Adhammikasutta๗๐ อธัมมิกสูตร
“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno adhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.
rājāyuttāpi → rājayuttāpi (bj, sya-all); rājaputtāpi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ในเวลาที่พระราชาไม่ตั้งอยู่ในธรรม แม้พวกข้าราชการ ก็ไม่ตั้งอยู่ในธรรม
Rājāyuttesu adhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.
rājāyuttesu → rājayuttesu (bj); rājayuttesu bhikkhave (sya-all); rājaputtesu (pts)เมื่อพวกข้าราชการไม่ตั้งอยู่ในธรรม แม้พราหมณ์และคหบดี ก็ไม่ตั้งอยู่ในธรรม
Brāhmaṇagahapatikesu adhammikesu negamajānapadāpi tasmiṁ samaye adhammikā honti.เมื่อพราหมณ์และคหบดีไม่ตั้งอยู่ในธรรม แม้ชาวนิคมและชาว ชนบทก็ไม่ตั้งอยู่ในธรรม
Negamajānapadesu adhammikesu visamaṁ candimasūriyā parivattanti.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all, pts)เมื่อชาวนิคมและชาวชนบทไม่ตั้งอยู่ในธรรม ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์ก็โคจร(หมุน)ไปไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ candimasūriyesu parivattantesu visamaṁ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti.
candimasūriyesu → candimasuriyesu (bj, sya-all, pts)เมื่อดวงจันทร์และดวงอาทิตย์โคจรไป ไม่สม่ำเสมอ หมู่ดาวนักษัตรก็โคจรไปไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu visamaṁ rattindivā parivattanti.
rattindivā → rattidivā (mr) | rattindivā → rattidivā (cck: ka.)เมื่อหมู่ดาวนักษัตรโคจรไปไม่ สม่ำเสมอ คืนและวันก็หมุนเวียนไปไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ rattindivesu parivattantesu visamaṁ māsaddhamāsā parivattanti.
māsaddhamāsā → māsaḍḍhamāsā (sya-all)เมื่อคืนและวันหมุนเวียนไปไม่ สม่ำเสมอ เดือนหนึ่งและครึ่งเดือนก็หมุนเวียนไปไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ māsaddhamāsesu parivattantesu visamaṁ utusaṁvaccharā parivattanti.
māsaddhamāsesu → māsaḍḍhamāsesu (sya-all)เมื่อเดือนหนึ่งและ ครึ่งเดือนหมุนเวียนไปไม่สม่ำเสมอ ฤดูและปีก็หมุนเวียนไปไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ utusaṁvaccharesu parivattantesu visamaṁ vātā vāyanti visamā apañjasā.
visamā apañjasā → (sya-all) | visamā → visamaṁ (pts)เมื่อฤดู และปีหมุนเวียนไปไม่สม่ำเสมอ ลมก็พัดไปไม่สม่ำเสมอ พัดไปผิดทางไม่สม่ำเสมอ
Visamaṁ vātesu vāyantesu visamesu apañjasesu devatā parikupitā bhavanti.
vāyantesu → vāyantesu visamā apañjasā parivattanti (sya-all) | apañjasesu → apañjasesu parivattantesu (sya-all)เมื่อลมพัดไปไม่สม่ำเสมอ พัดไปผิดทางไม่สม่ำเสมอ พวกเทวดาก็ขัดเคืองใจ
Devatāsu parikupitāsu devo na sammā dhāraṁ anuppavecchati.
sammā dhāraṁ → sammādhāraṁ (bjt) | sammā dhāraṁ anuppavecchati → sammādhāraṁ anupavecchati (pts)เมื่อพวกเทวดาขัดเคืองใจ ฝนก็ไม่ตกต้องตามฤดูกาล
Deve na sammā dhāraṁ anuppavecchante visamapākāni sassāni bhavanti.
visamapākāni → visamapākīni (bj, sya-all, km, pts1ed); visamaṁ pākāni (mr) | sammā dhāraṁ anuppavecchante visamapākāni → sammādhāraṁ anupavecchante visamapākīni (pts) | visamapākāni → visamapākīni (cck: sī. syā. kaṁ.); visamaṁ pākāni (cck: ka.) | visamapākīni → B. K. visamaṁpākānī. (pts note)เมื่อฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล ข้าวกล้าทั้งหลายก็ออกรวงสุกไม่พร้อมกัน
Visamapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā appāyukā honti dubbaṇṇā ca bavhābādhā ca.
