Kiṁdiṭṭhikasutta๙๓ กิงทิฏฐิกสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati divā divassa sāvatthiyā nikkhami bhagavantaṁ dassanāya.
atha kho → athakho (th) | divā divassa → divādivassa (th, pts)ครั้งนั้นแล ท่านอนาถบิณฑิกคหบดี ได้ออกจาก กรุงสาวัตถีแต่ยังวัน เพื่อเฝ้าพระผู้มีพระภาค
Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)ขณะนั้นแล อนาถบิณฑิกคหบดีได้มี ความคิดว่า
“akālo kho tāva bhagavantaṁ dassanāya.“ยังไม่ใช่เวลาที่จะเฝ้าพระผู้มีพระภาค
Paṭisallīno bhagavā.
paṭisallīno → patisallīno (bj)เพราะพระองค์ยังทรงหลีกเร้น อยู่
Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṁ akālo dassanāya.
manobhāvanīyānampi → mano bhāvanīyā nampī (bj) | pi → T. no bhāvaniyām hi. (pts note) | manobhāvanīyānampi → manobhāvanīyānam pi (pts)ยังไม่ใช่เวลาที่จะเยี่ยมเยือนภิกษุทั้งหลายผู้อบรมจิต
Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū.
paṭisallīnā → patisallīnā (bj) | bhikkhū → bhikkhu (bj)เพราะภิกษุเหล่านั้น ยังหลีกเร้นอยู่
Yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyan”ti.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṅkameyyan ti (pts)ทางที่ดี เราควรจะเข้าไปยังอารามของอัญเดียรถีย์ปริพาชก”
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkami.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคหบดีเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก
Tena kho pana samayena aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentā nisinnā honti.
uccāsaddamahāsaddā → uccāsaddā mahāsaddā (bj, pts) | samāgamma → M. sammā- (pts note) | tiracchānakathaṁ → tiracchāna kathaṁ (bjt) | saṅgamma → saṁgamma (th)สมัยนั้นแล พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก กำลังร่วมประชุมกัน ส่งเสียงเอ็ดอึง นั่ง สนทนากันถึงติรัจฉานกถามีประการต่าง ๆ
Addasaṁsu kho te aññatitthiyā paribbājakā anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ dūratova āgacchantaṁ.
Addasaṁsu → Ph. M7 addassaṁsu. (pts note) | dūratova → dūrato va (pts)ได้เห็นท่านอนาถบิณฑิกคหบดีผู้กำลัง เดิน มาจากที่ไกล
Disvāna aññamaññaṁ saṇṭhāpesuṁ:
saṇṭhāpesuṁ → saṇṭhapesuṁ (bj) | disvāna → M. Ph. T. M6. M7 disvā. (pts note) | saṇṭhāpesuṁ → Ph. T. M6. M7. S. saṇṭha- (pts note)จึงชวนกันให้หยุดว่า
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha.
saddamakattha → saddam akattha (pts)“จงเงียบเสียงเถิด ท่านทั้งหลายอย่าได้ส่งเสียง เลย
Ayaṁ anāthapiṇḍiko gahapati ārāmaṁ āgacchati samaṇassa gotamassa sāvako.
ārāmaṁ → (bj, sya-all, pts) | sāvako → M6 -kā, then ni -dātavasanā sā hi paribbājakehi saddhiṁ as in 3, omitting all the rest. (pts note)อนาถบิณฑิกคหบดีคนนี้เป็นสาวกของพระสมณโคดมกำลังเดินมายังอาราม
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṁ paṭivasanti, ayaṁ tesaṁ aññataro anāthapiṇḍiko gahapati.
odātavasanā → T. odātādavasanā. (pts note) | paṭivasanti → T. M7 pavisenti. (pts note)อนาถบิณฑิกคหบดีนี้เป็นสาวกคนหนึ่งบรรดาคฤหัสถ์ผู้นุ่งห่มผ้าขาวของพระสมณโคดม ซึ่งอาศัยอยู่ในกรุงสาวัตถี
Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino.
