Parihānasutta๕๕ ปริหานสูตร
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | + → sāvatthi (bjt)ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhave”ti → bhikkhavoti (bj, sya-all, pts1ed) | bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhave’’ti → bhikkhavoti (cck: sī. syā.) | bhikkhavo → M. -ve. (pts note)ภิกษุ ผู้มีอายุทั้งหลาย
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | āvusoti → āvuso ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นกล่าวรับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรจึงได้กล่าว เรื่องนี้ว่า
“‘Parihānadhammo puggalo, parihānadhammo puggalo’ti, āvuso, vuccati.
puggaloti āvuso vuccati aparihānadhammo → (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘บุคคลผู้มีธรรมที่เสื่อมไป บุคคลผู้ มีธรรมที่เสื่อมไป’
‘Aparihānadhammo puggalo, aparihānadhammo puggalo’ti, āvuso, vuccati.
aparihānadhammo puggaloti → ti (pts) | vuccati → M. Ph. add aparihānadhammo puggalo apari- puggalo ti āvuso vuccati. (pts note)และตรัสว่า ‘บุคคลผู้มีธรรมที่ไม่เสื่อม บุคคลผู้มีธรรมที่ไม่เสื่อม’
Kittāvatā nu kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā, kittāvatā ca pana aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā”ti?
ca → omitted by T. M6. M7. (pts note) | ca pana → capana (th) | bhagavatāti → bhagavatā ti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย บุคคลผู้มีธรรมที่เสื่อมไป พระผู้มีพระภาคตรัสด้วยเหตุเท่าไรหนอ และบุคคลผู้มีธรรมที่ไม่เสื่อม พระผู้มีพระภาคตรัสด้วยเหตุเท่าไร”
“Dūratopi kho mayaṁ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.
āgacchāma → āgaccheyyāma (bj, sya-all, pts) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | santike → santikaṁ (pts) | āgaccheyyāma → Ph. āgacchāma. (pts note) | santikaṁ → M. Ph. S. -ke. (pts note) | dūratopi → dūrato pi (pts) | atthamaññātuṁ → attham aññātuṁ (pts)ภิกษุเหล่านั้นเรียนว่า “ผู้มีอายุ กระผมทั้งหลายมาแต่ที่ไกลเพื่อทราบเนื้อความ แห่งภาษิตนี้ในสำนักของท่านสารีบุตร
Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho.
vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ → vatāyasmantaṁ yeva sārīputtaṁ (sya-all) | vatāyasmantaṁ → T. M6. M7 panāy- (pts note) | sādhu vatāyasmantaṁyeva → sādhuvatāyasmantaṁ yeva (bjt)ดีละ เฉพาะท่านสารีบุตรเท่านั้นที่จะอธิบาย เนื้อความแห่งภาษิตนั้นให้แจ่มแจ้งได้
Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | dhāressantīti → dhāressantī ti (pts)ภิกษุทั้งหลายฟังต่อจากท่านสารีบุตรแล้ว จักทรงจำไว้”
“Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
āvuso → T. M7 tenāvuso. (pts note) | manasi karotha → manasikarotha (bjt, th) | tenahāvuso → tena h āvuso (pts) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น ท่านทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี ผมจักกล่าว”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | evamāvusoti → evaṁ āvuso ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรจึงได้กล่าว เรื่องนี้ว่า
“Kittāvatā nu kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā?ผู้มีอายุทั้งหลาย บุคคลผู้มีธรรมที่เสื่อมไป พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ด้วยเหตุ เท่าไร
Idhāvuso, bhikkhu assutañceva dhammaṁ na suṇāti, sutā cassa dhammā sammosaṁ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa na samudācaranti, aviññātañceva na vijānāti.
sammosaṁ → sammohaṁ (bj, sya-all) | asamphuṭṭhapubbā → samphuṭṭhapubbā (bj, sya-all, pts) | aviññātañceva → aviññātañca (bj, sya-all) | assutañ → M. Ph. asu- always. (pts note) | assa → T. sutāssa. (pts note) | sammosaṁ → Ph. T. M6. M7. S. -haṁ. (pts note) | pubbe → M6 pubb'; eva. (pts note) | ca → M. S. c'assa. (pts note) | assutañceva → assutañ eva (pts) | aviññātañceva → aviññātañ ca (pts)คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ๑. ไม่ได้ฟังธรรมที่ยังไม่เคยฟัง ๒. ธรรมที่ภิกษุนั้นเคยฟังแล้ว ถึงความเลอะเลือน ๓. ธรรมที่ภิกษุนั้นเคยสัมผัสด้วยใจมาก่อน ไม่ปรากฏแก่เธอ ๔. ภิกษุนั้นย่อมไม่รู้ธรรมที่ยังไม่เคยรู้
Ettāvatā kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā.บุคคลผู้มีธรรมที่เสื่อมไป พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ด้วยเหตุเท่านี้แล
Kittāvatā ca panāvuso, aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā?
