Nandamātāsutta
Nandamātāsutta → nandamātusuttaṁ (bj)๕๓ นันทมาตาสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
Evaṁ → omitted by S. (pts note) | evaṁ me → evamme (bjt)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ caranti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
samayaṁ → samayaṁ bhagavā (sya-all) | samayaṁ → M. Ph. S. insert Bhagavā. (pts note) | Dakkhiṇāgirismiṁ → M8 -ṇagirismiṁ; T. M6 -nagiri-; M7 -nā- (pts note) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu saṅghena (bjt) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโมคคัลานะ จาริกไปในทักขิณาคีรี ชนบท พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่
Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsati.
veḷukaṇḍakī → veḷukaṇṭakī (bj, sya-all, pts1ed) | pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | veḷukaṇḍakī → veḷukaṇṭakī (pts) | veḷukaṇḍakī → veḷukaṇḍakī (syā.) a. ni. 6.37; 2.134; saṁ. ni. 2.173 passitabbaṁ (cck note) | pārāyanaṁ → cūḷani. pārāyanavagga, vatthugāthā (cck note) | Veḷukaṇṭakī → T. M7 -kandakī; M8 -kaṇṭāti. (pts note) | paccuṭṭhāya → T. paccupaṭṭhāya. (pts note) | bhāsati → M8 bhāsi. (pts note)สมัยนั้นแล ในเวลาใกล้รุ่ง นันทมาตาอุบาสิกา ชาวเมืองเวฬุกัณฏกะ ลุกขึ้นสวดปารายนสูตร เป็นทำนองสรภัญญะ
Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṁ disaṁ gacchati kenacideva karaṇīyena.
vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | karaṇīyena → karaṇiyena (pts) | disāya → uttaradisāya (bj: sīmu) | vessavaṇṇo → vessavaṇotipi (sya-all note) | Vessavaṇo → Ph. M8. S. -vaṇṇo throughout. (pts note) | disāya → T. M6. M7 uttaradis- (pts note) | kenacideva karaṇīyena → kenacid-eva karaṇiyena (pts)ท้าวเวสวัณมหาราชมีกรณียกิจบางอย่าง เสด็จจากทิศเหนือไปยังทิศใต้
Assosi kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya pārāyanaṁ sarena bhāsantiyā, sutvā kathāpariyosānaṁ āgamayamāno aṭṭhāsi.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | pārāyanaṁ → M8. T. par- (pts note)ได้สดับ เสียงของนันทมาตาที่กำลังสวดปารายนสูตรเป็นทำนองสรภัญญะ ได้ประทับยืนสดับ จนสวดจบ
Atha kho nandamātā upāsikā pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosi.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | pārāyanaṁ → T. -nā. (pts note) | atha kho → athakho (th)ครั้นนันทมาตาอุบาสิกาสวดปารายนสูตรเป็นทำนองสรภัญญะจบแล้วก็นิ่งอยู่
Atha kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:
abbhānumodi → abbhanumodi (bj) | atha kho vessavaṇo → athakho vessavaṇṇo (sya-all) | abbhānumodi → M6 abbhanu-; T. anumodi. (pts note)ท้าวเวสวัณมหาราชทรงทราบว่านันทมาตาอุบาสิกาสวดจบ จึงอนุโมทนาว่า
“sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī”ti.
bhaginīti → bhaginī ti (pts)“ดีละ น้องหญิง ดีละ น้องหญิง”
“Ko paneso, bhadramukhā”ti?
paneso → panesa (bj) | eso → T. M6. M7 esa. (pts note) | paneso bhadramukhāti → pan eso bhadramukhā ti (pts)“ท่านผู้มีพักตร์ผ่องใสนี้คือใคร”
“Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā”ti.
bhagini → bhaginī (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | te → M. Ph. M8 put te after bha- (pts note) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts) | mahārājāti → mahārājā ti (pts)“เราคือเวสวัณมหาราช พี่ชายของเธอ”
“Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan”ti.