appasaddavinītā → appasadda vinītā (bjt)พวกเขาชอบเสียงเบา ถูกฝึกให้มีเสียงเบา กล่าว ชมผู้พูดเสียงเบา
Appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ → parisaṁviditvā upasaṁkamitabbaṁ (bjt) | appeva → app eva (pts) | maññeyyāti → maññeyyā ti (pts)ทำอย่างไร เขาทราบว่าบริษัท เงียบเสียง ก็จะสำคัญว่าควรเข้าหา”
Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.
aññatitthiyā → (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th)ครั้นแล้ว อัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นจึงพากันนิ่งเงียบ
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena te aññatitthiyā paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodi.
aññatitthiyā → (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ลำดับนั้น อนาถบิณฑิกคหบดีเข้าไปหาอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นถึงที่อยู่
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | aññatitthiyā → (pts) | sārāṇīyaṁ → M. Ph. sāra- (pts note) | te → S. adds aññatitthiyā. (pts note) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่ บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร อัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นจึง ถามว่า
“vadehi, gahapati, kiṁdiṭṭhiko samaṇo gotamo”ti?
kiṁdiṭṭhiko → kindiṭṭhiko (bjt) | gotamoti → gotamo ti (pts)“คหบดี ขอท่านจงบอกเถิด พระสมณโคดมมีทิฏฐิอย่างไร”
“Na kho ahaṁ, bhante, bhagavato sabbaṁ diṭṭhiṁ jānāmī”ti.
jānāmīti → jānāmī ti (pts)อนาถบิณฑิกคหบดีตอบว่า “ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่ทราบทิฏฐิทั้งหมดของ พระผู้มีพระภาคเลย”
“Iti kira tvaṁ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṁ diṭṭhiṁ jānāsi;
iti → idāni (sya-all) | jānāsi → jānāti (sya-all) | Iti → S. idāni. (pts note)“เอาเถิดท่านคหบดี ตามที่ท่านว่า ท่านไม่ทราบทิฏฐิทั้งหมดของพระสมณโคดม
vadehi, gahapati, kiṁdiṭṭhikā bhikkhū”ti?
kiṁdiṭṭhikā → kiṁ diṭṭhikā (bjt) | bhikkhūti → bhikkhū ti (pts)ขอท่านจงบอกเถิด พวกภิกษุมีทิฏฐิอย่างไร”
“Bhikkhūnampi kho ahaṁ, bhante, na sabbaṁ diṭṭhiṁ jānāmī”ti.
bhikkhūnampi → bhikkhū tampi (bj) | bhikkhūnampi → bhikkhūnaṁpi (th) | bhikkhūnampi → bhikkhūnaṁ pi (pts) | jānāmīti → jānāmī ti (pts)“ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่ทราบทิฏฐิทั้งหมดของภิกษุทั้งหลายเลย”
“Iti kira tvaṁ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṁ diṭṭhiṁ jānāsi napi bhikkhūnaṁ sabbaṁ diṭṭhiṁ jānāsi;
napi → na pi (bjt, pts)“เอาเถิดท่านคหบดี ตามที่ท่านว่า ท่านไม่ทราบทิฏฐิทั้งหมดของพระสมณโคดม ทั้งไม่ทราบทิฏฐิทั้งหมดของพวกภิกษุอย่างนี้
vadehi, gahapati, kiṁdiṭṭhikosi tuvan”ti?
kiṁdiṭṭhikosi tuvanti → kiṁ diṭṭhikosi tvanti (bj) | tuvan → T. M6. M7 tvan. (pts note) | kiṁdiṭṭhikosi tuvanti → kiṁdiṭṭhiko si tuvan ti (pts)ท่านจงบอกเถิด ท่านมีทิฏฐิ อย่างไร”
“Etaṁ kho, bhante, amhehi na dukkaraṁ byākātuṁ yaṁdiṭṭhikā mayaṁ.