ca → M. nu. (pts note) | panāvuso → M. kho; omitted by Ph. (pts note)บุคคลผู้มีธรรมที่ไม่เสื่อม พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ด้วยเหตุเท่าไร
Idhāvuso, bhikkhu assutañceva dhammaṁ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṁ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa samudācaranti, aviññātañceva vijānāti.
sammosaṁ → sammohaṁ (bj, sya-all) | asamphuṭṭhapubbā → samphuṭṭhapubbā (bj, sya-all, pts) | aviññātañceva → aviññātañca (bj, sya-all) | sammosaṁ → M7. S. -haṁ. (pts note) | samphuṭṭhapubbā → Ph. asaṁmuṭṭha- (pts note) | ca → M. Ph. S. c'assa. (pts note) | ca → M. Ph. c'eva; M7 ce. (pts note) | assutañceva → assutañ eva (pts) | cassa → assa (pts) | aviññātañceva → aviññātañ ca (pts)คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ๑. ได้ฟังธรรมที่ยังไม่เคยฟัง ๒. ธรรมที่ภิกษุนั้นเคยฟังแล้ว ไม่ถึงความเลอะเลือน ๓. ธรรมที่ภิกษุนั้นเคยสัมผัสด้วยใจมาก่อน ปรากฏแก่เธอ ๔. ภิกษุนั้นย่อมรู้ธรรมที่ยังไม่เคยรู้
Ettāvatā kho, āvuso, aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā.
āvuso → Ph. continues: sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathā pi and so on. (pts note)บุคคลผู้มีธรรมที่ไม่เสื่อม พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ด้วยเหตุเท่านี้แล
No ce, āvuso, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti—
sacittapariyāyakusalo bhavissāmīti → sacittapariyāyakusalā bhavissāmāti (sya-all) | sacittapariyāyakusalo → Ph. S. -lā. (pts note) | bhavissāmī → Ph. M6. S. -mā. (pts note) | paracittapariyāyakusalo → paracittapariyāya kusalo (bjt) | sacittapariyāyakusalo bhavissāmīti → sacittapariyāya kusalo bhavissāmī ti evaṁ (bjt) | bhavissāmīti → bhavissāmī ti evaṁ (pts)หากภิกษุไม่ฉลาดในวาระจิตของผู้อื่น เมื่อเป็นเช่นนั้น ภิกษุนั้นพึงสำเหนียกว่า “เราจักเป็นผู้ฉลาดในวาระจิตของตน”
evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṁ.
evañhi → hi (bjt, pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้แล
Kathañcāvuso, bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti?
sacittapariyāyakusalo → sacittapariyāya kusalo (bjt) | kathañcāvuso → kathañ cāvuso (pts)ภิกษุฉลาดในวาระจิตของตน เป็นอย่างไร
Seyyathāpi, āvuso, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṁ vā aṅgaṇaṁ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati.
paccavekkhamāno → paccacavekkhamāno (bj) | tasseva → tassa (bj) | udapatte → udakapatte (sya-all) | itthī → itthi (pts) | maṇḍanakajātiko → maṇḍanakajātiyo (pts) | maṇḍanakajātiyo → M. Ph. S. -ko. (pts note) | udapatte → S. udaka- (pts note) | aṅgaṇassa → T. M6. M7 aṅganassa. (pts note) | maṇḍanakajātiko → maṇḍanaka jātiko (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tasseva → tass eva (pts)
No ce tattha passati rajaṁ vā aṅgaṇaṁ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo:
aṅgaṇaṁ → T. M6. M7 aṅganaṁ. (pts note) | attamano → Ph. tena c'atto (pts note) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇasaṁkappo (bjt) | tenevattamano → ten ev attamano (pts)
‘lābhā vata me, parisuddhaṁ vata me’ti.
