Kusinārasutta๗๖ กุสินารสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kusinārāyaṁ viharati upavattane mallānaṁ sālavane antarena yamakasālānaṁ parinibbānasamaye.
parinibbānasamaye → parinibbāṇasamaye (bj) | kusinārāyaṁ → kusiṇārāyaṁ (pts) | antarena → antare (th) | yamakasālānaṁ → yamaka-sālānaṁ (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ระหว่างต้นรังทั้งคู่ ในสาลวันของ เจ้ามัลละ ซึ่งเป็นทางเข้ากรุงกุสินารา ในสมัยเป็นที่ปรินิพพาน
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
+ → bhikkhavo (pts)ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลาย
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → ti (pts)มาตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูล รับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:
bhikkhave → dī. ni. 2.217 (cck note) | saṅghe → saṁghe (th, ms2005) | pacchā vippaṭisārino → pacchāvippaṭisārino (th) | ekabhikkhussapi → ekabhikkhussa pi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุแม้เพียงรูปเดียวพึงมีความสงสัยหรือเคลือบแคลงใน พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มรรค หรือในปฏิปทา (ข้อปฏิบัติ) เธอทั้งหลาย จงถามเถิด อย่าได้มีความเดือดร้อนใจภายหลังว่า
‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.
nāsakkhimha → nāsakkhimhā (sya-all) | paṭipucchitunti → paṭipucchitun ti (pts)‘พระศาสดาประทับอยู่ตรงหน้า ของเราทั้งหลาย เราทั้งหลายยังไม่สามารถทูลถามพระผู้มีพระภาคต่อหน้าได้”
Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้ ภิกษุเหล่านั้นได้นิ่งเงียบ
Dutiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
dutiyampi → dutiyam pi (pts)แม้ครั้งที่ ๒ พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า ...
“siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:
pacchā vippaṭisārino → pucchāvippaṭisārino (pts) | saṅghe → saṁghe (ms2005) | ekabhikkhussapi → ekabhikkhussa pi (pts)
‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.
sammukhībhūto → sammukhībhuto (pts) | paṭipucchitunti dutiyampi → paṭipacchitun ti dutiyam pi (pts)
Dutiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.
dutiyampi → dutiyam pi (pts)
Tatiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
tatiyampi → tatiyam pi (pts)แม้ครั้งที่ ๓ พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:
saṅghe → saṁghe (th, ms2005) | pacchā vippaṭisārino → pacchāvippaṭisārino (th)“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุแม้เพียงรูปเดียวพึงมีความสงสัย หรือเคลือบแคลง ในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มรรค หรือในปฏิปทา เธอทั้งหลายจงถามเถิด อย่าได้มีความเดือดร้อนใจภายหลังว่า
‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.
nāsakkhimha → nāsakkhimhā (sya-all)‘พระศาสดาประทับอยู่ตรงหน้าของเราทั้งหลาย เราทั้งหลายก็ยังไม่สามารถทูลถามพระผู้มีพระภาคต่อหน้าได้”
Tatiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | ahesuṁ → ahesum (pts)แม้ครั้งที่ ๓ ภิกษุเหล่านั้นก็ยังพากันนิ่งอยู่
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
atha kho → athakho (th)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“siyā kho pana, bhikkhave, satthugāravenapi na puccheyyātha, sahāyakopi, bhikkhave, sahāyakassa ārocetū”ti.
satthugāravenapi → satthugāravenāpi (bj) | satthu → B. K. satthari. (pts note) | gāravena → M. P. S. gāravenāpi. (pts note) | ārocetūti → S. Tr. ārocetvāti. (pts note) | satthugāravenapi → satthu gāravenapi (th) | satthugāravenapi → satthu gāravena pi (pts) | sahāyakopi → sahāyako pi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เป็นได้ที่เธอทั้งหลายไม่ถามเพราะความเคารพในพระศาสดา แม้เพื่อนจงบอกแก่ เพื่อนเถิด”
Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้ ภิกษุเหล่านั้นได้นิ่งเงียบ
Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Evaṁ pasanno ahaṁ, bhante. Natthi imasmiṁ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā”ti.
bhante → bhante imasmiṁ bhikkhusaṅghe (bj, sya-all) | bhikkhusaṅghe → bhikkhasaṁghe (sya-all) | + → imasmiṁ bhikkhusaṁghe (th) | saṅghe → saṁghe (th, ms2005) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | natthi → imasmiṁ bhikkhusaṅghe n atthi (pts) | ekabhikkhussapi → ekabhikkhussa pi (pts) | vāti → vā ti (pts)ข้าพระองค์เลื่อมใส อย่างนี้ว่า ‘ในภิกษุสงฆ์นี้ ภิกษุแม้แต่รูปเดียวไม่มีความสงสัยหรือเคลือบแคลงใน พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มรรค หรือในปฏิปทา”
“Pasādā kho tvaṁ, ānanda, vadesi. Ñāṇameva hettha, ānanda, tathāgatassa: ‘natthi imasmiṁ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā’.
ñāṇameva hettha → ñāṇamevettha (sya-all) | vā imesañhi → vāti imesaṁ hi (sya-all) | ñāṇameva → ñātameva (bj: katthaci) | Pasādā → B. K. pasādaṁ; S. Tr. pasādo. (pts note) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (th, ms2005) | saṅghe → saṁghe (th, ms2005) | ñāṇameva hettha → ñāṇam eva h ettha (pts) | natthi → n atthi (pts) | ekabhikkhussapi → ekabhikkhussa pi (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์ เธอกล่าวเพราะความเลื่อมใส ในเรื่องนี้ ตถาคตเองก็มีความรู้เหมือนกันว่า ‘ในภิกษุสงฆ์นี้ ภิกษุแม้แต่รูปเดียวไม่มีความ สงสัยหรือเคลือบแคลงในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มรรค หรือในปฏิปทา’
Imesañhi, ānanda, pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.
sambodhiparāyaṇoti chaṭṭhaṁ → sambodhiparāyanoti (sya-all); sambodhiparāyano ti cattār imāni (pts) | imesañhi → imesaṁ (pts) | imesañhi → imesaṁ hi (bjt) | imesañhi → hi (th)อานนท์ ในจำนวนภิกษุ ๕๐๐ รูปนี้ ภิกษุผู้มีคุณธรรมชั้นต่ำสุด เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิ ในวันข้างหน้า”