Brāhmaṇapaccorohaṇīsutta๑๖๗ พราหมณปัจโจโรหณิสูตร
Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo tadahuposathe sīsaṁnhāto navaṁ khomayugaṁ nivattho allakusamuṭṭhiṁ ādāya bhagavato avidūre ekamantaṁ ṭhito hoti.
sīsaṁnhāto → sīsaṁ nahāto (bj); sīsanhāto (sya-all) | allakusamuṭṭhiṁ → allaṁ kusamuṭṭhiṁ (bj, pts) | tadahuposathe sīsaṁnhāto → tadah uposathe sīsaṁ nahāto (pts) | nahāto → nahāto (bj: machasaṁ) | Jāṇussoṇi → see p. 233 n. 9. (pts note)สมัยนั้น พราหมณ์ชื่อว่าชาณุสโสณิสรงน้ำดำหัวในวันอุโบสถ นุ่งห่ม ผ้าไหมคู่ใหม่ ยืนถือกำหญ้าคาสดอยู่ ณ ที่สมควร ไม่ไกลพระผู้มีพระภาค
Addasā kho bhagavā jāṇussoṇiṁ brāhmaṇaṁ tadahuposathe sīsaṁnhātaṁ navaṁ khomayugaṁ nivatthaṁ allakusamuṭṭhiṁ ādāya ekamantaṁ ṭhitaṁ.
sīsaṁnhātaṁ → sīsaṁ nahātaṁ (bj); sīsanhātaṁ (sya-all) | allakusamuṭṭhiṁ → allaṁ kusamuṭṭhiṁ (bj, pts) | tadahuposathe sīsaṁnhātaṁ → tadah uposathe sīsaṁ nahātaṁ (pts) | nahātaṁ → nahātaṁ (bj: machasaṁ) | Addasā → M. Ph. -sa. (pts note)พระผู้มีพระภาคทอดพระเนตรเห็นแล้ว
Disvāna jāṇussoṇiṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
disvā → M. Ph. S. disvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)ได้ตรัสถามชาณุสโสณิพราหมณ์ดังนี้ว่า
“kiṁ nu tvaṁ, brāhmaṇa, tadahuposathe sīsaṁnhāto navaṁ khomayugaṁ nivattho allakusamuṭṭhiṁ ādāya ekamantaṁ ṭhito?
sīsaṁnhāto → sīsaṁ nahāto (bj); sīsanhāto (sya-all) | allakusamuṭṭhiṁ → allaṁ kusamuṭṭhiṁ (bj, pts) | tadahuposathe sīsaṁnhāto → tadah uposathe sīsaṁ nahāto (pts) | kho → omitted by M. Ph. M6. M7. S. (pts note) | kiṁ → kin (pts)“พราหมณ์ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงสรงน้ำดำหัวในวันอุโบสถ นุ่งห่มผ้าไหม คู่ใหม่ ยืนถือกำหญ้าคาสดอยู่ ณ ที่สมควร
Kiṁ nvajja brāhmaṇakulassā”ti?
kiṁ nvajja brāhmaṇakulassāti → kintvajja brāhmaṇa brāhmaṇa kulassāti (bj) | nvajja → nu kho ajja (sya-all) | kintvajja → kinavajjabrāhmaṇakulassāti (bj: machasaṁ) | kulassāti → kulassāti pucchi (bj: sīmu) | khv → S. kho. (pts note) | ti → T. adds pucchi. (pts note) | nvajja brāhmaṇakulassāti → nu khv ajja brāhmaṇa brāhmaṇakulassā ti (pts)วันนี้เป็นวันอะไรของตระกูลพราหมณ์”
“Paccorohaṇī, bho gotama, ajja brāhmaṇakulassā”ti.
brāhmaṇakulassā → M. Ph. brahmakusalassā. (pts note) | brāhmaṇakulassāti → brāhmaṇa kulassāti (bjt) | brāhmaṇakulassāti → brāhmaṇakulassā ti (pts)ชาณุสโสณิพราหมณ์กราบทูลว่า “ท่านพระโคดม วันนี้เป็นวันลอยบาปของ ตระกูลพราหมณ์”
“Yathā kathaṁ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṁ paccorohaṇī hotī”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | hotīti → hotī ti (pts)“พราหมณ์ พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลาย เป็นอย่างไร”
“Idha, bho gotama, brāhmaṇā tadahuposathe sīsaṁnhātā navaṁ khomayugaṁ nivatthā allena gomayena pathaviṁ opuñjitvā haritehi kusehi pattharitvā antarā ca velaṁ antarā ca agyāgāraṁ seyyaṁ kappenti.
sīsaṁnhātā → sīsaṁ nahātā (bj); sīsanhātā (sya-all) | pathaviṁ opuñjitvā → paṭhaviṁ opuñchitvā (bj) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (sya-all, pts) | tadahuposathe sīsaṁnhātā → tadah uposathe sīsaṁ nahātā (pts) | opuñchitvā → opuñjitvā (bj: machasaṁ) | opuñjitvā → T. M7 ubbhajitvā; M6 nibbhañjitvā. (pts note) | pattharitvā → M. M7 pavittharitvā; Ph. santharitvā; T. pavitthajitvā. (pts note) | agyāgāraṁ → T. M7 aggā- (pts note) | agyāgāraṁ → aggyāgāraṁ (bjt)“ท่านพระโคดม ในวันอุโบสถ พราหมณ์ทั้งหลายในโลกนี้ พากันสรงน้ำดำหัว นุ่งห่มผ้าไหมคู่ใหม่ ทาแผ่นดินด้วยโคมัยสด ลาดด้วยหญ้าคาที่เขียวสดแล้วนอนใน ระหว่างกองทรายและเรือนไฟ
Te taṁ rattiṁ tikkhattuṁ paccuṭṭhāya pañjalikā aggiṁ namassanti:ในราตรีนั้น พราหมณ์เหล่านั้นลุกขึ้นแล้วประคอง อัญชลีนอบน้อมไฟ ๓ ครั้งด้วยกล่าวว่า
‘paccorohāma bhavantaṁ, paccorohāma bhavantan’ti.
bhavantanti bahukena → bhavantan ti pahutena (pts)‘ข้าพเจ้าทั้งหลายขอลอยบาปต่อท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอลอยบาปต่อท่านผู้เจริญ’
Bahukena ca sappitelanavanītena aggiṁ santappenti.
bahukena → pahūtena (bj); pahutena (sya-all) | sappitelanavanītena → sappitelena navanītena (bj, sya-all, pts) | pahutena → M. T. bahukena; Ph. M7 bahutena. (pts note)และบำเรอไฟให้อิ่มหนำด้วยเนยใส น้ำ มัน และเนยข้นจำนวนมาก
Tassā ca rattiyā accayena paṇītena khādanīyena bhojanīyena brāhmaṇe santappenti.
accayena → tena (bj) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)พอล่วงราตรีนั้นไปจึงเลี้ยงพราหมณ์ทั้งหลายให้อิ่มหนำ ด้วยของเคี้ยวของบริโภคอันประณีต
Evaṁ, bho gotama, brāhmaṇānaṁ paccorohaṇī hotī”ti.
kho → omitted by M. Ph. (pts note) | hotīti → hotī ti (pts)ท่านพระโคดม พิธีลอยบาปของพราหมณ์ ทั้งหลาย เป็นอย่างนี้แล”
“Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṁ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī”ti.
hoti → (bj, pts) | brāhmaṇa → (sya-all, pts) | paccorohaṇī → M. Ph. S. add hoti. (pts note) | hotīti → hotī ti (pts)“พราหมณ์ พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายเป็นอย่างหนึ่ง พิธีลอยบาปใน อริยวินัยเป็นอีกอย่างหนึ่ง”
“Yathā kathaṁ pana, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti?
hoti → hotīti (bj) | hoti → T. hotī ti. (pts note) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts)“ท่านพระโคดม พิธีลอยบาปในอริยวินัยเป็นอย่างไร
Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī”ti.
sādhu → sādhu vata (sya-all) | Sādhu → T. twice; S. adds vata. (pts note) | hotīti → hotī ti (pts)ขอประทานวโรกาส ขอ ท่านพระโคดมโปรดแสดงธรรมที่เป็นพิธีลอยบาปในอริยวินัยแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด”
“Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | manasi karohi bhāsissāmīti → manasikarohi bhāsissāmī ti (pts)“พราหมณ์ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bho”ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
jāṇussoṇi → jāṇussoṇī (bj) | evaṁ bhoti → evambhoti (bjt) | bhoti → bho ti (pts)ชาณุสโสณิพราหมณ์ทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัส เรื่องนี้ว่า
“Idha, brāhmaṇa, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)พราหมณ์ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ ๑. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า
‘pāṇātipātassa kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
eva → T. M6 S. diṭṭh'; eva throughout; M7 diṭṭh'; eva and diṭṭhe c'eva. (pts note) | cā → omitted by T. (pts note) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañcā ti (my) | diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ปาณาติบาต(การฆ่าสัตว์)มีผลชั่วทั้งในภพนี้และ ภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya pāṇātipātaṁ pajahati;
iti paṭisaṅkhāya → itipaṭisaṅkhāya (bjt) | paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละปาณาติบาต
pāṇātipātā paccorohati.ลอยปาณาติบาต
… ‘Adinnādānassa kho pāpako vipāko—๒. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า อทินนาทาน(การลักทรัพย์)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และ ภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya adinnādānaṁ pajahati;
paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละอทินนาทาน
adinnādānā paccorohati.ลอยอทินนาทาน
… ‘Kāmesumicchācārassa kho pāpako vipāko—
kāmesumicchācārassa → kāmesu micchācārassa (bjt, th, pts)๓. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า กาเมสุมิจฉาจาร(การประพฤติผิดในกาม)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya kāmesumicchācāraṁ pajahati;
kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt) | paṭisaṅkhāya kāmesumicchācāraṁ → paṭisaṁkhāya kāmesu micchācāraṁ (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละกาเมสุมิจฉาจาร
kāmesumicchācārā paccorohati.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts)ลอยกาเมสุมิจฉาจาร
… ‘Musāvādassa kho pāpako vipāko—๔. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า มุสาวาท(พูดเท็จ)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya musāvādaṁ pajahati;
paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละมุสาวาท
musāvādā paccorohati.ลอยมุสาวาท
… ‘Pisuṇāya vācāya kho pāpako vipāko—
pisuṇāya → pisunāya (bj, pts) | Pisunāya → M. Ph. M7. S. pisuṇ- always. (pts note)๕. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า ปิสุณาวาจา(คำส่อเสียด)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และ ภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya pisuṇaṁ vācaṁ pajahati;
pisuṇaṁ → pisunaṁ (bj) | pisuṇaṁ vācaṁ → pisuṇavācaṁ (sya-all); pisunavācaṁ (pts) | paṭisaṅkhāya pisuṇaṁ vācaṁ → paṭisaṁkhāya pisuṇavācaṁ (th) | paṭisaṅkhāya pisuṇaṁ vācaṁ → paṭisaṁkhāya pisunavācaṁ (pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละปิสุณาวาจา
pisuṇāya vācāya paccorohati.
