UdāyīsuttaWith Udāyin
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ udāyiṁ āmantesi:
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt)Then the Blessed One addressed Ven. Udāyin,
“kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī”ti?
anussatiṭṭhānānīti → anussatiṭṭhānānī ti (bjt, pts)“Udāyin, how many bases for recollection are there?”
Evaṁ vutte, āyasmā udāyī tuṇhī ahosi.
udāyī → udāyi (bj, sya-all, pts)When this was said, Ven. Udāyin was silent.
Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ udāyiṁ āmantesi:
dutiyampi → dutiyam pi (pts)A second time…
“kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī”ti?
anussatiṭṭhānānīti dutiyampi kho → anussatiṭṭhānānī ti dutiyam pi (pts)
Dutiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi.
udāyī → udāyi (bj, sya-all, pts) | dutiyampi kho → evaṁ vutte (sya-all) | evaṁ → ba. dutiyampi (sya-all: yu.) | vutte → ba. dutiyampi (sya-all: yu.) | Dutiyam → S. has evaṁ vutte instead of dutiyam pi. (pts note)
Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ udāyiṁ āmantesi:
tatiyampi → tatiyam pi (pts)A third time, the Blessed One addressed Ven. Udāyin,
“kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī”ti?
anussatiṭṭhānānīti → anussatiṭṭhānānī ti (bjt, pts)“Udāyin, how many bases for recollection are there?”
Tatiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi.
udāyī → udāyi (bj, sya-all, pts) | tatiyampi → tatiyam pi (pts)When this was said, Ven. Udāyin was silent a third time.
Atha kho āyasmā ānando āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Then Ven. Ānanda said to Ven. Udāyin,
“satthā taṁ, āvuso udāyi, āmantesī”ti.
āmantesīti → āmantetīti (bj) | āmantesīti suṇomahaṁ → āmantetīti suṇāmahaṁ (sya-all, pts) | āmantetī → M. Ph. S. -sī. (pts note) | āmantesīti → āmantetī ti (pts)“Friend Udāyin, the Blessed One addressed you.”
“Suṇomahaṁ, āvuso ānanda, bhagavato.
suṇomahaṁ → suṇāmahaṁ (bj: sīmu) | ahaṁ → M. Ph. suṇom'; ahaṁ. (pts note) | suṇomahaṁ → suṇām ahaṁ (pts)“I heard him, friend Ānanda.”
Idha, bhante, bhikkhu anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati—Seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe…. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
pe → M. Ph. pa. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | sauddesaṁ → sa-uddesaṁ (pts)Then to the Blessed One: “Lord, there is the case where a monk recollects his many past lives, i.e., one birth, two…: ‘There I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose there. There too I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance. Such was my food, such my experience of pleasure & pain, such the end of my life. Passing away from that state, I re-arose here.’ Thus he recollects his many past lives in their modes & details.
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānan”ti.
Idaṁ → T. M6 idha. (pts note) | anussatiṭṭhānanti → anussatiṭṭhānan ti (pts)“This, lord, is a basis for recollection.”
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:Then the Blessed One addressed Ven. Ānanda,
“aññāsiṁ kho ahaṁ, ānanda:
ahaṁ → omitted by M. Ph. (pts note)“I knew, Ānanda,
‘nevāyaṁ udāyī moghapuriso adhicittaṁ anuyutto viharatī’ti.
udāyī → udāyi (pts) | nevāyaṁ → T. M6 navāyaṁ. (pts note) | adhicittaṁ anuyutto → adhicittamanuyutto (bjt, th) | adhicittaṁ → adhicittam (pts) | viharatīti → viharatī ti (pts)that this worthless man doesn’t dwell devoted to the heightened mind.
Kati nu kho, ānanda, anussatiṭṭhānānī”ti?
anussatiṭṭhānānīti → anussatiṭṭhānānānī ti (pts)“So, Ānanda, how many bases for recollection are there?”
“Pañca, bhante, anussatiṭṭhānāni.
anussatiṭṭhānāni → anussatiṭṭhānānīti (bj)“There are five bases for recollection, lord.
Katamāni pañca?Which five?
Idha, bhante, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | jhānaṁ → T. M7 tatiyajjh-; M6 tatiyajjānaṁ. (pts note) | + → paṭhamaṁ jhānaṁ dutiyaṁ jhānaṁ (bjt)[1] “There is the case where a monk, quite secluded from sensuality, secluded from unskillful qualities, enters & remains in the first jhāna: rapture & pleasure born of seclusion, accompanied by directed thought & evaluation. “With the stilling of directed thoughts & evaluations, he enters & remains in the second jhāna: rapture & pleasure born of concentration, unification of awareness free from directed thought & evaluation—internal assurance. “With the fading of rapture, he remains equanimous, mindful, & alert, and senses pleasure with the body. He enters & remains in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous & mindful, he has a pleasant abiding.’
