Ṭhānasutta๑๑๕ ฐานสูตร
“Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all); (pts)ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้
Katamāni cattāri?ฐานะ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
- Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;๑. ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.
tañca → tañ ca (pts)และเมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย - Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;๒. ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.
tañca → tañ ca (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ - Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;๓. ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.
tañca → tañ ca (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย - Atthi, bhikkhave, ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;๔. ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.
tañca → tañ ca (pts)และเมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์
Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;
yamidaṁ → yadidaṁ (sya-all, km, mr) | yamidaṁ → yadidaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | idaṁ → B. K. yad idaṁ. (pts note) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts)บรรดาฐานะ ๔ ประการนั้น ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati—
tañca → tañ ca (pts)และเมื่อทำย่อมเป็น ไปเพื่อความฉิบหาย
idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva na kattabbaṁ maññati.
maññati → paññāyati (?) | maññati → paññāyati (cck: ?) | ubhayeneva → ubhayen eva (pts)บัณฑิตย่อมรู้ว่าฐานะนี้ไม่ควรทำทั้ง ๒ ส่วน คือ
Yampidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;
Yampidaṁ → yadidaṁ (mr) | Yampidaṁ → yadidaṁ (cck: ka.) | yampidaṁ → yam p idaṁ (pts)รู้ว่าไม่ควร ทำทั้งส่วนที่เป็นฐานะที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
imināpi naṁ na kattabbaṁ maññati.
naṁ → taṁ (bj, pts1ed) | naṁ → (sya-all) | imināpi naṁ → iminā pi taṁ (pts) | naṁ → taṁ (sī. pī.) syāmapotthake natthi (cck note)
Yampidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati;
anatthāya → anaṭṭhāya (pts) | yampidaṁ → yam p idaṁ (pts)และรู้ว่าไม่ควรทำทั้งส่วนที่เป็นฐานะ ที่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย
imināpi naṁ na kattabbaṁ maññati.
naṁ → taṁ (pts1ed) | naṁ → taṁ (bj); (sya-all) | imināpi naṁ → iminā pi taṁ (pts) | naṁ → taṁ (pī.) sī. syā. potthakesu natthi (cck note)
Idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva na kattabbaṁ maññati.
ubhayeneva → ubhayena (pts)บัณฑิตย่อมรู้ว่าฐานะนี้ไม่ควรทำทั้ง ๒ ส่วน
Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;
yamidaṁ → yadidaṁ (sya-all) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts)บรรดาฐานะ ๔ ประการนั้น ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati—
tañca → tañ ca (pts)แต่เมื่อทำย่อม เป็นไปเพื่อประโยชน์
imasmiṁ, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame.
purisathāme purisavīriye → purisatthāme purisaviriye (bjt, th, pts)พึงทราบคนพาลและบัณฑิตในเรื่องกำลังของบุรุษ ความเพียร ของบุรุษ และความบากบั่นของบุรุษ
Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt) | paṭisañcikkhati → paṭisañcikkhati--kiñcāpi (pts)คนพาลย่อมไม่เห็นประจักษ์ดังนี้ว่า
‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;“ฐานะนี้ ที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจก็จริง
atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattatī’ti.
atha carahidaṁ → athacarahīdaṁ (sya-all) | carahidaṁ → carah idam (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์”
So taṁ ṭhānaṁ na karoti.เขาย่อมไม่ทำ ฐานะนั้น
Tassa taṁ ṭhānaṁ akayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.
akayiramānaṁ → akayiramanam (pts)เมื่อไม่ทำจึงเป็นไปเพื่อความฉิบหาย
Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt) | paṭisañcikkhati → paṭisañcikkhati--kiñcāpi (pts)ส่วนบัณฑิตย่อมเห็นประจักษ์ดังนี้ว่า
‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ amanāpaṁ kātuṁ;“ฐานะนี้ที่ให้ทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจก็จริง
atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattatī’ti.
atha carahidaṁ → athacarahīdaṁ (sya-all) | carahidaṁ → carah idaṁ (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์”
So taṁ ṭhānaṁ karoti.เขา ย่อมทำฐานะนั้น
Tassa taṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattati.