hi yo → hīyo (sya-all, pts) | ātitheyyan → Ph. aṭhiteyyan; M8 ati- throughout. (pts note) | idaṁ te → idante (bjt) | idaṁ → idan (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)“ท่านผู้มีพักตร์ผ่องใส ดีละ ถ้าเช่นนั้น ขอธรรมบรรยายที่ดิฉันสวดนี้จงเป็น เครื่องต้อนรับท่าน”
“Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.
bhagini etañceva → bhaginī etaṁ ceva (bj) | me → M8 mā. (pts note) | etañceva → etañ eva (pts)“ดีละ น้องหญิง นั่นแหละจงเป็นเครื่องต้อนรับเรา
Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.
Sveva → sve ca (bj, pts1ed) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta moggallānapamukho (bj, pts) | veḷukaṇḍakaṁ → veḷukaṇṭakaṁ (bj, sya-all, pts) | mama → mamaṁ (pts) | Sveva → sve ca (cck: sī.) | ca → M. M8. S. 'va; omitted by M6. (pts note) | mamaṁ → M. Ph. M8. S. mama. (pts note) | ādiseyyāsi → M8 adhitheyyāsi. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta-moggallānapamukho (pts) | tañca → tañ ca (pts)พรุ่งนี้ ภิกษุสงฆ์มีท่านพระ สารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะเป็นประธาน ยังไม่ทันฉันอาหารเช้า จักมาถึง เมืองเวฬุกัณฏกะ เธอพึงอังคาสภิกษุสงฆ์นั้นอุทิศทักษิณาทานแก่เรา
Etañceva me bhavissati ātitheyyan”ti.
Etañceva → evañca (bj, sya-all); etañca (pts1ed) | etañceva → evañca (bj, sya-all) | Etañceva → evañca (cck: sī. syā.); etañca (cck: ?) | ca → M. evaṁ c'; eva; Ph. etaṁ c'; eva; M6. M7. S. evañ ca; T. evaṁ. (pts note) | etañceva → etañ ca (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)การทำอย่างนี้ จักเป็นเครื่องต้อนรับเรา”
Atha kho nandamātā upāsikā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpesi.
tassā rattiyā → aññataraṁ purisaṁ (sya-all) | atha kho → athakho (th) | khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts)ครั้นคืนนั้นผ่านไป นันทมาตาอุบาสิกาได้จัดของขบฉันอย่างดีไว้ในนิเวศน์ของตน
Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso yena veḷukaṇḍako tadavasari.
veḷukaṇḍako → veḷukaṇṭako (bj); veḷukaṇṭakaṁ (sya-all) | veḷukaṇḍako tadavasari → veḷukaṇṭako tad avasari (pts) | Veḷukaṇṭako → S. -kaṁ. (pts note) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputtamoggallānapamukho (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputta-moggallānapamukho (pts)ลำดับนั้นแล ภิกษุสงฆ์มีท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะเป็นประธาน ยังไม่ทันฉันอาหารเช้า ก็ได้เดินทางมาถึงเมืองเวฬุกัณฏกะ
Atha kho nandamātā upāsikā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
aññataraṁ → T. akākātaraṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th)นันทมาตาอุบาสิกาจึง เรียกบุรุษคนหนึ่งมาสั่งว่า
“ehi tvaṁ, ambho purisa, ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocehi:
ārocehi → T. M6. M7 si. (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005)“มานี่ พ่อหนุ่ม เธอจงไปยังอารามบอกภัตตกาล(เวลา ฉันอาหาร)แก่ภิกษุสงฆ์ว่า
‘kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.