bavhābādhā → bahvābādhā (sya-all, mr) | visamapākāni → visamapākīni (bj, sya-all, pts) | appāyukā → appāyukā ca (bj, sya-all, pts) | bavhābādhā → dubbalā ca bahvābādhā (sya-all) | dubbaṇṇā → dubbaṇṇā ca dubbalā (pts) | visamapākīni → visamapākāni (bj: machasaṁ) | bavhābādhā → bahvābādhā (cck: ka.)ภิกษุทั้งหลาย มนุษย์ทั้งหลายบริโภคข้าวกล้าที่สุกไม่พร้อมกันย่อมมีอายุ น้อย ๑ มีผิวพรรณไม่ดี ๑ มีกำลังไม่ดี ๑ มีความเจ็บป่วยมาก ๑
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno dhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.
rājāyuttāpi → rājayuttāpi (bj, sya-all); rājaputtāpi (pts)ในเวลาที่พระราชาตั้งอยู่ในธรรม แม้พวกข้าราชการก็ตั้งอยู่ในธรรม
Rājāyuttesu dhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.
rājāyuttesu → rājayuttesu (sya-all); rājaputtesu (pts)เมื่อพวก ข้าราชการตั้งอยู่ในธรรม แม้พราหมณ์และคหบดีก็ตั้งอยู่ในธรรม
Brāhmaṇagahapatikesu dhammikesu negamajānapadāpi tasmiṁ samaye dhammikā honti.เมื่อพราหมณ์ และคหบดีตั้งอยู่ในธรรม แม้ชาวนิคมและชาวชนบทก็ตั้งอยู่ในธรรม
Negamajānapadesu dhammikesu samaṁ candimasūriyā parivattanti.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all, pts)เมื่อชาวนิคม และชาวชนบทตั้งอยู่ในธรรม ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็โคจรไปสม่ำเสมอ
Samaṁ candimasūriyesu parivattantesu samaṁ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti.
candimasūriyesu → candimasuriyesu (bj, sya-all, pts)เมื่อ ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์โคจรไปสม่ำเสมอ หมู่ดาวนักษัตรก็โคจรไปสม่ำเสมอ
Samaṁ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu samaṁ rattindivā parivattanti.เมื่อหมู่ดาวนักษัตรโคจรไปสม่ำเสมอ คืนและวันก็หมุนเวียนไปสม่ำเสมอ
Samaṁ rattindivesu parivattantesu samaṁ māsaddhamāsā parivattanti.
māsaddhamāsā → māsaḍḍhamāsā (sya-all) | parivattantesu → parivattentesu (pts)เมื่อคืน และวันหมุนเวียนไปสม่ำเสมอ เดือนหนึ่งและครึ่งเดือนก็หมุนเวียนไปสม่ำเสมอ
Samaṁ māsaddhamāsesu parivattantesu samaṁ utusaṁvaccharā parivattanti.
māsaddhamāsesu → māsaḍḍhamāsesu (sya-all)เมื่อเดือนหนึ่งและครึ่งเดือนหมุนเวียนไปสม่ำเสมอ ฤดูและปีก็หมุนเวียนไปสม่ำเสมอ
Samaṁ utusaṁvaccharesu parivattantesu samaṁ vātā vāyanti samā pañjasā.
samā pañjasā → (sya-all) | samā → samaṁ (pts) | samaṁ → avīsamaṁ (bj: sīmu)เมื่อฤดูและปีหมุนเวียนไปสม่ำเสมอ ลมก็พัดไปสม่ำเสมอ พัดไปถูกทางสม่ำเสมอ
Samaṁ vātesu vāyantesu samesu pañjasesu devatā aparikupitā bhavanti.
vāyantesu → vāyantesu samā pañjasā parivattanti (sya-all) | pañjasesu → pañjasesu parivattantesu (sya-all) | samaṁ → avīsamaṁ (bj: sīmu)เมื่อลมพัดไปสม่ำเสมอ พัดไปถูกทางสม่ำเสมอ พวกเทวดาก็ไม่ขัดเคืองใจ
Devatāsu aparikupitāsu devo sammā dhāraṁ anuppavecchati.
aparikupitāsu → aparikupitāsa (sya-all) | sammā dhāraṁ anuppavecchati → sammādhāraṁ anupavecchati (pts)เมื่อ พวกเทวดาไม่ขัดเคืองใจ ฝนก็ตกต้องตามฤดูกาล
Deve sammā dhāraṁ anuppavecchante samapākāni sassāni bhavanti.
samapākāni → samapākīni (bj, sya-all) | sammā dhāraṁ anuppavecchante samapākāni → sammādhāraṁ anupavecchante samapākīni (pts)เมื่อฝนตกต้องตามฤดูกาล ข้าวกล้าทั้งหลายก็ออกรวงสุกพร้อมกัน
Samapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā dīghāyukā ca honti vaṇṇavanto ca balavanto ca appābādhā cāti.
