YakkhapahārasuttaСутта Удар Яккхи
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.Одно время Благословенный жил в расположенном недалеко от Раджагахи Бамбуковом лесу в месте для кормления белок.
Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno kapotakandarāyaṁ viharanti.
Kapotakandarāyaṁ → C Kapotakandarāyan ti evaṁnāmake vihāre. (pts note)Тогда уважаемые Сарипутта и Махамоггаллана жили вместе в Заповеднике Павлинов.
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinno hoti aññataraṁ samādhiṁ samāpajjitvā.Как то случилось так, что преподобный Сарипутта побрил голову и, медитируя при полной луне, вошёл в состояние самадхи.
Tena kho pana samayena dve yakkhā sahāyakā uttarāya disāya dakkhiṇaṁ disaṁ gacchanti kenacideva karaṇīyena.
dakkhiṇaṁ disaṁ → dakkhiṇadisaṁ (sya-all) | kenacideva → kena cid eva (pts)В то же время два яккхи проходили мимо, путешествуя по своим делам.
Addasaṁsu kho te yakkhā āyasmantaṁ sāriputtaṁ juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinnaṁ.Один из них, увидев в лунном свете преподобного Сарипутту сидящего со спокойным лицом,
Disvāna eko yakkho dutiyaṁ yakkhaṁ etadavoca:
disvāna → disvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)сказал своему другу:
“paṭibhāti maṁ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṁ dātun”ti.
dātunti → dātuṁti (bjt) | dātunti → dātun ti (pts)“Подумалось мне, друг, этому шраману по голове нанести удар”
Evaṁ vutte, so yakkho taṁ yakkhaṁ etadavoca:
taṁ → tam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Так сказанному, тот яккха этому яккхе это сказал:
“alaṁ, samma, mā samaṇaṁ āsādesi.
āsādesi → C mā āsādesī 'ti corrected to āpādesi mā ghātesi mā pahāraṁ dehī 'ti vuttaṁ hoti; AD āsāresi; B āsādesi; for the second time ABD āsāresi. See Cullavagga, VII. 3, 12. (pts note)“Достаточно, друг! Не обижай шрамана!
Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo”ti.
mahānubhāvoti → mahānubhāvo ti (pts)Могуч тот, друг, шраман многосилен, много-величествен”.
Dutiyampi kho so yakkho taṁ yakkhaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И во второй тот яккха этому яккхе это сказал:
“paṭibhāti maṁ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṁ dātun”ti.
dātunti → dātuṁti (bjt) | dātunti → dātun ti (pts)“Подумалось мне, друг, этому шраману по голове нанести удар”
Dutiyampi kho so yakkho taṁ yakkhaṁ etadavoca:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И во второй тот яккха этому яккхе это сказал:
“alaṁ, samma, mā samaṇaṁ āsādesi.“Достаточно, друг! Не обижай шрамана!
Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo”ti.Могуч тот, друг, шраман многосилен, много-величествен”.
Tatiyampi kho so yakkho taṁ yakkhaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И в третий раз тот яккха этому яккхе это сказал:
“paṭibhāti maṁ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṁ dātun”ti.
dātunti → dātuṁti (bjt)“Подумалось мне, друг, этому шраману по голове нанести удар”
Tatiyampi kho so yakkho taṁ yakkhaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И в третий раз тот яккха этому яккхе это сказал:
“alaṁ, samma, mā samaṇaṁ āsādesi.“Достаточно, друг! Не обижай шрамана!
Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo”ti.Могуч тот, друг, шраман многосилен, много-величествен”.
Atha kho so yakkho taṁ yakkhaṁ anādiyitvā āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṁ adāsi.
anādiyitvā → anādayitvā (sya-all) | sāriputtattherassa → sāriputtatherassa (pts)Более не слушая возражений злобный яккха с размаху ударил великого монаха по голове.
Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṁ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ vā nāgaṁ osādeyya, mahantaṁ vā pabbatakūṭaṁ padāleyya.
aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ → aḍḍhaṭṭharatanaṁ (bj, pts); aṭṭharatanaṁ (sya-all) | padāleyya → padāḷeyya (bj) | tāva mahā pahāro ahosi → (sya-all, pts) | pahārena → pahāreṇa (pts) | osādeyya → osāreyya (bj: katthaci) | aḍḍhaṭṭharatanaṁ → A adhaṭṭhamara-; BD aḍḍhaṭṭharatanaṁ. (pts note) | osādeyya → C osādeyyā 'ti paṭhaviyaṁ osīdāpeyya nimujjāpeyya, osāreyyā 'ti pi pāṭho cunnavicunnaṁ kareyyā 'ti attho; AD osāreyya; B osādeyya. (pts note) | mahā pahāro → mahāpahāro (bjt)И так сильна была сила того удара, что замертво бы свалила здорового слона или расколола горный хребет!
Atha ca pana so yakkho “ḍayhāmi ḍayhāmī”ti vatvā tattheva mahānirayaṁ apatāsi.
apatāsi → avatthāsi (bj); avaṭṭhāsi (pts-vp-pli1) | vatvā → (bj) | ḍayhāmi → (sya-all) | avatthāsi → apatāsi (bj: machasaṁ) | apatāsi → avatthāsi (cck: ka. sī.) | ḍayhāmīti → ḍayhāmī ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)В тот же момент злой яккха с воплями: “Я горю! Я горю!” провалился в дебри Великого Ада.
Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tena yakkhena āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṁ dīyamānaṁ.
sāriputtattherassa → sāriputtassa (bj, sya-all, pts) | dīyamānaṁ disvā yena āyasmā → diyamānaṁ disvāna yenāyasmā (sya-all)Уважаемый Махамоггаллана при помощи ясновидения увидел случившееся
Disvā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
disvā yena āyasmā → disvāna yenāyasmā (bj) | disvā → disvāna (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)и с тревогою спросил преподобного Сарипутту:
“kacci te, āvuso, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci na kiñci dukkhan”ti?
dukkhanti → dukkhaṁ ti (bjt) | dukkhanti → duk khanti (th) | dukkhanti → dukkhan ti (pts)“Ты в порядке, товарищ? Как себя чувствуешь? Надеюсь, ничего не болит?”
“Khamanīyaṁ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṁ me, āvuso moggallāna;“Все хорошо, Моггаллана, товарищ. Чувствую себя отлично.
api ca me sīsaṁ thokaṁ dukkhan”ti.
sīsaṁ → sīse (sya-all) | sīsaṁ thokaṁ dukkhanti → sīse thokam dukkhan ti (pts) | dukkhan → C api ca me sīsaṁ thokaṁ dukkhan ti pi pāṭho. (pts note) | dukkhanti → dukkhaṁti (bjt)Хотя немного болит голова”.
“Acchariyaṁ, āvuso sāriputta, abbhutaṁ, āvuso sāriputta.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“Чудесно! Невероятно, Сарипутта, товарищ!
Yāva mahiddhiko āyasmā sāriputto mahānubhāvo.
Yāva → yaṁ tvaṁ (bj, pts-vp-pli1, mr); yaṁ (sya-all) | yāva → yaṁ (sya-all); yaṁ tvaṁ (pts) | Yāva → yaṁ tvaṁ (cck: sī. ka.); yaṁ (cck: syā.)Насколько уважаемый Сарипутта многосилен, много-величествен!
Idha te, āvuso sāriputta, aññataro yakkho sīse pahāraṁ adāsi.Только что могучий яккха ударил тебя по голове.
Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṁ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ vā nāgaṁ osādeyya, mahantaṁ vā pabbatakūṭaṁ padāleyya, atha ca panāyasmā sāriputto evamāha:
aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ → aḍḍhaṭṭharatanaṁ (bj); aṭṭharatanaṁ (sya-all) | padāleyya → padāḷeyya (bj); vā padāleyyāti (sya-all) | ca → (sya-all) | osādeyya → osāreyya (bj: katthaci) | mahā pahāro → mahāpahāro (bjt, th, pts) | vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṁ vā nāgaṁ osādeyya mahantaṁ vā pabbatakūṭaṁ padāleyya → padāleyyā ti (pts) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | evamāha → evam āha (pts)И как силен был тот удар! Им можно было бы замертво убить взрослого слона или расколоть горный хребет! И все что ты говоришь мне после него:
‘khamanīyaṁ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṁ me, āvuso moggallāna;“Все хорошо, товарищ. Со мною все в порядке,
api ca me sīsaṁ thokaṁ dukkhan’”ti.
sīsaṁ → sīse (sya-all, pts) | dukkhanti → dukkhaṁti (bjt) | dukkhanti → dukkhan ti (pts)но слегка побаливает голова”.
“Acchariyaṁ, āvuso moggallāna, abbhutaṁ, āvuso moggallāna.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“Невероятно, Моггаллана, товарищ!
Yāva mahiddhiko āyasmā mahāmoggallāno mahānubhāvo yatra hi nāma yakkhampi passissati.
Yāva → yaṁ (sya-all) | yāva → yaṁ (sya-all) | Yāva → yaṁ (cck: syā.) | yakkhampi → yakkham pi (pts)Насколько уважаемый Моггаллана многосилен, много-величествен! Что увидел яккха.
Mayaṁ panetarahi paṁsupisācakampi na passāmā”ti.
panetarahi paṁsupisācakampi → pan etarahi paṁsupisācakam pi (pts) | passāmāti → passāmā ti (pts)А я не смог заметить и земляного духа!”
Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṁ ubhinnaṁ mahānāgānaṁ imaṁ evarūpaṁ kathāsallāpaṁ.
imaṁ → (sya-all)Тогда Господин, при помощи своих сверхчеловеческих способностей, услышав эту беседу
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
udānesi → Comp. Theragāthā, v. 191. (pts note) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts)и осознав значимость этого момента, сформулировал вдохновлённые гатхи:
“Yassa selūpamaṁ cittaṁ, ṭhitaṁ nānupakampati;
selūpamaṁ → selupamaṁ (sya-all) nānupakampati → nānūpakampati (bj) | nānupakampati → n ānupakampati (pts)Его ум спокоен подобно горе умиротворён и безмятежен Virattaṁ rajanīyesu, kopaneyye na kuppati;Не увлечён вещами вызывающими влечение не разгневан тем, что вызывает гнев. Yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ, kuto taṁ dukkhamessatī”ti.
evaṁ → AD tass 'evaṁ; B yass'; evaṁ; C tass'; etaṁ . . . glossed by yass'; evaṁ (!). IV. 5. Comp. Mahavāgga, X. 4. (pts note) dukkhamessatīti catutthaṁ → dukkham essatī ti (pts)Когда ум развит подобным образом, как его боль уведёт (снесёт)?
Catutthaṁ.
catutthaṁ → catutthaṁ evamme (sya-all) | catutthaṁ → ti (pts)Четвёртая.