byākātuṁ yaṁdiṭṭhikā mayaṁ → vyākātuṁ yaṁ diṭṭhikā mayanti (bj) | mayaṁ → mayanti (sya-all) | mayaṁ → mayan ti (pts)“ท่านผู้เจริญ ไม่ยากที่ข้าพเจ้าจะบอกทิฏฐิของข้าพเจ้าว่ามีทิฏฐิอย่างใด
Iṅgha tāva āyasmanto yathāsakāni diṭṭhigatāni byākarontu, pacchāpetaṁ amhehi na dukkaraṁ bhavissati byākātuṁ yaṁdiṭṭhikā mayan”ti.
yaṁdiṭṭhikā → sandiṭṭhikā (bj) | na → no (pts) | āyasmanto → T. M6. M7 add 'va. (pts note) | etaṁ → M6 taṁ. (pts note) | vyākātuṁ → T. vya- (pts note) | iṅgha → iṁgha (th) | yathāsakāni → yathā sakāni (pts) | byākarontu pacchāpetaṁ → vyākarontu pacchā p etaṁ (pts) | mayanti → mayan ti (pts)เชิญ ท่านทั้งหลายบอกทิฏฐิของตนก่อนเถิด ไม่ยากที่ข้าพเจ้าจักบอกทิฏฐิของข้าพเจ้าว่า มีทิฏฐิอย่างใดในภายหลัง”
Evaṁ vutte, aññataro paribbājako anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่ออนาถบิณฑิกคหบดีกล่าวอย่างนี้แล้ว ปริพาชกคนหนึ่งได้กล่าวกับอนาถบิณฑิกคหบดีว่า
“sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
moghamaññanti evaṁdiṭṭhiko → mogham aññan ti evaṁdiṭṭiko (pts) | idameva → idam eva (pts)“คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī”ti.
evaṁdiṭṭiko → T. M7 evaṁvādiko; M6 evaṁvādiṭṭhiko. (pts note) | evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca:
kho → (bj) | aññataropi → aññataro pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ปริพาชกคนหนึ่งกล่าวกับอนาถบิณฑิกคหบดีว่า
“asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
asassato → assassato (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)“คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī”ti.
evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca:
aññataropi → aññataro pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)แม้ปริพาชกอีกคนหนึ่งก็กล่าวกับอนาถบิณฑิกคหบดีว่า
“antavā loko …pe…“โลกมีที่สุด....”
anantavā loko …อีก คนหนึ่งกล่าวว่า “โลกไม่มีที่สุด...”
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “ชีวะ กับสรีระเป็นอย่าง เดียวกัน...”
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน....”
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีก...”
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
parammaraṇā → omitted by T. (pts note)อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีก...”
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
ca → omitted by Ph. M7. (pts note) | + → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts) | ca → c (th) | + → cana (pts)อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่ เกิดอีกก็มี...”
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)อีกคนหนึ่งกล่าวว่า “คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง”
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī”ti.
evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
Evaṁ vutte, anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่อปริพาชกกล่าวอย่างนี้แล้ว อนาถบิณฑิกคหบดีจึงได้กล่าวว่า
“yvāyaṁ, bhante, āyasmā evamāha:
evamāha → evam āha (pts)“ข้าแต่พระ คุณเจ้าผู้เจริญ ท่านผู้ใดกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า
‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
idameva → ida meva (bjt) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า โลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī’ti,
evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
imassa ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā.
imassa ayamāyasmato → imassāyasmato (bj) | paratoghosapaccayā → paraghosapaccayā (sya-all, pts) | ayam → T. M6. M7 imassāyasmato. (pts note) | ayonisomanasikārahetu → ayoniso manasikārahetu (bjt, th) | paratoghosapaccayā → paratoghosappaccayā (bjt) | ayamāyasmato → ayam āyasmato (pts)ทิฏฐิของท่านผู้นี้เกิดขึ้นเพราะการมนสิการโดยไม่ แยบคายของตนเป็นเหตุ หรือเพราะคำพูดของผู้อื่นเป็นเหตุ
Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā.