meti → me ti (pts)
Evameva kho, āvuso, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu:
paccavekkhaṇā → paccavekkhanā (bj, pts) | bhikkhuno → M. Ph. bhikkhu. (pts note) | paccavekkhanā → S. -ṇā; M. Ph. -māno. (pts note) | bahukārā → M. Ph. -ro. (pts note) | evameva → evam eva (pts)คือ ภิกษุมีการพิจารณาที่เป็นอุปการะมากในกุศลธรรมทั้งหลายว่า
‘anabhijjhālu nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, abyāpannacitto nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, vigatathinamiddho nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, anuddhato nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, akkodhano nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, asaṅkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṁ viharāmi, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi ajjhattaṁ dhammapāmojjassa, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi ajjhattaṁ cetosamathassa, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi adhipaññādhammavipassanāya, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.
anabhijjhālu → anabhijjhālū (bj) | vigatathinamiddho nu kho → vigatathīnamiddho (bj) | dhammapāmojjassa → dhammapāmujjassa (bj, sya-all, pts) | no → noti (sya-all) | no vigatathinamiddho → noti vigatathīnamiddho (sya-all) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (pts) | no → M6. S. add ti, and so throughout after no. (pts note) | avyāpannacitto → T. avya- (pts note) | akkodhano → M. Ph. ako- (pts note) | asaṅkiliṭṭhacitto → asaṁkiliṭṭhacitto (my, bjt, ms2005, pts) | cetosamathassa → ceto samathassa (bjt) | adhipaññādhammavipassanāya → adhipaññā dhammavipassanāya (bjt) | no asaṅkiliṭṭhacitto → noti asaṁkiliṭṭhacitto (th) | khomhi → kho mhi (pts) | noti → no ti (pts)‘เราไม่มี อภิชฌาอยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เรามีจิตไม่ พยาบาทอยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราปราศจาก ถีนมิทธะอยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เรามีจิตไม่ ฟุ้งซ่านอยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราข้ามพ้นความ สงสัยแล้วอยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราไม่มักโกรธ อยู่โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เรามีจิตไม่เศร้าหมองอยู่ โดยมากหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราได้ปราโมทย์ในธรรม ภายในหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราได้ความสงบแห่งจิตภายใน หรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ เราได้ความเห็นแจ้งธรรมด้วย ปัญญาอันยิ่งหรือหนอ ธรรมนี้มีอยู่พร้อมแก่เราหรือไม่หนอ’ เปรียบเหมือนสตรี หรือบุรุษที่ยังหนุ่มสาวมีปกติชอบแต่งตัว ส่องดูเงาหน้าของตนในกระจกเงาอันบริสุทธิ์ ผุดผ่อง หรือในภาชนะน้ำที่ใส ถ้าเห็นธุลีหรือจุดดำที่หน้านั้น ก็พยายามขจัดธุลี หรือจุดดำนั้นเสีย หากไม่เห็นธุลีหรือจุดดำที่หน้านั้น ก็ดีใจ ภูมิใจ ด้วยเหตุนั้นเอง ว่า ‘เป็นลาภของเราหนอ หน้าของเราบริสุทธิ์แล้วหนอ’
Sace pana, āvuso, bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani na samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā sabbesaṁyeva imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
pana → (bj, pts) | tenāvuso → tenahāvuso (bj) | pana āvuso → panāvuso (sya-all) | ussoḷhī → ussoḷhi (pts) | appaṭivānī → appaṭivāni (pts) | āvuso → M. pana āv-; Ph. S. panāvuso. (pts note) | kusale → T. M7 -lesu. (pts note) | dhamme → T. M7 dhammesu. (pts note) | sabbepime → sabbepi me (bjt) | sabbesaṁyeva → sabbesaññeva (bjt) | sabbepime → sabbepīme (th) | sabbepime → sabbe pi me (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ ไม่พิจารณาเห็นกุศลธรรมเหล่านี้แม้ทั้งหมดในตน ภิกษุ นั้นก็ควรทำความพอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและสัมปชัญญะให้มีประมาณยิ่งเพื่อได้กุศลธรรมเหล่านี้ทั้งหมด ภิกษุนั้นก็ควรทำความพอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและสัมปชัญญะให้มีประมาณยิ่งเพื่อได้กุศลธรรมทั้งหลายเหล่านี้
Seyyathāpi, āvuso, ādittacelo vā ādittasīso vā.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)เปรียบเหมือนบุคคลผู้มีผ้าที่ถูกไฟไหม้หรือมีศีรษะที่ถูกไฟไหม้
Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya.