nandamātuyā → nandamātāya (sya-all) | Nandamātuyā → M8. S. -mātāya. (pts note) | bhattanti → bhattan ti (pts)‘ท่านผู้เจริญ ได้เวลาแล้ว ภัตตาหารในนิเวศน์ของคุณแม่ นันทมาตาอุบาสิกาเสร็จแล้ว”
“Evaṁ, ayye”ti kho so puriso nandamātāya upāsikāya paṭissutvā ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocesi:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | ayye → Ph. M8 ayyā; M6 ayyo; T. pese; M7 pe or phe. (pts note) | paṭissutvā → M. Ph. M8 paṭisutvā; S. paṭissuṇitvā. (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | ayyeti → ayye ti (pts)บุรุษนั้นรับคำแล้วก็ไปยังอารามบอกภัตตกาลแก่ภิกษุสงฆ์ว่า
“kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
nandamātuyā → nandamātāya (sya-all) | Nandamātuyā → S. -mātāya. (pts note) | bhattanti → bhattan ti (pts)“ท่านผู้เจริญ ได้เวลาแล้ว ภัตตาหารในนิเวศน์ของคุณแม่นันทมาตาอุบาสิกาเสร็จแล้ว”
Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nandamātāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | nandamātāya → nandamātuyā (bj) | paññatte āsane → paññattāsane (bj) | Nandamātāya → T. M6. M7 mātuyā. (pts note) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputtamoggallānapamukho (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukho → sāriputta-moggallānapamukho (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)ครั้นเวลาเช้า ภิกษุสงฆ์มีท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะเป็นประธาน ครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปยังนิเวศน์ของนันทมาตาอุบาสิกาแล้วนั่ง บนอาสนะที่ปูลาดไว้
Atha kho nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
sāriputtamoggallānappamukhaṁ → sāriputtamoggallānapamukhaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sāriputtamoggallānappamukhaṁ → sāriputta-moggallānapamukhaṁ (pts) | khādanīyena bhojanīyena → khādaniyena bhojaniyena (pts)ลำดับนั้นแล นันทมาตาอุบาสิกาได้อังคาส ภิกษุสงฆ์มีท่านพระสารีบุตรและ ท่านพระโมคคัลลานะเป็นประธานให้อิ่มหนำสำราญด้วยของเคี้ยวของฉันอันประณีต ด้วยมือตนเอง
Atha kho nandamātā upāsikā āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.
bhuttāviṁ → M8. T. -vi. (pts note) | onītapattapāṇiṁ → M8 -ṇi. (pts note) | atha kho → athakho (th)เมื่อท่านพระสารีบุตรฉันเสร็จวางมือจากบาตร นันทมาตาอุบาสิกาจึงนั่ง ณ ที่สมควรที่ใดที่หนึ่งซึ่งต่ำกว่า
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nandamātaraṁ upāsikaṁ āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรได้ถามนันทมาตาอุบาสิกาว่า
“ko pana te, nandamāte, bhikkhusaṅghassa abbhāgamanaṁ ārocesī”ti?
te → T. pan'; ete. (pts note) | abbhāgamanaṁ → M8 abbho- (pts note) | bhikkhusaṅghassa → bhikkhusaṁghassa (ms2005) | ārocesīti → ārocesī ti (pts)“นันทมาตา ใครบอกการมาของภิกษุสงฆ์แก่เธอ”
“Idhāhaṁ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosiṁ.
pārāyanaṁ → pārāyaṇaṁ (bj) | pārāyanaṁ → T. M6 par- (pts note) | ahosiṁ → M. Ph. M8 -si. (pts note)นันทมาตาอุบาสิกาตอบว่า ๑. “ท่านผู้เจริญ ขอโอกาสเจ้าค่ะ ในเวลาใกล้รุ่ง ดิฉันลุกขึ้นสวดปารายนสูตร เป็นทำนองสรภัญญะจบแล้วได้นิ่งอยู่
Atha kho, bhante, vessavaṇo mahārājā mama kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:
abbhānumodi → abbhanumodi (bj) | vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | kho → omitted by T. (pts note) | mama → T. M7 maṁ. (pts note) | abbhānumodi → T. M6 abbha- (pts note) | atha kho → athakho (th)ขณะนั้น ท้าวเวสวัณมหาราชทรงทราบว่า ดิฉันสวดจบแล้ว จึงอนุโมทนาว่า
‘sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī’ti.
