Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 4.114อังคุตตรนิกาย
  • 12. Kesivagga

Nāgasutta๑๑๔ นาคสูตร

“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.
aṅganteva → aṅgantveva (bj, sya-all) | aṅganteva saṅkhaṁ → aṅgantveva saṁkhaṁ (th) | catūhi → catuhi (pts) | aṅganteva → aṅgan t eva (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ช้างของพระราชาที่ประกอบด้วยองค์ ๔ ประการย่อม เป็นช้างควรแก่พระราชา ควรเป็นช้างต้น นับว่าเป็นราชพาหนะโดยแท้
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)
องค์ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.ช้างของพระราชาในโลกนี้ ๑. เป็นสัตว์เชื่อฟัง ๒. เป็นสัตว์ฆ่าได้ ๓. เป็นสัตว์อดทนได้ ๔. เป็นสัตว์ไปได้

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ช้างของพระราชาเป็นสัตว์เชื่อฟัง เป็นอย่างไร คือ
Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi kāraṇaṁ kāreti—
yamenaṁ → yam enaṁ (pts)
ช้างของพระราชาในโลกนี้ตั้งใจ ใฝ่ใจ สำรวมใจ เงี่ยหูฟังเหตุการณ์ที่ ควาญช้างให้ทำ
yadi vā katapubbaṁ yadi vā akatapubbaṁ—คือเหตุการณ์ที่เคยทำหรือไม่เคยทำ taṁ aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto suṇāti.
aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (sabbattha) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (bj) | aṭṭhikatvā → aṭṭhiṁ katvā (bj: machasaṁ) | cetaso → sabbacetasā (bj: machasaṁ) | katvā → aṭṭhikatvā (sī. syā. kaṁ. pī.) a. ni. 5.140 (cck note) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (cck: sabbattha)
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.ช้างของพระราชาเป็นสัตว์เชื่อฟัง เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ช้างของพระราชาเป็นสัตว์ฆ่าได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati.
hanati → hanti (bj) | hatthāruhampi → hatthārūhampi (sya-all) | assāruhampi → assārūhampi (sya-all) | hanti → āhanti (bj: machasaṁ) | hanti → āhanti (bj: machasaṁ) | rathikam → MSS. ratham pi hanti rathikam, &c. (pts note) | saṅgāmagato → saṁgāmagato (th)
คือ ช้างของพระราชาในโลกนี้เข้าสู่สมรภูมิแล้ว ฆ่าช้างบ้าง ฆ่าควาญช้างบ้าง ฆ่าม้าบ้าง ฆ่าคนขี่ม้าบ้าง ทำลายรถบ้าง ฆ่าพลรถบ้าง ฆ่าพลเดินเท้าบ้าง
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.ช้าง ของพระราชาเป็นสัตว์ฆ่าได้ เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ช้างของพระราชาเป็นสัตว์อดทนได้ เป็นอย่างไร
Idha bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṁ asippahārānaṁ usuppahārānaṁ pharasuppahārānaṁ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ.
asippahārānaṁ usuppahārānaṁ → usuppahārānaṁ asippahārānaṁ (si ), pharasuppah idaṁ padaṁ sya-all potthakesu natthi | pharasuppahārānaṁ → (sya-all) | usuppahārānaṁ → asippahārānaṁ usuppahārānaṁ (bj: machasaṁ) | pharasuppahārānaṁ → ‘‘pharasuppahārāna’’nti idaṁ padaṁ syāmapotthake natthi. ma. ni. 3.217 passitabbaṁ (cck note) | usuppahārānaṁ → S. T. omits usupp- and reads tharuppahārānaṁ. (pts note) | saṅgāmagato → saṁgāmagato (th) | pharasuppahārānaṁ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ → bheripaṇavasaṁkhatiṇavaninnādasaddānaṁ (th)
คือ ช้างของพระราชาในโลกนี้เข้าสู่สมรภูมิแล้ว อดทนต่อการประหารด้วย หอก ดาบ ลูกศร ง้าว เสียงกลอง บัณเฑาะว์ สังข์ และมโหระทึกที่กระหึ่ม
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.ช้าง ของพระราชาเป็นสัตว์อดทนได้ เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts) | nāgo gantā → nāgo-gantā (pts)
ช้างของพระราชาเป็นสัตว์ไปได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi disaṁ peseti—
yamenaṁ → yam enaṁ (pts) | disaṁ → disam (pts)
คือ ช้างของพระราชาในโลกนี้ไปสู่ทิศที่ควาญช้างไสไป คือ
yadi vā gatapubbaṁ yadi vā agatapubbaṁ—ทิศที่เคยไปหรือ ทิศที่ไม่เคยไป taṁ khippameva gantā hoti.
khippameva → khippaññeva (bj, sya-all) | taṁ khippameva → khippaṁ yeva (pts) | khippaññeva → khippameva (bj: machasaṁ)
ได้โดยเร็วพลัน
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti.ช้างของพระราชาเป็นสัตว์ไปได้ เป็นอย่างนี้แล Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.
aṅganteva → aṅgantveva (bj, sya-all) | catūhi aṅgehi → catuhi dhammehi (pts) | aṅganteva saṅkhaṁ → aṅgantveva saṁkhaṁ (th) | rājāraho hoti rājabhoggo rañño aṅganteva → aṅgan t eva (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ช้างของพระราชาที่ประกอบด้วยองค์ ๔ ประการนี้แลย่อม เป็นช้างควรแก่พระราชา ควรเป็นช้างต้น นับว่าเป็นราชพาหนะโดยแท้ ฉันใด