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ diṭṭhadhammasukhavihārāya saṁvattati.
evaṁ bahulīkataṁ → evaṁbahulīkataṁ (bjt)“This basis for recollection, lord, thus developed, thus pursued, leads to a pleasant abiding in the here & now.
“Puna caparaṁ, bhante, bhikkhu ālokasaññaṁ manasi karoti, divā saññaṁ adhiṭṭhāti, yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā;
manasi karoti divā saññaṁ → manasikaroti divāsaññaṁ (bjt, pts) | manasi karoti → manasikaroti (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)[2] “And further, the monk attends to the perception of light, determines on the perception of day, so that day is like night, night is like day.
iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
sappabhāsaṁ → sampabhāsaṁ (sya-all) | sampabhāsaṁ → ba. sappabhāsaṁ (sya-all: yu.) | sappabhāsaṁ → M. Ph. sapa-; S. sampa- (pts note)By means of an awareness thus open & unhampered, he develops a brightened mind.
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ ñāṇadassanappaṭilābhāya saṁvattati.
evaṁ bahulīkataṁ ñāṇadassanappaṭilābhāya → evaṁbahulīkataṁ ñāṇadassanapaṭilābhāya (bjt) | ñāṇadassanappaṭilābhāya → ñāṇadassanapaṭilābhāya (th, pts)“This basis for recollection, lord, thus developed, thus pursued, leads to the gaining of knowledge & vision.
Puna caparaṁ, bhante, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
nānappakārassa → T. M7. S. puran nāna- (pts note) | adho kesamatthakā → adhokesamatthakā (bjt, th, pts) | pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam eva (pts)[3] “And further, the monk reflects on this very body from the soles of the feet on up, from the crown of the head on down, surrounded by skin and full of various kinds of unclean things:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo, assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
nhāru → nahāru (bj, pts1ed); nahārū (sya-all) | nhāru aṭṭhi → nahāru aṭṭhī (bj); nahārū aṭṭhī (sya-all, pts) | siṅghāṇikā → siṅghānikā (bj) | kheḷo → khelo (sya-all, pts) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj: machasaṁ, syā) | nhāru → nahāru (sī. pī.) dī. ni. 2.377; ma. ni. 1.110 (cck note) | nahārū → M. Ph. nhāru. (pts note) | aṭṭhimiñjaṁ → M. Ph. -miñcaṁ; S. -mijjhaṁ; M7 aṭṭhīmijjaṁ. (pts note) | khelo → M. Ph. kheḷo. (pts note) | kheḷo siṅghāṇikā → khelo siṁghāṇikā (th) | muttanti → muttan ti (pts)‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, tendons, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, large intestines, small intestines, gorge, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, skin-oil, saliva, mucus, fluid in the joints, urine.’
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ kāmarāgappahānāya saṁvattati.
kāmarāgappahānāya → kāmarāgassa pahānāya (bj, sya-all, pts) | pahānāya → M. Ph. -rāgapa- (pts note)“This basis for recollection, lord, thus developed, thus pursued, leads to the abandoning of sensual passion.
Puna caparaṁ, bhante, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaṭṭitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all, pts1ed) | chaṭṭitaṁ → chaḍḍitaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | sivathikāya chaṭṭitaṁ → sīvathikāya chaḍḍitaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | chaḍḍitaṁ → chaḍḍitaṁ (cck: sī. syā. pī.) | sīvathikāya → M. Ph. -ṭhikāya. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)[4] “And further, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground—one day, two days, three days dead—bloated, livid, & festering, the monk applies it to this very body,
So imameva kāyaṁ evaṁ upasaṁharati:
evaṁ → evanti idaṁ satipaṭṭhānasuttādīsu | evaṁ → evanti idaṁ satipaṭṭhānasuttādīsu natthi (cck note) | imameva → imam eva (pts)‘This body, too:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatīto’ti → etaṁ anatītoti (bj) | evaṁanatītoti seyyathāpi → evaṁ anatītoti seyyathā (sya-all) | anatīto”ti → evaṁ anatīto (bj: machasaṁ) | evaṁanatīto’’’ti → etaṁ anatītoti (cck: sī.) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ dhammo evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evaṁ-anatīto ti (pts)Such is its nature, such is its future, such its unavoidable fate.’
Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaṭṭitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.
