Ujjayasutta
Ujjayasutta → ujjāyasuttaṁ (bj)๓๙ อุชชยสูตร
Atha kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
ujjayo → ujjāyo (bj) | Ujjayo → S. D. Ajjayo; S. Tr. Ujjāyo. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)สมัยนั้น อุชชยพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | ujjayo → ujjāyo (bj, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า
“bhavampi no gotamo yaññaṁ vaṇṇetī”ti?
bhavampi → bhavaṁpi (th) | bhavampi → bhavam pi (pts)“แม้ท่านพระโคดมเองก็ทรงสรรเสริญยัญของพวก ข้าพเจ้าหรือ”
“Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ vaṇṇemi;พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ เราไม่ได้สรรเสริญยัญไปเสียทุกอย่าง
na panāhaṁ, brāhmaṇa, sabbaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.และ เราก็ไม่ได้ติเตียนยัญไปเสียทั้งหมด
Yathārūpe kho, brāhmaṇa, yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;
yathārūpe → yathārūpe ca (pts) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (th)เราไม่สรรเสริญยัญที่มีกิริยา คือ ยัญที่มีการฆ่า โค ๑ ยัญที่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ทำให้สัตว์ต่าง ๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑
evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na vaṇṇemi.
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Evarūpañhi, brāhmaṇa, sārambhaṁ yaññaṁ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā.
arahattamaggaṁ → arahamaggaṁ (bj); arahamaggaṁ samāpannā (pts) | samāpannā → (pts) | arahamaggaṁ → B. K. arahattamaggaṁ. (pts note) | evarūpañhi → evarūpaṁ hi (bjt, pts)เพราะพระอรหันต์หรือท่านผู้บรรลุ อรหัตตมรรคย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญที่มีกิริยาอย่างนั้น
Yathārūpe ca kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā pāṇā saṅghātaṁ āpajjanti;
neva → na (bj) | haññanti → haññati (pts) | saṅghātaṁ → saṁghātaṁ (th) | neva → n eva (pts)พราหมณ์ แต่เราสรรเสริญยัญที่ไม่มีกิริยา คือ นิจทาน และอนุกูลยัญ คือ ยัญที่ไม่มีการฆ่าโค ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ไม่ทำให้สัตว์ต่าง ๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑
evarūpaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ vaṇṇemi, yadidaṁ niccadānaṁ anukulayaññaṁ.
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Evarūpañhi, brāhmaṇa, nirārambhaṁ yaññaṁ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannāti.
arahattamaggaṁ → arahamaggaṁ (bj) | evarūpañhi → evarūpaṁ hi (bjt, pts)เพราะพระ อรหันต์หรือท่านผู้บรรลุอรหัตตมรรคย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยาอย่างนี้”
Assamedhaṁ purisamedhaṁ, sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ;
niraggaḷaṁ → niraggalaṁ (bj) | vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ mahāyaññā → vācapeyyaṁ niraggalaṁ (pts) | vācapeyyaṁ → B. K. vājapeyyaṁ. (pts note)มหายัญที่มีกิริยามากเหล่านั้น คือ อัสวเมธ บุรุษเมธ สัมมาปาสะ Mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā.
Mahāyaññā mahārambhā → sammāpāsaṁ vācapeyyaṁ; niraggalaṁ mahārambhā (pts1ed) | mahārambhā → sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ; niraggaḷaṁ mahārambhā (pī.) saṁ. ni. 1.120 (cck note) mahapphalā → S. S. Niraggalaṁ mahāyaññā mahārambhā na te honti mahapphalā. (pts note)วาชเปยยะ นิรัคคละ ไม่มีผลมากAjeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare;พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบ แสวงหาคุณยิ่งใหญ่ Na taṁ sammaggatā yaññaṁ, upayanti mahesino.ย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญ ที่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ต่าง ๆ
Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṁ sadā;
ye → yaṁ (bj) | yaññā nirārambhā → yaññaṁ nirārambhaṁ (bj) | yaññaṁ → ye ca yaññā (bj: machasaṁ) | yañca → ba. ye ca yaññā nirārambhā (sya-all: yu.) | yaññaṁ → ba. ye ca yaññā nirārambhā (sya-all: yu.) | nirārambhaṁ → ba. ye ca yaññā nirārambhā (sya-all: yu.) anukulaṁ → anukūlaṁ (pts) | yajanti anukulaṁ → yajantyanukulaṁ (th)แต่พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบ แสวงหาคุณยิ่งใหญ่ Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare;
ajeḷakā → nājeḷakā (sya-all) vividhā nettha haññare → vividhā yattha haññare (sya-all, km) | nettha → yattha (sya-all) | haññare → nājeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare (cck: syā. kaṁ.) | haññare → S. S. yattha na haññare. (pts note) | nettha → n ettha (pts)ย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยา เอื้ออำนวยประโยชน์ ประชาชนบูชาทุกเมื่อ Tañca sammaggatā yaññaṁ, upayanti mahesino.
tañca → taṁ ca (bjt) | tañca sammaggatā → tañ ca sammaggata (pts)และไม่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ต่าง ๆEtaṁ yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo;
Etaṁ → evaṁ (sya-all, km) | etaṁ → evaṁ (sya-all) | Etaṁ → evaṁ (cck: syā. kaṁ.)นักปราชญ์พึงบูชายัญนี้ ที่มีผลมาก Etaṁ hi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo;
Etaṁ → evaṁ (sya-all, km, mr) | etaṁ → evaṁ (sya-all) | hi → evaṁ (bj: syā) | Etaṁ → evaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)เพราะเมื่อบูชายัญอย่างนี้ ย่อมมีแต่ความดี ไม่มีความชั่ว Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā”ti.ยัญย่อมแพร่หลาย และเทวดาก็เลื่อมใส