Evamevaṁ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | + → pāhuṇeyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo (bjt) | + → pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | catūhi → catuhi (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อม เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่ การทำอัญชลี เป็นนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)
ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เป็นผู้เชื่อฟัง ๒. เป็นผู้ฆ่าได้ ๓. เป็นผู้อดทน ๔. เป็นผู้ไปได้

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ภิกษุเป็นผู้เชื่อฟัง เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.
aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (bj) | sabbacetasā → sabbaṁ cetaso (bj) | cetaso → sabbacetasā (bj: machasaṁ) | aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā → aṭṭhikatvā manasikatvā sabbaṁ cetaso (th) | aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā → aṭṭhikatvā manasikatvā sabbacetaso (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ตั้งใจ ใฝ่ใจ สำรวมใจ เงี่ยโสตลงฟังธรรม ในเมื่อผู้ อื่นแสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.ภิกษุเป็นผู้เชื่อฟัง เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ภิกษุเป็นผู้ฆ่าได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti, uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
hanati byantīkaroti → vyantīkaroti (bj); vyantikaroti (pts) | hanati → (sya-all) | vinodeti → vinodeti hanti (bj: machasaṁ) | hanati → ( ) natthi sī. syā. pī. potthakesu. a. ni. 4.164 paṭipadāvagge catutthasutte pana ‘‘sametī’’ti padaṁ sabbatthapi dissati (cck note) | vihiṁsāvitakkaṁ → B. K. inserts pe after vitakkaṁ. (pts note) | byāpādavitakkaṁ → vyāpādavitakkaṁ (bjt, pts) | + → nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti (th)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่ยินดีกามวิตกที่เกิดขึ้น ละ บรรเทา ทำให้หมดสิ้นไป ทำให้ถึงความไม่มี ไม่ยินดีพยาบาทวิตกที่เกิดขึ้น ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ทำ ให้ถึงความไม่มี ไม่ยินดีวิหิงสาวิตกที่เกิดขึ้น ละ บรรเทา ทำให้หมดสิ้นไป ทำ ให้ถึงความไม่มี
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.ภิกษุเป็นผู้ฆ่าได้ เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ภิกษุเป็นผู้อดทนได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.
ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassānaṁ (bj, sya-all, pts) | adhivāsakajātiko → adhivāsikajātiko (bj, pts) | tibbānaṁ → tippānaṁ (pts) | tippānaṁ → B. K. tibbānaṁ. (pts note) | uppannānaṁ → uppannānam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้อดทนต่อความหนาว ความร้อน ความหิว กระหาย ต่อการถูกเหลือบยุง แดด และสัตว์เลื้อยคลานทั้งหลายรบกวน ต่อ ถ้อยคำหยาบคายร้ายแรงต่าง ๆ เป็นผู้อดกลั้นเวทนาทั้งหลายอันมีในร่างกายที่เกิด ขึ้นแล้วเป็นทุกข์ กล้าแข็ง เจ็บปวด เผ็ดร้อน ไม่น่ายินดี ไม่น่าพอใจ พรากชีวิต
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.ภิกษุเป็นผู้อดทนได้ เป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)
ภิกษุเป็นผู้ไปได้ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu yāyaṁ disā agatapubbā iminā dīghena addhunā yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ, taṁ khippaññeva gantā hoti.
taṇhākkhayo → taṇhakkhayo (bj, pts) | sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (sya-all) | yāyaṁ → yā sā (pts) | sā → B. K. yā yaṁ. (pts note) | sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbasaṁkhārasamatho sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (th) | khippaññeva → khippaṁ yeva (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมไปสู่ทิศที่ไม่เคยไปตลอดกาลยาวนานนี้ คือ ความระงับสังขารทั้งปวง ความสละคืนอุปธิทั้งปวง ความสิ้นไปแห่งตัณหา ความ คลายกำหนัด ความดับทุกข์ นิพพาน
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti.
bhikkhu → (pts)
ภิกษุเป็นผู้ไปได้ เป็นอย่างนี้แล
Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.
+ → pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo (th) | catūhi → catuhi (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลย่อมเป็นผู้ควรแก่ ของที่เขานำมาถวาย ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การทำอัญชลี เป็นนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก

Catutthaṁ.
catutthaṁ → cattār imāni (pts)
นาคสูตรที่ ๔ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย