TikaṇṇasuttaСутта Тиканна
Atha kho tikaṇṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ …pe…
atha kho → (sya-all) | bhagavatā → bhagavantaṁ (pts) | + → sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда брахман Тиканна подошёл к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями. После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом.
ekamantaṁ nisinno kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato sammukhā tevijjānaṁ sudaṁ brāhmaṇānaṁ vaṇṇaṁ bhāsati:Затем, сидя рядом, брахман Тиканна в присутствии Благословенного произнёс восхваление брахманам, которые освоили тройственное знание:
“evampi tevijjā brāhmaṇā, itipi tevijjā brāhmaṇā”ti.
evampi → evam pi (pts) | itipi → iti pi (pts) | brāhmaṇāti → brāhmaṇā ti (pts)“Таковы брахманы – мастера тройственного знания. Таковы брахманы – мастера тройственного знания”.
“Yathā kathaṁ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts) | paññāpentīti → paññāpentī ti (pts)“Но как, брахман, брахманы описывают брахмана, который мастер тройственного знания?”
“Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti.
pitāmahayugā → pitāmahāyugā (pts) | pitāmahāyugā → ChS. -mahuyugā. (pts note) | anupakkuṭṭho → Ph. anupakuṭṭho; omitted in Divyāvadāna, p. 620. Compare below. 59. 1. (pts note) | anavayoti → anavayo ti (pts)“Мастер Готама, вот брахман хорошо рождён с обеих сторон – как с материнской, так и с отцовской. У него чистейшая родословная, неопровержимая и безупречная в отношении происхождения до седьмого колена по отцовской линии. Он декламатор и сохранитель гимнов, знаток трёх Вед с их словарями, ритуалами, фонологией, этимологией и, как пятое, историями. Он умелый в филологии и грамматике, прекрасно сведущ в натурфилософии и знаках великого человека.
Evaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti.
brāhmaṇaṁ → (bj, cck) | paññāpentīti → paññāpentī ti (pts)Вот каким образом брахманы описывают брахмана, который мастер тройственного знания”.
“Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
paññāpenti → paññapenti (cck) | hotīti → hotī ti (pts)“Брахман, мастер тройственного знания в Учении Благородных довольно-таки отличается от мастера тройственного знания, которого описывают брахманы”.
“Yathā kathaṁ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti?
kathaṁ pana → kathampana (bjt) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th, pts)“Но каким образом, Мастер Готама, кто-либо является мастером тройственного знания в Учении Благородных?
Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
ariyassa → ariyasse (pts) | bhavaṁ gotamo → bhavaṁgotamo (bjt) | hotīti → hotī ti (pts)Было бы хорошо, если бы Мастер Готама научил бы меня Дхамме так, чтобы прояснить то, каким образом человек является мастером тройственного знания в Учении Благородных”.
“Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karohi → manasikarohi (th) | manasi karohi bhāsissāmīti → manasikarohi bhāsissāmī ti (pts)“В таком случае, брахман, слушай внимательно. Я буду говорить”.
“Evaṁ, bho”ti kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
bhoti → bho ti (pts)“Да, господин” – ответил брахман Тиканна.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Благословенный сказал:
“Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | vivicceva → eva (pts)“Вот, брахман, будучи отстранённым от желаний, отстранённым от неблагих состояний [ума], монах входит и пребывает в первой джхане…
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | cetaso ekodibhāvaṁ → cetasoekodibhāvaṁ (th)
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
sampajāno sukhañca → (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | upekkhako → upekhako (pts) | + → sampajāno sukhañ (pts)
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pahānā → pahāṇā (bj) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatiparisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkhaṁ asukhaṁ (bjt) | pubbeva → pubb eva (pts)…четвёртой джхане, которая ни-болезненна-ни-приятна, характерна чистым памятованием из-за невозмутимости.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts) | ānejjappatte → SS. anejjappatte; Ph. ānañcappatte; ChS. āneñja. (pts note) | kammaniye → kammanīye (pts)Когда его ум стал таким сосредоточенным, очищенным, ярким, незамутнённым, лишённым загрязнений, податливым, мягким, устойчивым и достигшим непоколебимости, он направляет его к знанию воспоминания прошлых обителей…
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ. Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
udapādiṁ → uppādiṁ (bj) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | vīsampi → vīsati pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsati pi (pts) | uppādiṁ → udapādiṁ (bj: machasaṁ) | udapādiṁ → SS. uppādiṁ. (pts note) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, th, ms2005, pts) | evaṁnāmo → evannāmo (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt, th, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | tissopi → tisso pi (pts) | catassopi → catasso pi (pts) | pañcapi → pañca pi (pts) | dasapi → dasa pi (pts) | cattārīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi → jātisatam pi jātisahassam pi jātisatasahassam pi aneke pi (pts) | anekepi → aneke pi (pts) | anekepi → aneke (pts) | idhūpapannoti → idhūpapanno ti (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)Так он вспоминает многочисленные прошлые обители в подробностях и деталях.
Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti;
ayamassa → ayam assa (pts)Таково первое истинное знание, обретённое им.
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
vihatā → vigatā (pts) | vihato → vigato (pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)Невежество развеяно, истинное знание возникло. Тьма развеяна, свет возник. Вот как происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным, решительным.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts) | cutūpapātañāṇāya → cutupapātañāṇāya (pts) | kammaniye → kammanīye (pts)Когда его ум стал таким сосредоточенным… он направляет его к знанию смерти и перерождения существ…
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā …pe… manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
samannāgatā → samannāgatā vacī (bj) | yathākammūpage → yathākammupage (sya-all) | vata → vā pana (pts) | upapannāti → upapannā ti so (pts) | pana → SS. vā pana; Ph. ime vata. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | + → vacīduccaritena samannāgatā (th, pts) | paraṁ → param (pts)Так, посредством божественного глаза, очищенного и превосходящего человеческий, он видит смерть и перерождение существ, он различает низких и великих, красивых и уродливых, удачливых и неудачливых, в соответствии с их каммой.
Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti;
ayamassa → ayam assa (pts)Таково второе истинное знание, обретённое им.
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
vihatā → vigatā (pts) | vihato → vigato (pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)Невежество развеяно, истинное знание возникло. Тьма развеяна, свет возник. Вот как происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным, решительным.
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
vigatūpakkilese → vigatupakkilese (sya-all) | āneñjappatte → ānejjappatte (pts) | kammaniye → kammanīye (pts)Когда его ум стал таким сосредоточенным… он направляет его к знанию уничтожения пятен [загрязнений ума]…
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti → dukkhasamudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti → dukkhanirodho ti (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
āsavāti → āsavā ti (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati;
kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)
vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttam iti (pts)
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
itthattāyāti → itthattāyā ti (pts)Он распознаёт: “Рождение уничтожено, святая жизнь прожита, сделано то, что следовало сделать, не будет более возвращения в какое-либо состояние существования”.
Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti;
ayamassa → ayam assa (pts)Таково третье истинное знание, обретённое им.
avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharatoti.
vihatā → vigatā (pts) | vihato → vigato (pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | viharatoti → viharato ti (pts)Невежество развеяно, истинное знание возникло. Тьма развеяна, свет возник. Вот как происходит с тем, кто пребывает прилежным, старательным, решительным”.
Anuccāvacasīlassa, nipakassa ca jhāyino;“Тот, нравственность чья безупречна, кто бдителен, кто медитирует, Cittaṁ yassa vasībhūtaṁ, ekaggaṁ susamāhitaṁ.И кто умом смог овладеть своим, сосредоточенным, однонаправленным –
Taṁ ve tamonudaṁ dhīraṁ, tevijjaṁ maccuhāyinaṁ;
dhīraṁ → vīraṁ (bj) maccuhāyinaṁ → Ph. paccupahāyinaṁ. (pts note)Мудрец, который разгоняет тьму, владелец знания троичного и победитель смерти. Hitaṁ devamanussānaṁ, āhu sabbappahāyinaṁ.
sabbappahāyinaṁ → saccappahāyinaṁ (sya-all, pts) | saccappahāyinaṁ → ba. sabbappahāyinaṁ (sya-all note) | saccapahāyinaṁ → Ph. sabbappahāyinaṁ; Com. sabbahāyinaṁ. (pts note) И он зовётся оставителем всего, и покровителем людей, богов.Tīhi vijjāhi sampannaṁ, asammūḷhavihārinaṁ;И обладая тройкой этих знаний, он тот, кто не имеет заблуждений. Buddhaṁ antimadehinaṁ, taṁ namassanti gotamaṁ.
antimadehinaṁ → antimasārīraṁ (bj, sya-all, km); antimasarīraṁ (pts1ed) | buddhaṁ antimadehinaṁ → buddham antimasarīraṁ (pts) | antimadehinaṁ → antimasārīraṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | antimasarīraṁ → Ph. antimadehinaṁ. (pts note)И поклоняются они Готаме Будде, последнее кто тело своё носит.Pubbenivāsaṁ yo vedī, saggāpāyañca passati;
vedī → veti (bj) | veti → ‘vedi’ itipi pāṭho (bj note) | Pubbenivāsaṁ → dha. pa. 423; itivu. 99 (cck note) saggāpāyañca → saggāpāyañ ca (pts)Кто знает прошлые свои рожденья, кто видел небеса и нижние миры, Atho jātikkhayaṁ patto, abhiññāvosito muni.
abhiññāvosito → Ph. -bodhito. See Saṁyutta VII.1. (pts note) | abhiññāvosito → abhiññā vosito (bjt)И кто достиг рождений прекращения, тот напрямую видящий мудрец.Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;И из-за тройки этих самых знаний становятся брахманом таковым. Tamahaṁ vadāmi tevijjaṁ, nāññaṁ lapitalāpananti.
tamahaṁ → tam ahaṁ (pts) ti → Ph. lapanaṁ. (pts note) | lapitalāpananti → lapitalāpanan ti (pts)Его зову я мастером трёх знаний, а не того, стихи бормочет кто”.
Evaṁ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)Вот каким образом, брахман, человек является мастером тройственного знания в Учении Благородных”.
“Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṁ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti.
hoti → Ph. hotī ti. (pts note)“Мастер Готама, мастер тройственного знания в Учении Благородных довольно-таки отличается от мастера тройственного знания, которого описывают брахманы.
Imassa ca pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṁ tevijjo kalaṁ nāgghati soḷasiṁ.
pana → (sya-all, pts)И мастер тройственного знания, которого описывают брахманы, не стоит и одной шестнадцатой мастера тройственного знания в Учении Благородных.
Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
gotama → gotama abhikkantaṁ bho gotama (bj)Великолепно, Мастер Готама! Великолепно, Мастер Готама!…
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti aṭṭhamaṁ → gatan ti (pts)Пусть Мастер Готама помнит меня как мирского последователя, принявшего прибежище с этого дня и на всю жизнь”.
Aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → athakho (sya-all) | aṭṭhamaṁ → ti (pts)Восьмая.