VimuttāyatanasuttaСутта Сферы освобождения
“Pañcimāni, bhikkhave, vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
vā → (sya-all) | pañcimāni → (pts) | vā → aparikkhīṇā (bj: syā) | vā → ananupapantaṁ vā (bj: sīmu) | ananuppattaṁ → M6 anuppattaṁ. (pts note)“Монахи, есть эти пять сфер освобождения, посредством которых, если монах пребывает прилежным, старательным, решительным, его неосвобождённый ум освобождается, его неуничтоженные пятна всецело уничтожаются, и он достигает непревзойдённой ещё-не-достигнутой защиты от подневольности.
Katamāni pañca?Какие пять?
Idha, bhikkhave, bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī.
garuṭṭhāniyo → garuṭṭhātiko (bj: sīmu) | garuṭṭhāniyo → T. M6. M7 -niko throughout. (pts note)Вот, монахи, почтенный или товарищ-монах в роли учителя обучает монаха Дхамме.
Yathā yathā, bhikkhave, tassa bhikkhuno satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
Yathā → Ph. has Tathāgatassa so tasmiṁ dhamme and so on. (pts note) | yathā → T. adds vā. (pts note) | tassa → omitted by T. M6. M7. (pts note)То, каким образом Учитель или тот товарищ-монах в роли учителя обучает Дхамме монаха, точно таким же образом он переживает вдохновение от смысла и вдохновение от Дхаммы.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (pts) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: sīmu, syā) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sī. syā. kaṁ.) dī. ni. 3.322 (cck note)По мере того как он делает так, у него возникает радость.
Pamuditassa pīti jāyati.Когда он рад, возникает упоение.
Pītimanassa kāyo passambhati.У того, чей ум насыщен упоением, тело становится безмятежным.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.
vedeti → vediyati (bj) | vedeti → vediyati (cck: sī.) | passaddhakāyo → Ph. passaddhana- (pts note) | vedeti → T. M6. M7 vediyati throughout. (pts note)Тот, у кого тело безмятежно, ощущает приятное.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.У того, кто ощущает приятное, ум становится сосредоточенным.
Idaṁ, bhikkhave, paṭhamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
idaṁ → M6 imaṁ. (pts note) | yattha → Ph. inserts bhikkhave. (pts note) | appamattassa → omitted by M6. (pts note)Такова первая сфера освобождения, посредством которой, если монах пребывает прилежным, старательным, решительным, его неосвобождённый ум освобождается, его неуничтоженные пятна всецело уничтожаются, и он достигает непревзойдённой ещё-не-достигнутой защиты от подневольности.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti.
vitthārena → omitted by M6. M7. (pts note) | yathāpariyattaṁ → yathā pariyattaṁ (bjt) | na heva → naheva (th) | api ca → apica (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Далее, ни Учитель, ни товарищ-монах в роли учителя не обучает монаха Дхамме, но он сам обучает других Дхамме в подробностях так, как он это услышал и выучил.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
tasmiṁ → M. Ph. tasmi. (pts note)То, каким образом монах обучает других Дхамме в подробностях, так, как он это услышал и выучил, точно таким же образом в отношении этой Дхаммы он переживает вдохновение от смысла и вдохновение от Дхаммы.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)По мере того как он делает так, у него возникает радость.
Pamuditassa pīti jāyati.Когда он рад, возникает упоение.
Pītimanassa kāyo passambhati.У того, чей ум насыщен упоением, тело становится безмятежным.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Тот, у кого тело безмятежно, ощущает приятное.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.У того, кто ощущает приятное, ум становится сосредоточенным.
Idaṁ, bhikkhave, dutiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → M. Ph. add bhikkhave. (pts note) | appamattassa → S. has after -ttassa: pe, then yogakkhemaṁ and so on. (pts note)Такова вторая сфера освобождения… защиты от подневольности.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti.
nāpi → napi (sya-all, pts) | bhikkhave → omitted by T. (pts note) | pi → M. Ph. nāpi throughout. (pts note) | sajjhāyaṁ → M6 sajjāyaṁ throughout. (pts note) | na heva → naheva (th) | api ca → apica (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | nāpi → na pi (pts)Далее, ни Учитель, ни товарищ-монах в роли учителя не обучает монаха Дхамме, как и он сам не обучает других Дхамме в подробностях так, как он это услышал и выучил, но он декламирует Дхамму [вслух по памяти] так, как он это услышал и выучил.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
sajjhāyaṁ → Ph. inserts na. (pts note)То, каким образом монах декламирует Дхамму [вслух по памяти] так, как он это услышал и выучил, точно таким же образом в отношении этой Дхаммы он переживает вдохновение от смысла и вдохновение от Дхаммы.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)По мере того как он делает так, у него возникает радость.
Pamuditassa pīti jāyati.Когда он рад, возникает упоение.
Pītimanassa kāyo passambhati.У того, чей ум насыщен упоением, тело становится безмятежным.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.
vedeti → suggahitaṁ sugābhī vediyati (bj: sīmu)Тот, у кого тело безмятежно, ощущает приятное.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.У того, кто ощущает приятное, ум становится сосредоточенным.
Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino …pe… yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
pe → M. Ph. la; T. M6. M7 give the full sentence; M6, however, repeats after aparikkhīṇā vā one preceding line, viz. -no pāmujjaṁ jāyati and so on. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)Такова третья сфера освобождения… защиты от подневольности.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti;
nāpi → napi (sya-all, pts) | bhikkhave → omitted by Ph. (pts note) | yathāsutaṁ → M. Ph. -bhūtaṁ. (pts note) | na heva → naheva (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | nāpi → na pi (pts)Далее, ни Учитель, ни товарищ-монах в роли учителя не обучает монаха Дхамме, как и он сам не обучает других Дхамме в подробностях так, как он это услышал и выучил.
api ca kho yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.
anuvitakketi anuvicāreti → anuvittaketi anuvicarati (pts) | anuvicarati → S. -vicāreti throughout. (pts note) | api ca → apica (th)Он не декламирует Дхамму [вслух по памяти] так, как он это услышал и выучил, но он размышляет, изучает, внутренне исследует Дхамму так, как он это услышал и выучил.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
anuvicāreti → anuvicarati (pts) | tathā → Ph. yathā yathā. (pts note)То, каким образом монах размышляет, изучает, внутренне исследует Дхамму так, как он это услышал и выучил, точно таким же образом в отношении этой Дхаммы он переживает вдохновение от смысла и вдохновение от Дхаммы.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)По мере того как он делает так, у него возникает радость.
Pamuditassa pīti jāyati.Когда он рад, возникает упоение.
Pītimanassa kāyo passambhati.У того, чей ум насыщен упоением, тело становится безмятежным.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Тот, у кого тело безмятежно, ощущает приятное.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.У того, кто ощущает приятное, ум становится сосредоточенным.
Idaṁ, bhikkhave, catutthaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → Ph. adds bhikkhave. (pts note) | ananuppattaṁ → ananupattaṁ (pts)Такова четвёртая сфера освобождения… защиты от подневольности.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṁ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, nāpi yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati;
nāpi → napi (sya-all, pts) | anuvicāreti → anuvicarati (pts) | bhikkhuno → M6 bhikkhu. (pts note) | manasānupekkhati → Ph. anupekkhati. (pts note) | na heva → naheva (bjt, th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | nāpi → na pi (pts)Далее, ни Учитель, ни товарищ-монах в роли учителя не обучает монаха Дхамме, как и он сам не обучает других Дхамме в подробностях так, как он это услышал и выучил. Он не декламирует Дхамму [вслух по памяти] так, как он это услышал и выучил, и он не размышляет, не изучает, внутренне не исследует Дхамму так, как он это услышал и выучил,
api ca khvassa aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj) | khvassa → M6. M7 khvāssa; T. kho vāssa. (pts note) | suggahitaṁ → M7 duggahitaṁ. (pts note) | sūpadhāritaṁ → M. Ph. supadh- throughout. (pts note) | api ca → apica (th)но он хорошо ухватывает некоторый объект сосредоточения, хорошо настраивается на него, хорошо удерживает его, и хорошо проникает в него пониманием.
Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhuno aññataraṁ samādhinimittaṁ suggahitaṁ hoti sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthapaṭisaṁvedī ca hoti dhammapaṭisaṁvedī ca.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj) | bhikkhuno → M6. M7 insert here the whole phrase beginning with yathāsutam and ending with bhikkhuno. (pts note)То, каким образом монах хорошо ухватил некоторый объект сосредоточения, хорошо настроился на него, хорошо удерживал его, и хорошо проникал в него пониманием, точно таким же образом в отношении этой Дхаммы он переживает вдохновение от смысла и вдохновение от Дхаммы.
Tassa atthapaṭisaṁvedino dhammapaṭisaṁvedino pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all, pts)По мере того как он делает так, у него возникает радость.
Pamuditassa pīti jāyati.Когда он рад, возникает упоение.
Pītimanassa kāyo passambhati.У того, чей ум насыщен упоением, тело становится безмятежным.
Passaddhakāyo sukhaṁ vedeti.Тот, у кого тело безмятежно, ощущает приятное.
Sukhino cittaṁ samādhiyati.
cittaṁ → T. oddly adds: sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya tathā tathā cittaṁ. (pts note)У того, кто ощущает приятное, ум становится сосредоточенным.
Idaṁ, bhikkhave, pañcamaṁ vimuttāyatanaṁ yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
yattha → M. Ph. add bhikkhave. (pts note) | appamattassa → S. has after -ttassa: pe, then yogakkhemaṁ and so on. (pts note)Такова пятая сфера освобождения, посредством которой, если монах пребывает прилежным, старательным, решительным, его неосвобождённый ум освобождается, его неуничтоженные пятна всецело уничтожаются, и он достигает непревзойдённой ещё-не-достигнутой защиты от подневольности”.
Imāni kho, bhikkhave, pañca vimuttāyatanāni yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattaṁ vā anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti.
anupāpuṇātīti chaṭṭhaṁ → anupāpuṇātī ti (pts) | cittaṁ → omitted by Ph. (pts note)Вот эти, монахи, пять сфер освобождения, посредством которых, если монах пребывает прилежным, старательным, решительным, его неосвобождённый ум освобождается, его неуничтоженные пятна всецело уничтожаются, и он достигает непревзойдённой ещё-не-достигнутой защиты от подневольности.