cetayitā → M. -kā and -tā; Ph. -kā throughout; T. M6 cetasikā mostly, cetayitā sometimes. (pts note) | paṭiccasamuppannā → T. -ppannaṁ, tad aniccaṁ and so on. (pts note) | saṅkhatā → saṁkhatā (th, pts) | panesā → pan esā (pts)ก็ทิฏฐินี้แล เกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (th) | saṅkhataṁ → saṁkhatam (pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)ก็สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้น ถูกปัจจัย ปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
aniccaṁ → omitted by T. (pts note) | yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
Yaṁ dukkhaṁ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.
tadeveso → tadeva so (bj, sya-all, pts) | ajjhupagato → ajjhūpagato (bj) | so → tadeveso (bj: machasaṁ) | so → tadeveso (bj: machasaṁ) | so → M. Ph. ev'; eso throughout; M7 eva so and ev'; eso. (pts note) | tadeveso → tad eva so (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเท่านั้นที่ท่านผู้นี้ติดแล้ว เข้าถึงแล้ว
Yopāyaṁ, bhante, āyasmā evamāha:
evamāha asassato → evam āha antavā (pts) | yopāyaṁ → yo p āyaṁ (pts)แม้ท่านผู้ใดกล่าวอย่างนี้ว่า
‘asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññanti—
idameva → ida meva (bjt) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)‘คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า โลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้น จริง อย่างอื่นไม่จริง’
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī’ti,
evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā.
imassāpi ayamāyasmato → imassapi āyasmato (bj) | paratoghosapaccayā → paraghosapaccayā (sya-all, pts) | imassapi → imassāpi (bj: machasaṁ) | āyasmato → ayamāyasmato (bj: machasaṁ) | paratoghosappaccayā → paraghosappaccayā vā (bj: sīmu) | ayonisomanasikārahetu → ayoniso manasikārahetu (bjt, th) | imassāpi ayamāyasmato → imassa pi ayam āyasmato (pts)ทิฏฐิของท่านผู้นี้เกิดขึ้นเพราะการมนสิการโดยไม่แยบคายของ ตนเป็นเหตุ หรือเพราะคำพูดของผู้อื่นเป็นเหตุ
Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā.
saṅkhatā → saṁkhatā (th, pts) | panesā → pan esā (pts)ก็ทิฏฐินี้แล เกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (th, pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)ก็สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
Yaṁ dukkhaṁ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.
tadeveso → tadeva so (bj, sya-all, pts) | tadeveso → tad eva so (pts) | ajjhupagato → ajjhūpagato (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเท่านั้นที่ท่านผู้นี้ติดแล้ว เข้าถึงแล้ว
Yopāyaṁ, bhante, āyasmā evamāha:
yopāyaṁ → yo pāyaṁ (bjt) | yopāyaṁ → yo p āyaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)แม้ท่านผู้ใดกล่าวอย่างนี้ว่า
‘antavā loko …pe…‘คหบดี เรามีทิฏฐิอย่างนี้ว่า โลกมีที่สุด
anantavā loko …โลกไม่มี ที่สุด ...
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ...
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ...
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th, pts)หลังจาก ตายแล้วตถาคตเกิดอีก ...
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ...
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
ca → M7 na ca na ca instead of ca na ca. (pts note) | ca → omitted by Ph. (pts note) | + → hoti (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts)หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ...
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññanti—
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ maraṇā idameva → parammaraṇā idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีก ก็ไม่ใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, gahapatī’ti,
evaṁdiṭṭhiko → evaṁ diṭṭhiko (bjt) | gahapatīti → gahapatī ti (pts)
imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā.
imassāpi ayamāyasmato → imassapi āyasmato (bj) | paratoghosapaccayā → paraghosapaccayā (sya-all) | ayonisomanasikārahetu → ayoniso manasikārahetu (bjt, th) | paratoghosapaccayā → paratoghosappaccayā (bjt) | imassāpi ayamāyasmato → imassa pi ayam āyasmato (pts)ทิฏฐิของท่านผู้นี้เกิดขึ้นเพราะการมนสิการ โดยไม่แยบคายเป็นเหตุ หรือเพราะคำพูดของผู้อื่นเป็นเหตุ
Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā.
saṅkhatā → saṁkhatā (th, pts) | panesā → pan esā (pts)ก็ทิฏฐินี้แล เกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
cetayitaṁ → T. M7 vedayitaṁ. (pts note) | saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (bjt, th, pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)ก็สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ถูกปัจจัย ปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
Yaṁ dukkhaṁ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato”ti.
tadeveso → tadeva so (sya-all) | tadeveso → tad eva so (pts) | ajjhupagatoti → ajjhūpagato ti (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเท่านั้นที่ท่านผู้นี้ติดแล้ว เข้าถึงแล้ว”
Evaṁ vutte te paribbājakā anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)เมื่ออนาถบิณฑิกคหบดีกล่าวอย่างนี้แล้วปริพาชกเหล่านั้นจึงได้กล่าวว่า
“byākatāni kho, gahapati, amhehi sabbeheva yathāsakāni diṭṭhigatāni.
vyākatāni → T. vya- (pts note) | sabbeheva yathāsakāni → sabbeh eva yathā sakāni (pts)“คหบดี เราทั้งหมดบอกทิฏฐิของตนแล้ว
Vadehi, gahapati, kiṁdiṭṭhikosi tuvan”ti?
kiṁdiṭṭhikosi tuvanti → kiṁ diṭṭhikosi tvanti (bj) | tuvan → T. M6 tvan. (pts note) | kiṁdiṭṭhikosi tuvanti → kiṁdiṭṭhiko si tuvan ti (pts)ขอท่านจงบอกเถิด ท่านมีทิฏฐิอย่างไร”
“Yaṁ kho, bhante, kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
kho → kho pana (sya-all) | kho → S. adds pana. (pts note) | cetayitaṁ → M7 vedayitaṁ. (pts note) | saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (th, pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)“ท่านผู้เจริญ สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัย เกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
‘Yaṁ dukkhaṁ taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นข้าพเจ้า มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา”
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ, bhante”ti.
evaṁdiṭṭhiko ahaṁ bhanteti → evametaṁ (bjt) | + → kho (th, pts) | bhanteti → bhante ti (pts)
“Yaṁ kho, gahapati, kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (th, pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)“คหบดี สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัยปัจจัย เกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
Yaṁ dukkhaṁ tadeva tvaṁ, gahapati, allīno, tadeva tvaṁ, gahapati, ajjhupagato”ti.
ajjhupagatoti → ajjhūpagatoti (sya-all, pts) | tadeva → tad eva (pts) | ajjhupagatoti → ajjhūpagato ti (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเท่านั้น ที่ ท่านเองติดแล้ว เข้าถึงแล้ว”
“Yaṁ kho, bhante, kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ cetayitaṁ paṭiccasamuppannaṁ tadaniccaṁ.
kho → kho pana (sya-all, pts) | saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (th, pts) | tadaniccaṁ → tad aniccaṁ (pts)“ท่านผู้เจริญ สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น ถูกปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ก่อขึ้น อิงอาศัย ปัจจัยเกิดขึ้น สิ่งนั้นไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
‘Yaṁ dukkhaṁ taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, nameso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ.
nameso → na meso (th) | netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi nameso attāti evametaṁ → n eso ham asmi na m eso attā ti evam etaṁ (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้น ข้าพเจ้าได้เห็นดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Tassa ca uttari nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāmī”ti.
uttari → uttariṁ (bj, sya-all, pts) | uttariṁ → M. Ph. -ri. (pts note) | pajānāmīti → pajānāmī ti (pts)และรู้ชัดอุบายเป็นเครื่องสลัดออกซึ่งสิ่งนั้น อย่างยอดเยี่ยม ตามความเป็นจริง”
Evaṁ vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṁsu.