bhagini → bhaginī (bj) | bhagini → omitted by Ph. M8; M6 sādhu bhaginī ti (all). (pts note)‘ดีละ น้องหญิง ดีละ น้องหญิง’'
‘Ko paneso, bhadramukhā’ti?
bhadramukhā → T. M6. M7 -mukho. (pts note) | paneso bhadramukhāti → pan eso bhadramukhā ti (pts)ดิฉันจึงถามว่า ‘ท่านผู้มีพักตร์ผ่องใสนี้คือใคร’
‘Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā’ti.
vessavaṇo → vessavaṇṇo (sya-all) | te → M. Ph. M8 put te after bha-; M8 puts it also before bha- (pts note) | mahārājāti → mahārājā (bjt) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts) | mahārājāti → mahārājā ti (pts)ท้าวเวสวัณตอบว่า ‘เราคือเวสวัณมหาราช พี่ชาย ของเธอ’
‘Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan’ti.
hi yo → hīyo (sya-all, pts) | me → M8 maṁ. (pts note) | idaṁ te → idante (th) | idaṁ → idan (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)ดิฉันกล่าวว่า ‘ท่านผู้มีพักตร์ผ่องใส ดีละ ถ้าเช่นนั้น ขอธรรมบรรยายที่ดิฉัน สวดนี้จงเป็นเครื่องต้อนรับท่าน’
‘Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.
etañceva → etañ eva (pts)ท้าวเวสวัณตอบว่า ‘ดีละ น้องหญิง นั่นแหละจงเป็น เครื่องต้อนรับเรา
Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.
sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputtamoggallānapamukho (bj) | veḷukaṇḍakaṁ → veḷukaṇṭakaṁ (bj, sya-all, pts) | sveva → sve ca (pts) | mama → mamaṁ (pts) | sve → T. suve. (pts note) | ca → M. Ph. S. 'va; omitted by M8. (pts note) | mamaṁ → M. Ph. M8. T. M7. S. mama; omitted by M6. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005) | sveva sāriputtamoggallānappamukho → sve ca sāriputta-moggallānappamukho (pts) | tañca → tañ ca (pts)พรุ่งนี้ ภิกษุสงฆ์มีท่านพระสารีบุตรและท่านพระโมคคัลลานะเป็น ประธาน ยังไม่ทันฉันอาหารเช้า จักมาถึงเมืองเวฬุกัณฏกะ เธอพึงอังคาสภิกษุสงฆ์ นั้นอุทิศทักษิณาทานแก่เรา
Etañceva me bhavissati ātitheyyan’ti.
Etañceva → etañca (bj, pts1ed); evañca (sya-all) | etañceva → etañca (bj); evañca (sya-all) | Etañceva → etañca (cck: sī.); evañca (cck: syā.) | ca → S. evañ ca; M. Ph. M8 etañ c'; eva. (pts note) | etañceva → etañ ca (pts) | ātitheyyanti → ātitheyyan ti (pts)การทำอย่างนี้จักเป็นเครื่องต้อนรับเรา’
Yadidaṁ, bhante, dāne puññañca puññamahī ca taṁ vessavaṇassa mahārājassa sukhāya hotū”ti.
