GihisuttaСутта Мирянин
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
parivuto → Ph. -vutto. (pts note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда домохозяин Анатхапиндика отправился к Благословенному в сопровождении пятисот мирян. Они поклонились ему и сели рядом.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)Затем Благословенный обратился к уважаемому Сарипутте:
“yaṁ kañci, sāriputta, jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammantaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:
yaṁ kañci → yaṁ kiñci (bj); yaṅkiñci (sya-all) | catunnaṁ → catunnañca (bj, sya-all) | kiñci → yaṁ kañci (bj: machasaṁ, syā) | catunnañca → catunnaṁ (bj: machasaṁ) | kañci → yaṁ kiñci (cck: sī. pī.) | kañci → all MSS. exc. S. kiñci. (pts note) | pañcasu → M. Ph. pañca. (pts note) | ābhicetasikānaṁ → M6 abhi- (pts note) | attānaṁ → omitted by M6. (pts note) | diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ → diṭṭhadhamma sukhavihārānaṁ (bjt) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts) | yaṁ kañci → yaṁkañci (th) | catunnaṁ → catunnañ ca (pts) | attanāva → attanā va (pts)“Сарипутта, тебе следует знать, что когда какой-либо домохозяин, одетый в белые одежды, чьи действия сдерживаются пятью правилами тренировки, и кто обретает без сложностей и проблем четыре видимых приятных пребывания, что имеют отношение к высшему уму, то тогда, если он того пожелает, он может заявить о себе:
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.
khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (bj) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyanoti (bj, sya-all, pts) | khīṇapettivisayo → khīṇapittivisayo (sya-all) | khīṇatiracchānayoniyo → khiṇatiracchānayoni (bj: machasaṁ) | mhi → T. -yamhi. (pts note) | khīṇatiracchānayoniyo → M. S. -yoni. (pts note) | khīṇapittivisayo → M. M6. M7 -petti-; Ph. -petta- (pts note) | khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo → khīṇanirayo mhi khīṇatiracchānayoniyo khīṇapittivisayo (pts) | sotāpannohamasmi → sotāpannoham asmi (pts) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyano ti (pts)“Я тот, кто покончил с адом, покончил с миром животных, покончил с миром духов предков, покончил с состояниями лишений, с плохими уделами, с нижними мирами. Я – вступивший в поток, не подвержен более [перерождению] в нижних мирах, непреклонен в своей участи, устремлён к пробуждению”.
Katamesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti?И какими пятью правилами тренировки сдерживаются его действия?
Idha, sāriputta, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts)Вот, Сарипутта, ученик Благородных отказался от уничтожения жизни, от взятия того, что не дано, от неблагого сексуального поведения, от лжи, от вина, спиртного, одурманивающих веществ, что являются основой для беспечности.
Imesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti.Его действия сдерживаются этими пятью правилами тренировки.
Katamesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī?И каковы четыре видимых приятных пребывания, что имеют отношение к высшему уму, которых он достигает без сложностей и проблем?
Idha, sāriputta, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti:Вот ученик Благородных обладает непоколебимой уверенностью в Будде:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
devamanussānaṁ → devamanumassānaṁ (bj) | bhagavāti → bhagavātiti (bj) | Bhagavā → T. M7 have pe, then Satthā and so on. (pts note) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)“Благословенный – арахант, Правильно Пробуждённый, видением и поведением наделённый, достигший блага, знаток мира, непревзойдённый учитель тех, кто готов обучаться, учитель богов и людей, пробуждённый, благословенный”.
Ayamassa paṭhamo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
ābhicetasiko → M6. M7 abhi- (pts note) | ayamassa → ayam assa (pts)Таково первое видимое приятное пребывание, что имеет отношение к высшему уму, которого он достиг ради очищения нечистого ума, ради отмывания грязного ума.
Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, ученик Благородных обладает непоколебимой уверенностью в Дхамме:
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti.
opaneyyiko → opanayiko (bj, sya-all, pts) | svākkhāto → M. Ph. svākhyāto. (pts note) | opanayiko → M. -neyyiko; T. -neko. (pts note) | viññūhīti → viññūhī ti (pts)“Дхамма превосходно разъяснена Благословенным, видимая здесь и сейчас, не зависящая от времени, приглашающая пойти и увидеть, ведущая к цели, познаваемая мудрыми самостоятельно”.