samapākāni → samapākīni (bj, sya-all, pts)ภิกษุทั้งหลาย มนุษย์ทั้งหลายบริโภคข้าวกล้าสุกพร้อมกันย่อมมีอายุยืน ๑ มีผิวพรรณผ่องใส ๑ มีกำลัง ๑ มีความเจ็บป่วยน้อย ๑
Gunnañce taramānānaṁ, jimhaṁ gacchati puṅgavo;
gunnañce → gunnaṁ ce (my, bjt, pts) puṅgavo → See Jāt. III. p. 111. (pts note)เมื่อฝูงโคข้ามน้ำไป ถ้าโคจ่าฝูงไปคดเคี้ยว Sabbā tā jimhaṁ gacchanti, nette jimhaṁ gate sati.
jimhaṁ gate → jimhagate (pts)โคทั้งฝูงก็ไปคดเคี้ยวตามกัน ในเมื่อโคจ่าฝูงไปคดเคี้ยวEvamevaṁ manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)ในหมู่มนุษย์ก็เหมือนกัน ผู้ใดได้รับแต่งตั้งให้เป็นใหญ่ So ce adhammaṁ carati, pageva itarā pajā;ถ้าผู้นั้นประพฤติไม่เป็นธรรม ประชาชนชาวเมืองนั้นก็จะประพฤติไม่เป็นธรรมตามไปด้วย Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukkhaṁ seti, rājā ce hoti adhammiko.
raṭṭhaṁ → S. T. sabbaraṭṭhaṁ. (pts note) | dukkhaṁ → dukhaṁ (bjt, pts) hoti adhammiko gunnañce → hotadhammiko gunnaṁ ce (bj) | hoti adhammiko → hotyadhammiko (sya-all)หากพระราชาไม่ตั้งอยู่ในธรรม ชาวเมืองนั้นก็อยู่เป็นทุกข์Gunnañce taramānānaṁ, ujuṁ gacchati puṅgavo;
gunnañce → gunnaṁ ce (my, pts) | gunnañce → ce (bjt)เมื่อฝูงโคข้ามน้ำไป ถ้าโคจ่าฝูงไปตรง Sabbā tā ujuṁ gacchanti, nette ujuṁ gate sati.
ujuṁ → uju (bjt) ujuṁ gate → ujugate (bj, pts)โคทั้งฝูงก็ไปตรงตามกัน ในเมื่อโคจ่าฝูงไปตรงEvamevaṁ manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)ในหมู่มนุษย์ก็เหมือนกัน ผู้ใดได้รับแต่งตั้งให้เป็นใหญ่ So sace dhammaṁ carati, pageva itarā pajā;
sace → so ceva (bj, pts1ed); so ce (sya-all) | ceva → so sace (bj: machasaṁ) | sace → so ceva (cck: sī. pī.); so ce (cck: syā.) | eva → B. K. So sace. (pts note)ถ้าผู้นั้นประพฤติชอบธรรม ประชาชนชาวเมืองนั้นก็จะประพฤติชอบธรรมตามไปด้วย Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti, rājā ce hoti dhammiko”ti.
gāthāvusisamattisulikhiti → B. K. omits this; S. M. Gāthāvusisamatthisulikhīti; S. D. __samantisulikhiti. (pts note) | dhammikoti → dhammiko ti gāthāvusisamattisulikhiti tass uddānaṁ (pts)หากพระราชาตั้งอยู่ในธรรม ชาวเมืองนั้นก็อยู่เป็นสุข
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Pattakammaṁ ānaṇyako, sabrahmanirayā rūpena pañcamaṁ;
ānaṇyako → anaṇako (bj, pts1ed); annanātho (sya-all); anaṇyako (mr) | ānaṇyako sabrahmanirayā → anaṇako sabrahma nirayā (bj) | ānaṇyako sabrahmanirayā rūpena → anaṇako sabrahmacārī nirayarūpena (pts) | ānaṇyako → anaṇako (cck: sī. pī.); anaṇyako (cck: ka.) | anaṇako → B. K. anaṇuko; S. D. ananatato; S. T. aṇananato; S. Tr. aṇaṇaṇato; S. M. ananato. (pts note) sabrahmanirayā → sabrahma nirayā (bjt) | sabrahmanirayā rūpena → sabrahmacārī nirayarūpena (pts)๑. ปัตตกัมมสูตร ๒. อานัณยสูตร ๓. พรหมสูตร ๔. นิรยสูตร ๕. รูปสูตร Sarāgaahirājā devadatto, padhānaṁ adhammikena cāti.
sarāgaahirājā → sarāga ahinā (bj, sya-all); sarāgaahinda (pts) | Sarāga-ahinda → S. Tr. ahinā; B. K. ahirājā. (pts note) | sarāgaahirājā → sarāgaahinā (th) adhammikena → dhammikena (sya-all)๖. สราคสูตร ๗. อหิราชสูตร ๘. เทวทัตตสูตร ๙. ปธานสูตร ๑๐. อธัมมิกสูตร