puññañca puññamahī ca taṁ → puññaṁ hi taṁ (si, pts1ed), puññaṁ puññamahitaṁ (sya-all), puññaṁ vā puññamahī vā (mr) | puññañca puññamahī ca → puññaṁ hi (bj) | puññañca puññamahī ca taṁ → puññaṁ hitaṁ (pts) | taṁ → puññaṁ puññamabhīti (bj: machasaṁ); puññamahaṁ (bj: PTS); puññamahitaṁ (bj: syā) | Yadidaṁ → yamidaṁ (cck: ma. ni. 1.363) | dāne → puññaṁ hi taṁ (cck: sī.); puññaṁ puññamahitaṁ (cck: syā.); puññaṁ vā puññamahaṁ vā (cck: pī.); puññaṁ vā puññamahī vā (cck: ka.) | taṁ → puññaṁ hi taṁ (cck: sī.); puññaṁ puññamahitaṁ (cck: syā.); puññaṁ vā puññamahaṁ vā (cck: pī.); puññaṁ vā puññamahī vā (cck: ka.) | puññaṁ → M. Ph. M8 add vā puññaṁ; S. adds puññaṁ. (pts note) | hitaṁ → T. M7 hita; M6 hītaṁ; M. Ph. ahi vā; M8 ahi; S. ahitaṁ. (pts note) | puññañca puññamahī ca taṁ vessavaṇassa → puññaṁ puññamahitaṁ vessavaṇṇassa (th) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | hotūti → hotū ti (pts)ท่านผู้เจริญ ขอบุญอันมีผลมากในทานนี้จงอำนวยผลเพื่อความสุขแด่ท้าวเวสวัณมหาราชเถิด”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma vessavaṇena mahārājena evaṁmahiddhikena evaṁmahesakkhena devaputtena sammukhā sallapissasī”ti.
sallapissasīti → sallapissatīti (bj) | vessavaṇena → vessavaṇṇena (sya-all) | evaṁmahiddhikena evaṁmahesakkhena → evaṁ mahiddhikena evaṁ mahesakkhena (bjt) | sallapissasīti → sallapissasī ti (pts)ที่เธอเจรจากันต่อหน้าท้าว เวสวัณมหาราชผู้เป็นเทพบุตรมีฤทธิ์มากอย่างนี้ มีศักดิ์มากอย่างนี้”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | bhante → omitted by T. (pts note) | eva → Ph. eso. (pts note) | eseva → es eva (pts)๒. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นยังมีอยู่
Idha me, bhante, nando nāma ekaputtako piyo manāpo.
ekaputtako → eko puttako (bj) | nāma → nandekā nāma (bj: sīmu) | Nando → M6. M7 Nandako. (pts note) | ekaputtako → M6. M7 eko p- (pts note)ขอโอกาสเจ้าค่ะ ดิฉันมีบุตรคนเดียวชื่อนันทะ เป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจ
Taṁ rājāno kismiñcideva pakaraṇe okassa pasayha jīvitā voropesuṁ.
okassa pasayha → okkassa paggayha (bj) | pakaraṇe okassa → kāraṇe okkassa (sya-all, pts) | kismiñci-d-eva → M. kismiṁ ca-d-eva; M8 kismi-d-eva; T. kismici. (pts note) | kāraṇe → M8. M6 karaṇe; T. M7 pakaraṇe. (pts note) | okkassa → M. M8 okassa. (pts note) | kismiñcideva pakaraṇe okassa → kismiñci-d-eva kāraṇe okkassa (pts)พระราชาได้กดขี่ ข่มเหงฆ่าเธอ เพราะสาเหตุเพียงนิดเดียว
Tasmiṁ kho panāhaṁ, bhante, dārake gahite vā gayhamāne vā vadhe vā vajjhamāne vā hate vā haññamāne vā nābhijānāmi cittassa aññathattan”ti.
vadhe → baddhe (bj) | vā → omitted by M8. (pts note) | vadhe → T. M6 baddhe; M7 vaddhe; Ph. M8 omit vadhe vā. (pts note) | nābhijānāmi → M8 na jānāmi. (pts note) | aññathattanti → aññathattan ti (pts)เมื่อเด็กนั้นถูกจับแล้วก็ตาม กำลังถูกจับก็ตาม ถูกฆ่า แล้วก็ตาม กำลังถูกฆ่าก็ตาม ถูกประหารแล้วก็ตาม กำลังถูกประหารก็ตาม ดิฉัน ไม่รู้สึกว่าจิตจะหวั่นไหวเลย”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ nandamāte.“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all) | parisodhessasīti → parisodhessatīti (bj) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (cck: syā.) | cittuppādaṁ → S. -ppādamattam. (pts note) | cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādaṁ pi parisodhessasī ti (pts)แม้เพียงจิตตุปบาทเธอก็ทำให้ บริสุทธิ์ได้”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)๓. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นยังมีอยู่
Idha me, bhante, sāmiko kālaṅkato aññataraṁ yakkhayoniṁ upapanno.
kālaṅkato → kālakato assa (bj); kālakato (sya-all, pts) | upapanno → yakkhayoniyaṁ uppanno (bj: sīmu) | kālakato → T. M6. M7 insert assa. (pts note) | yakkhayoniṁ → Ph. M8 -yoniyaṁ. (pts note) | upapanno → T. M6. M7 upp- (pts note)ขอโอกาสเจ้าค่ะ สามีของดิฉันตายแล้วไปเกิดเป็นยักษ์ตนหนึ่ง
So me teneva purimena attabhāvena uddassesi.
uddassesi → uddasseti (bj) | uddassesi → T. M7 -ti; M6 uddaseti. (pts note) | teneva → ten eva (pts)มาปรากฏตัวอย่างเดิมให้ดิฉันเห็น
Na kho panāhaṁ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṁ cittassa aññathattan”ti.
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt, th, pts) | aññathattanti → aññathattan ti (pts)ดิฉัน ไม่รู้สึกว่าจิตจะหวั่นไหวเพราะเหตุนั้นเลย”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
parisodhessasīti → parisodhessatīti (bj) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all) | cittuppādaṁ → S. -ppādamattam. (pts note) | parisodhessasī → M. T. -tī. (pts note) | cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādaṁ pi parisodhessasī ti (pts)แม้เพียงจิตตุปบาทเธอก็ทำให้ บริสุทธิ์ได้”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | me → T. inserts pana; M6 inserts it before me. (pts note) | eseva → es eva (pts)๔. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นยังมีอยู่
Yatohaṁ, bhante, sāmikassa daharasseva daharā ānītā nābhijānāmi sāmikaṁ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyenā”ti.
aticaritā → aticarituṁ (sya-all); aticarittā (pts1ed); aticārittaṁ (mr) | sāmikaṁ → (sya-all) | aticaritā → aticarituṁ (cck: syā.); aticārittaṁ (cck: ka.) | ānītā → M8. T. anītā. (pts note) | sāmikaṁ → omitted by S. (pts note) | aticarittā → M. Ph. M8 aticārittaṁ; S. aticarituṁ; M6 aticaritvā. (pts note) | yatohaṁ → yato haṁ (pts) | daharasseva → daharass eva (pts) | manasāpi aticaritā → manasā pi aticarittā (pts) | kāyenāti → kāyenā ti (pts)ขอโอกาสเจ้าค่ะ นับแต่เวลาที่สามีหนุ่มนำดิฉันผู้ยังเป็นสาวมา ดิฉันไม่เคยคิดที่จะประพฤตินอกใจ สามีเลย ไหนเลย จะประพฤตินอกใจด้วยกายเล่า”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.
cittuppādampi parisodhessasīti → cittuppādamattampi parisodhessatīti (bj); cittuppādamattam pi parisodhessasī ti (pts) | cittuppādampi → cittuppādamattampi (sya-all)แม้เพียงจิตตุปบาทเธอก็ทำให้ บริสุทธิ์ได้”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)๕. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นยังมีอยู่
Yadāhaṁ, bhante, upāsikā paṭidesitā nābhijānāmi kiñci sikkhāpadaṁ sañcicca vītikkamitā”ti.