Ayamassa dutiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
ābhicetasiko → M6 abhi- (pts note) | cittassa → Ph. avisuddhacittassa. (pts note) | ayamassa → ayam assa (pts)Таково второе видимое приятное пребывание, что имеет отношение к высшему уму, которого он достиг ради очищения нечистого ума, ради отмывания грязного ума.
Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti:
saṅghe → saṁghe (th, ms2005) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, ученик Благородных обладает непоколебимой уверенностью в Сангхе:
‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti.
supaṭipanno → M. Ph. suppaṭippanno. (pts note) | sāvakasaṅgho → T. M6. M7 continue: pe, then anuttaraṁ puññakkhettam lokassā ti. (pts note) | ujupaṭipanno → Ph. -ppanno. (pts note) | sāmīcipaṭipanno → M. Ph. -ppaṭippanno. (pts note) | purisayugāni → M. Ph. -yuggāni. (pts note) | ñāyappaṭipanno → ñāyapaṭipanno (bjt, pts) | sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno → sāvakasaṁgho ujupaṭipanno (th) | sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno → sāvakasaṁgho ñāyapaṭipanno (th) | sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno → sāvakasaṁgho sāmīcipaṭipanno (th) | sāvakasaṅgho → sāvakasaṁgho (th, ms2005) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts)“Сангха учеников Благословенного, идущих по хорошему пути, идущих по прямому пути, идущих по верному пути, идущих по правильному пути, другими словами, четыре пары или восемь типов личностей – это Сангха учеников Благословенного: достойная даров, достойная гостеприимства, достойная подношений, достойная уважения, непревзойдённое поле заслуг для мира”.
Ayamassa tatiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
ābhicetasiko → Ph. M6 abhi-; T. M6. M7 have after ābhi-: pe, then pariyodapanāya. (pts note) | ayamassa → ayam assa (pts)Таково третье видимое приятное пребывание, что имеет отношение к высшему уму, которого он достиг ради очищения нечистого ума, ради отмывания грязного ума.
Puna caparaṁ, sāriputta, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.
viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi → viññūpasatthehi (sya-all) | viññuppasatthehi → viññūpasatthehi (pts) | viññūpasatthehi → ba. etthantare aparāmaṭṭhehīti atthi (sya-all: yu.) | hoti → T. M6. M7 insert pe. (pts note) | akhaṇḍehi → M. Ph. akkh-; T. M6. M7 have after akhaṇḍehi: pe, then samādhi- (pts note) | aparāmaṭṭhehi → omitted by S. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, ученик Благородных обладает нравственным поведением, которое дорого Благородным: цельным, безупречным, не имеющим изъянов, незапятнанным, освобождающим, восхваляемым мудрецами, ярким, ведущим к сосредоточению.
Ayamassa catuttho ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
cittassa → Ph. avisuddhacittassa. (pts note) | ayamassa → ayam assa (pts)Таково четвёртое видимое приятное пребывание, что имеет отношение к высшему уму, которого он достиг ради очищения нечистого ума, ради отмывания грязного ума.
Imesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
hoti → (bj) | ābhicetasikānaṁ → M6. M7 abhi- (pts note)Таковы четыре видимых приятных пребывания, что имеют отношение к высшему уму, которых он достигает без сложностей и проблем.
Yaṁ kañci, sāriputta, jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ—imesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammantaṁ, imesañca catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:
kañci → kiñci (bj) | nikāmalābhiṁ → nikamalābhiṁ (bj) | kiñci → yaṁ kañci (bj: machasaṁ) | kañci → all MSS. exc. S. kiñci. (pts note) | ca → omitted by T. M6. (pts note) | ābhicetasikānaṁ → M6 abhi- (pts note) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts) | yaṁ kañci → yaṁkañci (th) | imesañca → imesañ ca (pts) | diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ → diṭṭhadhammasukkhavihārānaṁ (pts) | attanāva → attanā va (pts)Сарипутта, тебе следует знать, что когда какой-либо домохозяин, одетый в белые одежды, чьи действия сдерживаются этими пятью правилами тренировки, и кто обретает без сложностей и проблем эти четыре видимых приятных пребывания, что имеют отношение к высшему уму, то тогда, если он того пожелает, он может заявить о себе:
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.
khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (bj) | sambodhiparāyaṇoti → sambodhiparāyanoti (bj, sya-all, pts) | khīṇapettivisayo → khīṇapittivisayo (sya-all) | khīṇatiracchānayoniyo → khīṇatiracchānayoni (bj: machasaṁ) | khīṇatiracchānayoniyo → M. S. -yoni; T. M7 have after -yoniyo: pe, then niyato sambodhiparāyano ti; M6 omits all from -yoniyo to Nirayesu. (pts note) | khīṇapittivisayo → M. -petti- (pts note) | khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo → khīṇanirayo mhi khīṇatiracchānayoniyo khīṇapittivisayo (pts) | sotāpannohamasmi → sotāpanno ham asmi (pts)“Я тот, кто покончил с адом, покончил с миром животных, покончил с миром духов предков, покончил с состояниями лишений, с плохими уделами, с нижними мирами. Я – вступивший в поток, не подвержен более [перерождению] в нижних мирах, непреклонен в своей участи, устремлён к пробуждению”.
Nirayesu bhayaṁ disvā, pāpāni parivajjaye;“Увидев опасность в рождении в адах, ты должен поступков плохих избегать. Ariyadhammaṁ samādāya, paṇḍito parivajjaye.Впитав благородную Дхамму в себя, мудрец избегает поступков таких.
Na hiṁse pāṇabhūtāni, vijjamāne parakkame;Насколько способен ты это свершить, живым существам не вреди [никогда], Musā ca na bhaṇe jānaṁ, adinnaṁ na parāmase.[Намеренной] лжи [каждый раз] сторонись, коль вещь не дана, то её не бери.
Sehi dārehi santuṭṭho, paradārañca ārame;
ārame → nārame (bj, sya-all) | paradārañca ārame → paradāraṁ ca nārame (bj) | nārame → ārāme (bj: machasaṁ) | ārame → nārame (cck: sī. syā.) | ārame → S. nā- (pts note) | paradārañca → paradārañ ca (pts)Довольствуйся только своею женой, от женщин чужих в отдалении держись. Merayaṁ vāruṇiṁ jantu, na pive cittamohaniṁ.Вину и спиртному ты не потакай, ведь ум в беспорядок приводит оно.Anussareyya sambuddhaṁ, dhammañcānuvitakkaye;
dhammañcānuvitakkaye abyāpajjaṁ → dhammaṁ cānuvitakkaye avyāpajjhaṁ (bj, sya-all) | cānuvitakkaye → Ph. T. M6. M7 ca anu- (pts note) | dhammañcānuvitakkaye → dhammañ cānuvitakkaye (pts)О Будде старайся ты помнить [всегда], о Дхамме старайся [всегда] размышлять. Abyāpajjaṁ hitaṁ cittaṁ, devalokāya bhāvaye.
Abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (bj, sya-all, mr); avyāpajjhaṁ (pts1ed); abyābajjhaṁ (?) | Abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (cck: ?); abyāpajjhaṁ (cck: ka.)И ум благосклонный старайся развить, который в мир дэвов тебя приведёт.Upaṭṭhite deyyadhamme, puññatthassa jigīsato;
jigīsato → jigiṁsato (bj, sya-all, km, pts1ed) | jigīsato → jigiṁsato (pts) | jigiṁsato → jigīsato (bj: machasaṁ) | jigīsato → jigiṁsato (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)И коль поделиться б ты чем-нибудь смог, желая заслуги себе обрести, Santesu paṭhamaṁ dinnā, vipulā hoti dakkhiṇā.
dinnā → T. dinnaṁ. (pts note)То дар этот будет безмерным тогда, когда он вначале предложен святым.Santo have pavakkhāmi, sāriputta suṇohi me;
have → bhave (bj) suṇohi → suṇāhi (bj)И этих святых я сейчас опишу. так вот, Сарипутта, услышь же меня: Iti kaṇhāsu setāsu, rohiṇīsu harīsu vā.
harīsu → cārīsu (sya-all) | harīsu → S. cārīsu. (pts note)Среди всех копытных, что в мире живут, тех, белый кто, чёрный, иль красный на вид,Kammāsāsu sarūpāsu, gosu pārevatāsu vā;
pārevatāsu → pārāpatāsu (pts) | pārevatāsu → pārāpatāsu. ba. pāretāsu (sya-all: yu.) | gosu → Ph. kesu; M6 gesu. (pts note) | pārāpatāsu → M. S. pārevatāsu; Ph. harevetāsu; M6 pārāmatāsu; M7 parāvatāsu. (pts note)Иль сизый, а может быть и золотой, хоть цветом одним или в крапинку весь, Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati puṅgavo.