tasseva → tass eva (pts) | chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca → chandañ ca vāyāmañ ca ussāhañ ca ussoḷhiñ ca appaṭivāniñ ca satiñ ca sampajaññañ ca (pts)ควรทำความพอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและสัมปชัญญะ ให้มีประมาณยิ่งเพื่อดับไฟที่ไหม้ผ้าหรือไฟที่ไหม้ศีรษะนั้น
Evamevaṁ kho, āvuso, tena bhikkhunā sabbesaṁyeva kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
sabbesaṁyeva → sabbesaññeva imesaṁ (bj, sya-all) | ussoḷhī → ussoḷhi (sya-all) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva imesaṁ (pts) | appaṭivānī → appaṭivāni (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Sace panāvuso, bhikkhu paccavekkhamāno ekacce kusale dhamme attani samanupassati, ekacce kusale dhamme attani na samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya, ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
ussoḷhī → ussoḷhi (sya-all, pts) | appaṭivānī → appaṭivāni (pts) | + → asampajaññañ (pts)ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ พิจารณาเห็นกุศลธรรมบางเหล่าว่ามีในตน พิจารณาเห็น กุศลธรรมบางเหล่าว่าไม่มีในตน ภิกษุนั้นก็ควรตั้งมั่นอยู่ในกุศลธรรมทั้งหลายที่ พิจารณาเห็นว่ามีในตนแล้ว ทำความพอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความ ขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและสัมปชัญญะให้มีประมาณยิ่งเพื่อได้กุศลธรรม ที่พิจารณาเห็นว่าไม่มีในตนเหล่านั้น ภิกษุนั้นควรตั้งมั่นอยู่ในกุศลธรรมทั้งหลายที่พิจารณาเห็นในตนแล้ว ทำความ พอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและ สัมปชัญญะให้มีประมาณยิ่งเพื่อได้กุศลธรรมทั้งหลายที่พิจารณาเห็นว่าไม่มีในตน
Seyyathāpi, āvuso, ādittacelo vā ādittasīso vā.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)เปรียบเหมือนบุคคลผู้มีผ้าที่ถูกไฟไหม้หรือมีศีรษะที่ถูกไฟไหม้
Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya.
tasseva → tasse va (bjt) | tasseva → tass eva (pts) | chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca → chandañ ca vāyāmañ ca ussāhañ ca ussoḷhiñ ca appaṭivāniñ ca satiñ ca sampajaññañ ca (pts)ทำความพอใจ ความพยายาม ความอุตสาหะ ความขะมักเขม้น ความไม่ท้อถอย สติและ สัมปชัญญะให้มีประมาณยิ่งเพื่อดับไฟที่ไหม้ผ้าหรือไฟที่ไหม้ศีรษะนั้น
Evamevaṁ kho, āvuso, tena bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya, ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ.
appaṭivānī → appaṭivāni (bj, pts) | ussoḷhī → ussoḷhi (pts) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | sampajaññañca → sampajaññañ ca (pts)
Sace panāvuso, bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā sabbesveva imesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṁ khayāya yogo karaṇīyo”ti.
sabbesveva → sabbesuyeva (bj, pts) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | karaṇīyoti pañcamaṁ → karaṇīyo ti dasa yimā (pts) | me → T. sabbena. (pts note) | yeva → M. Ph. S. sabbesveva. (pts note) | uttariṁ → M. Ph. -ri. (pts note) | sabbepime → sabbe pi me (bjt, pts) | sabbepime → sabbepīme (th) | sabbesveva → sabbesu yeva (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าภิกษุพิจารณาอยู่ พิจารณาเห็นกุศลธรรมเหล่านี้แม้ ทั้งหมดว่ามีในตน ภิกษุนั้นก็ควรตั้งมั่นอยู่ในกุศลธรรมเหล่านั้นทั้งหมดเลยแล้วทำ ความเพียรเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายให้ยิ่งขึ้นไป
Pañcamaṁ.
yimā → T. imā. (pts note) | pañcamaṁ → dasa yimā (pts)ปริหานสูตรที่ ๕ จบ