yadāhaṁ → M8 yatāhaṁ. (pts note) | paṭidesitā → T. M6. M7 pāṭi- (pts note) | vītikkamitā → M. Ph. M8 -taṁ (without ti). (pts note) | vītikkamitāti → vītikkamitā ti (pts)ขอโอกาสเจ้าค่ะ เมื่อดิฉันแสดงตนเป็นอุบาสิกาแล้ว ไม่รู้สึกว่าได้จงใจล่วงละเมิดสิกขาบทเลย”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
ti → omitted by T. M7. (pts note) | nandamāteti → nandamāte ti (pts)“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ แม้เพียงจิตตุปบาทเธอก็ทำให้ บริสุทธิ์ได้”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | eseva → es eva (pts)๖. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นยังมีอยู่
Idhāhaṁ, bhante, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
yāvade → yāvadeva (bj, sya-all, pts1ed) | yāvade → yāvadeva (cck, pts) | yāvadeva → yāvade (bj: machasaṁ) | yāvadeva → yāvadeva (sī. syā.) saṁ. ni. 2.152 pāḷi ca aṭṭhakathāṭīkā ca passitabbā (cck note) | vivicca → omitted by T. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 paṭhamajjh- (pts note) | yāvade → yāva-d-eva (pts) | vivicceva → eva (pts)ขอโอกาสเจ้าค่ะ ดิฉันยังหวังว่า เราจะต้องสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย บรรลุปฐมฌานที่มี วิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
vivekajaṁ → samādhijaṁ (bj, sya-all, pts) | samādhijaṁ → vivekajaṁ (bj: machasaṁ) | samādhijaṁ → M8 vivekajaṁ. (pts note) | dutiyaṁ → T. M6. M7 dutiyajjh- (pts note)เพราะวิตกวิจารสงบระงับไป บรรลุ ทุติยฌานมีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
Pītiyā ca virāgā upekkhikā ca viharāmi satā ca sampajānā sukhañca kāyena paṭisaṁvedemi, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
upekkhikā → upekkhakā (bj, pts) | ācikkhanti → ācikkhantī (bj) | upekhakā → M. Ph. T. M6. M7 upekkhako; S. upekkhikā. (pts note) | ca → omitted by M. M8. (pts note) | satā → M. Ph. M8. T. M6 sato. (pts note) | sampajānā → M. Ph. M8. M7 -no; T. -naṁ. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 tatiyajjh- (pts note) | kāyena → kāye (my) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | upekkhako → upekhako (pts) | sukhavihārīti → sukhavihārī ti (pts)เพราะปีติจางคลายไป มีอุเบกขา มีสติ สัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกาย บรรลุตติยฌานที่พระอริยะสรรเสริญว่า ‘ผู้มีอุเบกขา มีสติ อยู่เป็นสุข’
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmī”ti.
viharāmīti → viharāmi (bj) | pahānā → omitted by T. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 catutthajjh- (pts note) | somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ → somanassa domanassānaṁ atthagamā adukkhaṁ asukhaṁ (bjt) | + → da (th) | pubbeva → pubb eva (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ (pts) | viharāmīti → viharāmī ti (pts)เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัสดับไปก่อนแล้ว บรรลุ จตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาอยู่”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
nandamāteti → nandamāte ti (pts)“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ”
“Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.
eseva → esova (bj) | esova → eseva (bj: machasaṁ) | eseva → es eva (pts)๗. “ท่านผู้เจริญ ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน มิใช่มีเท่านี้
Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.
aññopi → añño pi (pts)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏของดิฉัน แม้อย่างอื่นก็ยังมีอยู่
Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni nāhaṁ tesaṁ kiñci attani appahīnaṁ samanupassāmī”ti.