kāsuci → kāsu ca (bj, pts) | ca → M. S. kāsuci. (pts note) | yāsu kāsuci → yāsukāsuci (th) puṅgavo → puṁgavo (th)Рождается бык, что приручён уже. он может тяжёлые грузы тащить,Dhorayho balasampanno, kalyāṇajavanikkamo;
dhorayho → dhoreyho (sya-all) | dhorayho → S. dhoreyho; M. Ph. dhāreyho. (pts note)Он сильный и быстрым он шагом идёт. и груз тогда взвалят они на него, Tameva bhāre yuñjanti, nāssa vaṇṇaṁ parikkhare.
tameva → tam eva (pts) nāssa → M. Ph. n'assa. (pts note) | nāssa vaṇṇaṁ → nāssavaṇṇaṁ (bjt)И их не волнует окрас у быка. и точно ведь также и среди людейEvamevaṁ manussesu, yasmiṁ kismiñci jātiye;
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts) kismiñci → kasmiñci (bj) | yasmiṁ kismiñci → yasmiṁkasmiñci (sya-all) | kasmiñci → kismiñci (bj: machasaṁ) | kismiñci → kasmiñ ca (pts)Различные виды рождения есть: есть кхаттии, вессы, и брахманы есть, Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse.
vesse → M. Ph. vese. (pts note)Есть сборщики мусора, судды, чандалы. и в группе родиться ведь может в любойYāsu kāsuci etāsu, danto jāyati subbato;
kāsuci → kāsu ca (bj, pts) | ca → yāsu kāsuci (bj: machasaṁ) | ca → S. kāsuci. (pts note) | yāsu kāsuci → yāsukāsuci (th)Приручённый, добрый во всём человек: устойчивый в Дхамме, благой в поведении, Dhammaṭṭho sīlasampanno, saccavādī hirīmano.Правдивый в речах, кто стыда не лишён. он тот, кто оставил рождение и смерть,Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī;И жизнь он святую довёл до конца. он тяготы сбросил, и он отделён, Pannabhāro visaṁyutto, katakicco anāsavo.Свободный от пятен задачу свершил. он вышел за грань всякого,
Pāragū sabbadhammānaṁ, anupādāya nibbuto;И он не-цеплянием ниббаны достиг. воистину дар величайшее даст, Tasmiñca viraje khette, vipulā hoti dakkhiṇā.
tasmiñca → tasmiṁ ca (bjt) | tasmiñca → tasmiñ ca (pts)Коль будет посажен на поле таком. глупцы понимания же лишены,Bālā ca avijānantā, dummedhā assutāvino;
bālā ca → bālāva (bj) | bālāva → bālā ca (bj: machasaṁ) | ca → M7 'va. (pts note) dummedhā → M. Ph. dumedhā. (pts note)Тупые умом, в них учёности нет. святых навещать не желают они, Bahiddhā dadanti dānāni, na hi sante upāsare.
dadanti → denti (bj, sya-all, pts) | denti → dadanti (bj: machasaṁ) | denti → M. Ph. M6. M7 dadanti. (pts note)Но людям сторонним подарки дают. но те, кто желают святых навещать,Ye ca sante upāsanti, sappaññe dhīrasammate;
upāsanti → upāsenti (bj) | upāsenti → upāsanti (bj: machasaṁ)Мудрейших, провидцами коих зовут, как те, кто в Счастливого веру [взрастил], Saddhā ca nesaṁ sugate, mūlajātā patiṭṭhitā.
ca → M6. M7 'va. (pts note)Упрочил её, хорошо утвердил, отправятся в мир тот, где дэвы живут,Devalokañca te yanti, kule vā idha jāyare;
devalokañca → devalokaṁ ca (bjt) | devalokañca → devalokañ ca (pts)А может, родятся в хорошей семье. и так, стремясь всё вперёд, Anupubbena nibbānaṁ, adhigacchanti paṇḍitā”ti.
paṇḍitāti navamaṁ → paṇḍitā ti (pts)шаг за шагом ниббаны достигнет Мудрейший”.