона дождей.
Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū āmantesi:
vassūpagato → vassupagato (pts-vp-pli1); vassūpagate (mr) | vassūpagato → vassūpagate (cck: ka.)В начале этого периода преподобный Ясоджа обратился к монахам со словами:
“bhagavatā mayaṁ, āvuso, paṇāmitā atthakāmena hitesinā, anukampakena anukampaṁ upādāya.“Товарищи, Благословенный, желая нам успешной практики, из сострадания попросил оставить его.
Handa mayaṁ, āvuso, tathā vihāraṁ kappema yathā no viharataṁ bhagavā attamano assā”ti.
attamano → atthakāmo (sya-all) | bhagavā → AD bhagavato. (pts note) | assāti → assā ti (pts)Давайте же проведём этот сезон дождей таким образом, что бы наш Учитель был рад этому”.
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṁ.
te → (pts) | yasojassa → (pts) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts)“Да будет так, товарищ” — ответили монахи.
Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṁsu.
sabbeva → sabbe yeva (sya-all) | sacchākaṁsu → B sacchākāsuṁ; C sacchikariṁsu. (pts note) | viharantā tenevantaravassena sabbeva → viharanto ten ev antaravassena sabb eva (pts)Живя уединённо, старательно и прилежно практикуя, они в этот самый сезон дождей все достигли Трёх знаний.
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena vesālī tena cārikaṁ pakkāmi.
pakkāmi → pakkami (pts) | pakkami → B -āmi. (pts note)Благословенный, побыв в Саваттхи и отправившись оттуда в Весали,
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena vesālī tadavasari.
anupubbena cārikaṁ caramāno → anuppubbena cārikañcaramāno (th) | cārikaṁ → cārikam (pts) | tadavasari → tad avasari (pts)
Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.остановился на ночлег в его пригороде — Большой Роще, в Остроконечной Зале.
Atha kho bhagavā vaggumudātīriyānaṁ bhikkhūnaṁ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
manasi karitvā → manasikaritvā (th, pts)Тогда Господин, познав умы монахов, живших на берегу Вагумуды, обратился к уважаемому Ананде:
“ālokajātā viya me, ānanda, esā disā, obhāsajātā viya me, ānanda, esā disā;
disā → A etādisā. (pts note)“Направление, где сейчас живут изгнанные мною монахи кажется мне светлым, сияющими и притягательным.
yassaṁ disāyaṁ vaggumudātīriyā bhikkhū viharanti gantuṁ appaṭikūlāsi me manasi kātuṁ.
disāyaṁ → yāyaṁ (mr) | disāyaṁ → yāyaṁ (cck: ka.) | disāyaṁ → AD read for yassaṁ disāyaṁ āyāma. (pts note) | gantuṁ → Not in C; B bhante. (pts note) | me → Appaṭikkūl 'āsi me not in D. (pts note) | appaṭikūlāsi → appaṭikkūlāsi (th) | manasi kātuṁ → manasikātuṁ (th, pts)
Pahiṇeyyāsi tvaṁ, ānanda, vaggumudātīriyānaṁ bhikkhūnaṁ santike dūtaṁ:Тебе следует послать к ним вестника, Анада, со словами:
‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo’”ti.
āmanteti → A -si. (pts note) | dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)“Почтенные, Учитель зовёт вас”.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Да, Преподобный” — ответил преподобный Анада и попросил одного из местных монахов сделать это.
“ehi tvaṁ, āvuso, yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṁ vadehi:
tenupasaṅkama → tenupasaṅkameyyāsi (bj); tenupasaṅkami (sya-all) | tenupasaṅkameyyāsi → upasaṅkama (bj: machasaṁ) | tenupasaṅkama → ten upasaṅkama (pts)
‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo’”ti.
dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)
“Evamāvuso”ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā—
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts)Согласившийся на это монах
seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṁ bhikkhūnaṁ purato pāturahosi.
evamevaṁ → evameva (my) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgārasālāyam (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)с лёгкостью сильного человека, способного согнуть или выпрямить руку, в тот же миг исчез из Зала Большой Рощи.
Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca:
vaggumudātīriye → vaggamudātīriye (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Появившись на берегу реки Вагумуды, он обратился к монахам со словами:
“satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo”ti.
āmanteti → āmantesi (pts) | dassanakāmoti → dassanakāmo ti (pts)“Учитель зовёт вас уважаемые”.
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya—
saṁsāmetvā → paṭisāmetvā (sya-all) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | saṁsāmetvā pattacīvaramādāya → paṭisāmetvā pattacīvaram ādāya (pts)“Хорошо, преподобный” ответили монахи и, убрав хижины и, собрав имущество,
seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ bhagavato sammukhe pāturahesuṁ.
pāturahesuṁ → pāturahaṁsu (sya-all) | evamevaṁ → evameva (my) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th)с такой же скоростью исчезли с берега Вагумуды и предстали перед Господином в Зале Большой Рощи.
Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinno hoti.
āneñjena → ānañjena (pts) | ānañjena → A ānañcena; C ānañjasamādhinā . . . ānañjena -pi pāṭho. Compare E. Muller, The Pāli Language, p. 8. (pts note)В это время Благословенный медитировал, находясь в состоянии Абсолютно Невозмутимого сосредоточения.