samanupassāmīti → samanupassāmi (bj) | yānimāni → yānīmāni (sya-all, pts) | Bhagavatā → M. M8 -to. (pts note) | pañcorambhāgiyāni → T. M6. M7 pañca or- (pts note) | saṁyojanāni → saññojanāni (bjt) | saṁyojanāni nāhaṁ tesaṁ → saññojanāni nāhantesaṁ (th) | samanupassāmīti → samanupassāmī ti (pts)บรรดาสังโยชน์ เบื้องต่ำ ๕ ประการที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว ดิฉันไม่เห็นสังโยชน์อะไรในตน เองที่ยังละไม่ได้”
“Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.
nandamāteti → nandamāte ti (pts)“นันทมาตา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ”
Atha kho āyasmā sāriputto nandamātaraṁ upāsikaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
pakkāmīti dasamaṁ → pakkāmī ti (pts) | Mahāyaññavaggo → Ph. -vaggass'; uddānaṁ; M8. M6. M7 -vaggassa udd-; T. Mahāyaññassa vaggass'; udd- (pts note) | + → nandamātusuttaṁ (bjt) | atha kho → athakho (th) | pakkāmīti → pakkāmī ti mahāyaññavaggo pañcamo tass uddānaṁ (pts)ลำดับนั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้ชี้แจงให้นันทมาตาอุบาสิกาเห็นชัด ชวนใจให้ อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่นร่าเริง ด้วยธรรมีกถา ลุกจากอาสนะแล้วจากไป
Mahāyaññavaggo pañcamo.
mahāyaññavaggo → mahāpuññavaggo (bj: PTS)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Ṭhiti ca parikkhāraṁ dve, aggī saññā ca dve parā;
ca parikkhāraṁ dve aggī → parikkhāramaggi yaññaṁ (bj) | ṭhiti ca parikkhāraṁ → tass uddānaṁ ṭhitiparikkhāraṁ (pts) | parikkhāramaggi → cittaparikkhāraṁ dve aggī (bj: sīmu) ca dve → (bj) | parā → parā duve (bj) | aggī → aggi (pts) | ca dve parā → aparā duve (pts) | duve → aggisaññā va dve parā (bj: machasaṁ); aggisaññā aparā duve (bj: sīmu) | aggi → M8 akkhi. (pts note) | saññā → T. M6. M7 sañño; M. adds ca. (pts note) | aparā → M. dve parā. (pts note) | duve → M8. T. M6 dve. (pts note)๑. สัตตวิญญาณัฏฐิติสูตร ๒. สมาธิปริกขารสูตร ๓. ปฐมอัคคิสูตร ๔. ทุติยอัคคิสูตร ๕. ปฐมสัญญาสูตร ๖. ทุติยสัญญาสูตร Methunā saṁyogo dānaṁ, nandamātena te dasāti.
dānaṁ → methunā ca saṁyogo antaṁ (bj: sīmu) | Methunā → Ph. M8. M6. S. add ca; T. M7 'va. (pts note) | saṁyogo → Ph. M8 add ca. (pts note) | dānaṁ → T. M6. M7 datta; omitted by Ph. M8. (pts note) | saṁyogo → ca saññogo (th) nandamātena → mātāya (sya-all) | Nandamātena → M8 Nandamātā ca. (pts note) | te → omitted by M. Ph. M8. (pts note) | dasā → M6 dasamī; M. M8 terasā; S. adds Paṇṇāsako samatto. *) S. gives as title Paṇṇāsakāsaṅgahitā vaggā. (pts note) | + → paṭhamo (bjt) | dasāti → dasā ti (pts)๗. เมถุนสูตร ๘. สังโยคสูตร ๙. ทานมหัปผลสูตร ๑๐. นันทมาตาสูตร
Paṇṇāsako samatto.
niṭṭhito → paṇṇasako samatto (bj: machasaṁ) | paṇṇāsako samatto → paṭhamapaṇṇāsakaṁ samattaṁ (my)ปัณณาสก์ จบ