Seyyathāpi vā pana → seyyathā vā pana (sya-all) | siṅgālehi → sigālehi (bj, pts1ed) | chaṭṭitaṁ → chaḍḍitaṁ (bj, cck, sya-all, pts) | sunakhehi → suvānehi (bj, pts); suvāṇehi (sya-all) | siṅgālehi → sigālehi (pts) | suvānehi → supāne (bj: sīmu) | khajjamānaṁ → gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ sigālehi vā khajjamānaṁ (bj: machasaṁ) | pana → seyyathā vā pana (cck: syā.) | siṅgālehi → sigālehi (cck: sī.) | pi → T. M7 yathā pi; M. Ph. S. omit pi. (pts note) | vā → Ph. ca; omitted by M6. (pts note) | suvānehi → M. Ph. sunakhehi; S. suvāṇehi; T. M6 supānehi; omitted by M7 together with the next two words. (pts note) | sigālehi → M. Ph. S. siṅgālehi. (pts note) | siṅgālehi → siṁgālehi (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)“Or, as if he were to see a corpse cast away in a charnel ground, being chewed by crows, being chewed by vultures, being chewed by hawks, being chewed by dogs, being chewed by hyenas, being chewed by various other creatures…
So imameva kāyaṁ evaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatītoti (bj) | evaṁanatītoti seyyathāpi → evaṁ anatītoti seyyathā (sya-all) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evaṁ-anatīto ti (pts)
Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaṭṭitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
chaṭṭitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → chaḍḍitaṁ aṭṭhisaṅkhalikaṁ (bj) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (bj) | chaṭṭitaṁ → chaḍḍitaṁ (cck, sya-all, pts) | pi → omitted by Ph. S. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā (th) | chaṭṭitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (th) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)a skeleton smeared with flesh & blood, connected with tendons…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …
nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (sya-all, pts) | nimmaṁsalohitamakkhittaṁ → nimmaṁsalohitamakkhitaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | nimmaṁsalohitamakkhitaṁ → M. Ph. nimaṁsa-; T. nimmaṁsalohitaṁ. (pts note) | nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ → nimmaṁsalohitamakkhittaṁ nahārusambandhaṁ (bjt)a fleshless skeleton smeared with blood, connected with tendons…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ.
nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (sya-all, pts) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → T. aṭṭhisaṅkha- (pts note) | nahārusambandhaṁ → M. Ph. nhā- (pts note) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhikasaṁkhalikaṁ (th)a skeleton without flesh or blood, connected with tendons…
Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantakaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.
disāvidisāvikkhittāni → disāvidisāsu vikkhittāni (bj) | kaṭiṭṭhikaṁ → kaṭaṭṭhikaṁ (bj) | phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantakaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ → piṭṭhikaṇḍakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (si, pts1ed) | piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (sya-all, km) | saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni (bj, sya-all, pts1ed) | puñjakitāni → puñjakatāni (pts1ed) | ūruṭṭhikaṁ → ūraṭṭhikaṁ (bj) | phāsukaṭṭhikaṁ aññena → (sya-all) | saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni → saṁkhavaṇṇūpanibhāni (sya-all) | aṭṭhikāni → (sya-all) | vikkhittāni → disāvidisāvikkhittāni (bj: machasaṁ) | kaṭaṭṭhikaṁ → kaṭiṭṭhikaṁ (bj: machasaṁ) | piṭṭhikaṇṭakaṁ → piṭṭhiṭṭhikaṁ (bj: machasaṁ) | sīsakaṭāhaṁ → aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopaphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅgaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭaṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (bj: machasaṁ) | saṅkhavaṇṇupanihāni → saṅkhavaṇṇa paṭibhāgāni (bj: machasaṁ) | terovassikāni → therevasasikāni (bj: PTS); aṭṭhikāni puñjanika ni terovassikāni (bj: sīmu) | pūtīni → pūtikāni (bj: PTS) | disāvidisāvikkhittāni → disāvidisāsu vikkhittāni (cck: sī.) | kaṭiṭṭhikaṁ → kaṭaṭṭhikaṁ (cck: sī.) | aññena → piṭṭhikaṇḍakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: sī. pī.); piṭṭhikaṇḍakaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | sīsakaṭāhaṁ → piṭṭhikaṇḍakaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: sī. pī.); piṭṭhikaṇḍakaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni (cck: sī. syā. pī.) | puñjakitāni → puñjakatāni (cck: pī.) | hatthaṭṭhikaṁ → omitted by T. (pts note) | ūruṭṭhikaṁ → T. M6. M7 ūra- (pts note) | kaṭiṭṭhikaṁ → M. Ph. insert aññena pāsukaṭṭikaṁ. (pts note) | piṭṭhikaṇṭakaṁ → M. Ph. S. -kaṇṭakaṭṭhikaṁ; M. Ph. besides insert aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ a- hanukaṭṭhikaṁ a- dantaṭṭhikaṁ (M. ant-). (pts note) | so → M. Ph. omit all from so imaṁ to aṭṭhikāni; M6 omits only so. (pts note) | saṅkhavaṇṇūpanibhāni → M. Ph. -vaṇṇapaṭibhāgāni. (pts note) | puñjakatāni → M. Ph. M7. S. -kitāni; M6 puñjanikāni. (pts note) | aṭṭhikāni → omitted by S. (pts note) | terovassikāni → Ph. tiro-; T. M6 thero- (pts note) | pūtīni → M. Ph. putini; T. pubhatīni. (pts note) | cuṇṇakajātāni → M. cuṇṇika- (pts note) | + → so imameva kāyaṁ evaṁ upasaṁharati ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī etaṁ anatītoti seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaḍḍitaṁ (bjt) | disāvidisāvikkhittāni → disā vidisā vikkhittāni (th, pts) | + → so imameva kāyaṁ evaṁ upasaṁharati ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁ anatītoti seyyathā vā pana passeyya sarīraṁ sīvathikāya chaḍḍitaṁ (th) | pe → spelled out in full (pts) | saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni aṭṭhikāni puñjakatāni (pts)bones detached from their tendons, scattered in all directions—here a hand bone, there a foot bone, here a shin bone, there a thigh bone, here a hip bone, there a back bone, here a rib, there a chest bone, here a shoulder bone, there a neck bone, here a jaw bone, there a tooth, here a skull… the bones whitened, somewhat like the color of shells… the bones piled up, more than a year old… the bones decomposed into a powder:
So imameva kāyaṁ evaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)He applies it to this very body,
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁbhāvī evaṁanatītoti idaṁ bhante → evambhāvī etaṁ anatītoti idambhante (bj) | evaṁanatītoti → evaṁ anatītoti (th) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁanatītoti → evaṁ-anatīto ti (pts)‘This body, too: Such is its nature, such is its future, such its unavoidable fate.’
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ asmimānasamugghātāya saṁvattati.
idaṁ bhante → idambhante (bjt)“This basis for recollection, lord, thus developed, thus pursued, leads to the uprooting of the conceit, ‘I am.’
Puna caparaṁ, bhante, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pahānā → T. M7 pahānāya. (pts note) | pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | jhānaṁ → T. M7 catutthajjh-; M6 -jjānaṁ. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)[5] “And further, with the abandoning of pleasure & pain—as with the earlier disappearance of elation & distress—the monk enters & remains in the fourth jhāna: purity of equanimity & mindfulness, neither pleasure nor pain.
Idaṁ, bhante, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ anekadhātupaṭivedhāya saṁvattati.
anekadhātupaṭivedhāya saṁvattati → anekadhātu paṭivedhāya saṁvattatī (bj) | Idaṁ → T. M6. M7 idañ ca. (pts note)“This basis for recollection, lord, thus developed, thus pursued, leads to the penetration of many properties.
Imāni kho, bhante, pañca anussatiṭṭhānānī”ti.
anussatiṭṭhānānīti → anussatiṭṭhānānī ti (pts)“These, lord, are the five bases for recollection.”
“Sādhu sādhu, ānanda.“Excellent, Ānanda! Excellent!
Tena hi tvaṁ, ānanda, idampi chaṭṭhaṁ anussatiṭṭhānaṁ dhārehi.
dhārehi → S. -ti. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | idampi → idam pi (pts)In that case, Ānanda, remember this sixth basis for recollection:
Idhānanda, bhikkhu satova abhikkamati satova paṭikkamati satova tiṭṭhati satova nisīdati satova seyyaṁ kappeti satova kammaṁ adhiṭṭhāti.
va → T. ca; M6 atto ca. (pts note) | kammaṁ → T. M6 have caṁkamaṁ instead of 'va kammaṁ; M7 is spoiled here. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts) | satova → sato va (pts)There is the case where a monk is always mindful as he goes forward, always mindful as he goes back, always mindful as he stands, always mindful as he sits, always mindful as he lies down to sleep, always mindful as he determines on an action.
Idaṁ, ānanda, anussatiṭṭhānaṁ evaṁ bhāvitaṁ evaṁ bahulīkataṁ satisampajaññāya saṁvattatī”ti.
saṁvattatīti navamaṁ → saṁvattatī ti cha yimāni (pts) | satisampajaññāya → T. -pajaññaṁ; M6 -jaṁñā. (pts note) | + → evaṁbhāvitaṁ (bjt)“This basis for recollection, Ānanda, thus developed, thus pursued, leads to mindfulness & alertness.”
Navamaṁ.
yimāni → T. M6. M7 imāni; M6 omits cha. (pts note) | navamaṁ → cha yimāni (pts)The Ninth.