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Увидев своего Учителя, эти монахи подумали:
“katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)“Интересно, в каком состоянии сейчас пребывает Благословенный?”
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
etadahosi āneñjena → etad ahosi ānañjena (pts)В тот же миг в их умах возник ответ:
“āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī”ti.
ānañjena → A ānañc-. (pts note) | viharatīti → viharatī ti (pts)“Господин пребывает в состоянии абсолютно-невозмутимого сосредоточения”.
Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṁsu.
āneñjasamādhinā → āneñjena samādhinā (bj, sya-all) | sabbeva āneñjasamādhinā → sabb eva ānañjena samādhinā (pts)И они также сев, вошли в это состояние.
Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (bj, pts-vp-pli1) | karitvā → katvā (sya-all) | uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (cck: sabbattha) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Прошло много времени и, когда первая часть ночи уже подходила к концу, преподобный Ананда поднявшись с места, и переодев рясу, обратился к Благословенному:
“abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū;“Наступила ночь, о Преподобный, уже первая её часть подошла к концу, а пришедшие монахи всё ещё ожидают вас, оставаясь сидеть.
paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī”ti.
bhikkhūhīti → bhikkhūhī ti (pts)Пусть Господин обратится к ним с приветственной речью”.
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.
tuṇhī → A -i. (pts note)Но в ответ Благословенный не промолвил ни слова.
Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (bj, pts) | karitvā → katvā (sya-all) | añjalim → A añcali; B añjalī. (pts note) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Когда вторая треть ночи уже начала подходить к концу, преподобный Ананда, во второй раз обратился к Татхагате с подобной просьбой,
“abhikkantā, bhante, ratti;
nikkhanto majjhimo yāmo;
ciranisinnā āgantukā bhikkhū;
paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī”ti.
bhikkhūhīti → bhikkhūhī ti (pts)
Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.
dutiyampi → dutiyam pi (pts)но в ответ Благословенный остался молчалив.
Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
uddhaste → uddhate (bj, pts) | uttarāsaṅgaṁ → cīvaraṁ (bj, pts) | karitvā → katvā (sya-all) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И вот когда уже третья часть ночи закончилась, и забрезжил рассвет, преподобный Ананда в третий раз преклонил колени перед Господином с просьбой поприветствовать, столь долго ожидающих этого монахов.
“abhikkantā, bhante, ratti;
nikkhanto pacchimo yāmo;
uddhasto aruṇo;
uddhasto → uddhato (pts) | uddhato → D uggate; A uddhaste; A uddhasto. Cf. V. 5 and Cullavagga, IX. 1, 1. (pts note)
nandimukhī ratti;
ciranisinnā āgantukā bhikkhū;
paṭisammodatu, bhante, bhagavā, āgantukehi bhikkhūhī”ti.
bhante → (pts) | bhikkhūhīti → bhikkhūhī ti (pts)
Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:Тогда Благословенный, оставив сосредоточение, сказал ему:
“sace kho tvaṁ, ānanda, jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya.
nappaṭibhāseyya → na paṭibhāseyya (sya-all, pts-vp-pli1); nappaṭibhāyeyya (an10.96:1 [96. Kokanudasutta]); nappaṭibheyya (?) | nappaṭibhāseyya ahañca ānanda → na paṭibhāseyya ahañcānanda (sya-all) | nappaṭibhāseyya → nappaṭibheyya (cck: ?) | pi → A ettakaṁsi; B ettakaṁ mi. (pts note) | paṭibhāseyya → A sampaṭibhāseyya; D ppaṭibhāseyyaṁ (pts note) | ettakampi → ettakam pi (pts)“Если бы ты знал что происходит, о Ананда, ты бы не стал обращаться ко мне с подобными просьбами,
Ahañca, ānanda, imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā”ti.
nisīdimhāti → nisinnāti (sya-all) | ānañjasamādhinā → A ānañca-. (pts note) | ahañca ānanda → paṭibhāseyya ahañcānanda (th) | pañca bhikkhusatāni → pañcabhikkhusatāni (th) | ahañca → ahañ (pts) | sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhāti → sabb eva ānañjasamādhinā nisīdimhā ti (pts)ибо эти пять сотен монахов и я пребываем в одном состоянии абсолютно невозмутимого сосредоточения”.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)Тогда, осознав значимость этого момента, Господин сформулировал вдохновлённое четверостишие:
“Yassa jito kāmakaṇḍako, akkoso ca vadho ca bandhanañca;
kāmakaṇḍako → kāmakaṇṭako (bj, cck, sya-all, pts) | kāmakaṇṭako → AB -kaṇḍako. (pts note) bandhanañca → bandhanañ ca pabbato (pts)Оставив тернии желаний эту тюрьму, наказание, беспокойство, Pabbatova so ṭhito anejo, sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū”ti.
Pabbatova → pabbato viya (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | pabbatova → pabbato viya (bj, sya-all) | Pabbatova → pabbato viya (cck: sī. syā. pī.) vedhatī → vedhati (pts) | bhikkhūti tatiyaṁ → bhikkhū ti (pts)Монах становится непоколебимым подобно горе, невовлечённым, невозмутимым приятным и болью.
Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → tatiyaṁ evamme (sya-all) | tatiyaṁ → ti (pts)Третья.