pisuṇāya → pisunāya (bj, pts)ลอยปิสุณาวาจา
… ‘Pharusāya vācāya kho pāpako vipāko—๖. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า ผรุสวาจา(คำหยาบ)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya pharusaṁ vācaṁ pajahati;
pharusaṁ vācaṁ → pharusavācaṁ (sya-all, pts) | paṭisaṅkhāya pharusaṁ vācaṁ → paṭisaṁkhāya pharusavācaṁ (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละผรุสวาจา
pharusāya vācāya paccorohati.ลอยผรุสวาจา
… ‘Samphappalāpassa kho pāpako vipāko—๗. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า สัมผัปปลาปะ(คำเพ้อเจ้อ)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้ และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya samphappalāpaṁ pajahati;
paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละสัมผัปปลาปะ
samphappalāpā paccorohati.ลอย สัมผัปปลาปะ
… ‘Abhijjhāya kho pāpako vipāko—๘. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า อภิชฌา(ความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งใน ภพนี้และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya abhijjhaṁ pajahati;
paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละอภิชฌา
abhijjhāya paccorohati.ลอยอภิชฌา
… ‘Byāpādassa kho pāpako vipāko—
Vyāpādassa → T. vya- always. (pts note)๙. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า พยาบาท(ความคิดร้าย)มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และ ภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya byāpādaṁ pajahati;
byāpādaṁ → vyāpādaṁ (bjt) | paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th) | paṭisaṅkhāya byāpādaṁ → paṭisaṁkhāya vyāpādaṁ (pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละพยาบาท
byāpādā paccorohati.
byāpādā → vyāpādā (bjt, pts)ลอยพยาบาท
… ‘Micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko—๑๐. พิจารณาเห็นดังนี้ว่า มิจฉาทิฏฐิ(เห็นผิด) มีผลชั่ว
diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti.
diṭṭhe ceva → diṭṭheceva (th) | ceva → eva (pts) | abhisamparāyañcāti → abhisamparāyañ cā ti (pts)ทั้งในภพนี้และภพหน้า
So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṁ pajahati;
paṭisaṅkhāya → paṭisaṁkhāya (th, pts)ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว จึงละมิจฉาทิฏฐิ
micchādiṭṭhiyā paccorohati.ลอยมิจฉาทิฏฐิ
Evaṁ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)พราหมณ์ พิธีลอยบาปในอริยวินัย เป็นอย่างนี้แล
“Aññathā kho, bho gotama, brāhmaṇānaṁ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti.
kho → (bj, sya-all, pts) | hoti → (bj, pts); hotīti (bj) | Aññathā → M. Ph. add kho. (pts note) | paccorohaṇī → S. adds hoti. (pts note) | ca pana → capana (th)ชาณุสโสณิพราหมณ์กราบทูลว่า “ท่านพระโคดม พิธีลอยบาปของพราหมณ์ ทั้งหลายเป็นอย่างหนึ่ง พิธีลอยบาปในอริยวินัยก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง
Imissā, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇiyā brāhmaṇānaṁ paccorohaṇī kalaṁ nāgghati soḷasiṁ.
imissā → imissā ca (bj, sya-all, pts) | ca → omitted by M. Ph. (pts note) | bho → omitted by T. (pts note) | nāgghati → M. Ph. n'; aggh-; Ph. T. M6. M7 -anti. (pts note) | kalaṁ → kallaṁ (th)พิธีลอยบาปของ พราหมณ์ทั้งหลายย่อมไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งพิธีลอยบาปในอริยวินัยนี้
Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
pe → M. pa; omitted by Ph. (pts note)ท่านพระ โคดม ภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti paṭhamaṁ → saraṇaṁgatanti (sya-all) | gatanti paṭhamaṁ → gatan ti (pts) | ajjatagge → ajja-t-agge (pts)ขอท่านพระโคดมจงทรงจำข้า พระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”