saṁvattati → saṁvattatīti (bj)เมื่อทำจึงเป็นไปเพื่อประโยชน์
Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;
yamidaṁ → yadidaṁ (sya-all, km) | yamidaṁ → yadidaṁ (cck: syā. kaṁ.) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts)บรรดาฐานะ ๔ ประการนั้น ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจ
tañca kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati—
tañca → tañ ca (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไป เพื่อความฉิบหาย
imasmimpi, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame.
purisathāme purisavīriye → purisatthāme purisaviriye (bjt, th, pts) | imasmimpi → imasmiṁpi (th) | imasmimpi → imasmim pi (pts)พึงทราบคนพาลและบัณฑิตในเรื่องกำลังของบุรุษ ความเพียร ของบุรุษ และความบากบั่นของบุรุษ
Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt) | paṭisañcikkhati → paṭisañcikkhati--kiñcāpi (pts)คนพาลย่อมไม่เห็นประจักษ์ดังนี้ว่า
‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;“ฐานะนี้ ที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจก็จริง
atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattatī’ti.
atha carahidaṁ → athacarahīdaṁ (sya-all) | carahidaṁ → carah idaṁ (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย”
So taṁ ṭhānaṁ karoti.เขาย่อมทำฐานะ นั้น
Tassa taṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattati.แต่เมื่อทำจึงเป็นไปเพื่อความฉิบหาย
Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt) | paṭisañcikkhati → paṭisañcikkhati--kiñcāpi (pts)ส่วนบัณฑิตย่อมเห็นประจักษ์ดังนี้ว่า
‘kiñcāpi kho idaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ;“ฐานะนี้ที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจก็จริง
atha carahidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ anatthāya saṁvattatī’ti.
saṁvattatīti → saṁvattīti (bj) | atha carahidaṁ → athacarahīdaṁ (sya-all) | carahidaṁ → carah idaṁ (pts)แต่เมื่อทำย่อมเป็นไปเพื่อความฉิบหาย”
So taṁ ṭhānaṁ na karoti.เขาไม่ ทำฐานะนั้น
Tassa taṁ ṭhānaṁ akayiramānaṁ atthāya saṁvattati.เมื่อไม่ทำจึงเป็นไปเพื่อประโยชน์
Tatra, bhikkhave, yamidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ, tañca kayiramānaṁ atthāya saṁvattati—
yamidaṁ → yadidaṁ (sya-all) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | tañca → tañ ca (pts)บรรดาฐานะ ๔ ประการนั้น ฐานะที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจ และเมื่อทำย่อม เป็นไปเพื่อประโยชน์
idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva kattabbaṁ maññati.
ubhayeneva → ubhayen eva (pts)บัณฑิตย่อมรู้ว่าฐานะนี้ควรทำทั้ง ๒ ส่วน คือ
Yampidaṁ ṭhānaṁ manāpaṁ kātuṁ, imināpi naṁ kattabbaṁ maññati;
naṁ → (sya-all) | imināpi naṁ → iminā pi taṁ (pts) | yampidaṁ → yam p idaṁ (pts)รู้ว่าควรทำ ทั้งส่วนที่เป็นฐานะที่ให้ทำสิ่งที่น่าพอใจ
yampidaṁ ṭhānaṁ kayiramānaṁ atthāya saṁvattati, imināpi naṁ kattabbaṁ maññati.
naṁ → taṁ (bj); (sya-all) | imināpi naṁ → iminā pi taṁ (pts) | yampidaṁ → yam p idaṁ (pts)และรู้ว่าควรทำทั้งส่วนที่เป็นฐานะที่เมื่อทำ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์
Idaṁ, bhikkhave, ṭhānaṁ ubhayeneva kattabbaṁ maññati.
ṭhānaṁ ubhayeneva → thānam ubhayen eva (pts) | idaṁ → idam (pts)บัณฑิตย่อมรู้ว่าฐานะนี้ควรทำทั้ง ๒ ส่วน
Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānānī”ti.ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้แล