vutte → (bj) | appaṭibhānā → appaṭibhāṇā (sya-all) | appaṭibhānā → S. -ṇā, and so throughout with ṇ. (pts note) | maṅkubhūtā → maṁkubhūtā (th)เมื่ออนาถบิณฑิกคหบดีกล่าวอย่างนี้แล้ว ปริพาชกเหล่านั้นพากันนั่งนิ่ง เก้อเขิน คอตก ก้มหน้า ซบเซา โต้ตอบไม่ได้
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake tuṇhībhūte maṅkubhūte pattakkhandhe adhomukhe pajjhāyante appaṭibhāne viditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati yāvatako ahosi tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
appaṭibhāne → appaṭibhāṇe (sya-all) | aññatitthiyehi → omitted by T. M7. (pts note) | atha kho → athakho (th) | maṅkubhūte → maṁkubhūte (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)อนาถบิณฑิกคหบดีทราบว่าปริพาชก เหล่านั้นพากันนั่งนิ่ง เก้อเขิน คอตก ก้มหน้า ซบเซา โต้ตอบไม่ได้ จึงลุกจากที่นั่ง เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบ ทูลเรื่องที่สนทนาปราศรัยกับอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นแด่พระผู้มีพระภาคให้ ทรงทราบทุกประการ
“Sādhu sādhu, gahapati.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ดีละ
Evaṁ kho te, gahapati, moghapurisā kālena kālaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetabbā”ti.
suniggahitaṁ → suniggahītaṁ (bj) | sahadhammena suniggahitaṁ niggahetabbāti → saha dhammena suniggahītaṁ niggahetabbā ti (pts)อย่างนั้นแหละ คหบดี ท่านสามารถข่ม โมฆบุรุษเหล่านั้นได้อย่างแนบเนียนตามกาลอันควร โดยชอบธรรม”
Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
sandassesi → saṁdassesi (bjt) | atha kho → athakho (th)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคได้ทรงชี้แจงให้อนาถบิณฑิกคหบดีเห็นชัด ชวนใจ ให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริง ด้วยธรรมีกถาแล้ว
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
atha kho → athakho (th)อนาถบิณฑิกคหบดีก็ลุกจากที่นั่ง ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณแล้วหลีกไป
Atha kho bhagavā acirapakkante anāthapiṇḍike gahapatimhi bhikkhū āmantesi:
atha kho → athakho (th)เมื่ออนาถบิณฑิกคหบดีหลีกไปไม่นาน พระผู้มีพระภาคจึงรับสั่งเรียกภิกษุทั้ง หลายมาตรัสว่า
“yopi so, bhikkhave, bhikkhu vassasatupasampanno imasmiṁ dhammavinaye, sopi evamevaṁ aññatitthiye paribbājake sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇheyya yathā taṁ anāthapiṇḍikena gahapatinā niggahitā”ti.
bhikkhu vassasatupasampanno → bhikkhu dīgharattaṁ avedhidhammo (sya-all) | vassasatupasampanno → vassasatūpasampanno (bj) | niggahitāti tatiyaṁ → niggahītāti (bj, pts) | so → kho (sya-all) | niggaṇheyya yathā taṁ → niggaheyya yathātaṁ (sya-all) | sahadhammena suniggahitaṁ → saha dhammena suniggahītaṁ (pts) | vassasatupasampanno → bhikkhu dīgharattaṁ avedhi dhammo (cck: syā.) | so → S. kho. (pts note) | vassasatupasampanno → S. dīgharattaṁ avedhidhammo. (pts note) | yopi → yo pi (pts) | sopi evamevaṁ → so pi evam evaṁ (pts) | niggahitāti → niggahītā (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใดบวชได้ ๑๐๐ พรรษา ในธรรมวินัยนี้ แม้ ภิกษุนั้นก็พึงข่มพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้อย่างแนบเนียน โดยชอบธรรมอย่างนี้ เหมือนอนาถบิณฑิกคหบดีข่มได้แล้ว”