Arakkheyyasutta๕๘ อรักเขยยสูตร
“Cattārimāni, bhikkhave, tathāgatassa arakkheyyāni, tīhi ca anupavajjo.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all, pts) | ca → T. -yyānī ti ca. (pts note) | anupavajjo → T. -vajjā. (pts note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้ ที่ตถาคตไม่ต้องรักษา และตถาคต ไม่ถูกติเตียนด้วยฐานะ ๓ ประการ
Katamāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni?ฐานะ ๔ ประการที่ตถาคตไม่ต้องรักษา อะไรบ้าง คือ
Parisuddhakāyasamācāro, bhikkhave, tathāgato;๑. ตถาคตมีความประพฤติทางกายบริสุทธิ์
natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṁ yaṁ tathāgato rakkheyya:ไม่มีกายทุจริตที่จะต้อง รักษาว่า
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
aññāsīti → aññāsī ti (bjt, pts)‘คนอื่นอย่าได้รู้กรรมนี้ของเรา’
Parisuddhavacīsamācāro, bhikkhave, tathāgato;๒. ตถาคตมีความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์
natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ yaṁ tathāgato rakkheyya:ไม่มีวจีทุจริตที่จะต้อง รักษาว่า
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
aññāsīti → aññāsī ti (pts)‘คนอื่นอย่าได้รู้กรรมนี้ของเรา’
Parisuddhamanosamācāro, bhikkhave, tathāgato;
-Parisuddhamanosamācāro → Ph. T. -māno- (pts note)๓. ตถาคตมีความประพฤติทางใจบริสุทธิ์
natthi tathāgatassa manoduccaritaṁ yaṁ tathāgato rakkheyya:ไม่มีมโนทุจริตที่จะต้องรักษาว่า
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
aññāsīti → aññāsī ti (pts)‘คนอื่นอย่าได้รู้กรรมนี้ของเรา’
Parisuddhājīvo, bhikkhave, tathāgato;
Parisuddhājīvo → M8 corr. into -suddhasammājīvo. (pts note)๔. ตถาคตมีอาชีวะบริสุทธิ์
natthi tathāgatassa micchāājīvo yaṁ tathāgato rakkheyya:
micchāājīvo → micchājivo (bj) | micchājivo → micchāājīvo (bj: machasaṁ) | micchā-ājīvo → Ph. micchāj- (pts note)ไม่มีมิจฉาอาชีวะ(เลี้ยงชีพผิด)ที่จะต้องรักษาว่า
‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
aññāsīti → aññāsī ti (pts)‘คนอื่นอย่าได้รู้กรรมนี้ของเรา’
Imāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni.นี้คือฐานะ ๔ ประการที่ตถาคตไม่ต้องรักษา
Katamehi tīhi anupavajjo?
tīhi → omitted by T. (pts note)ตถาคตไม่ถูกติเตียนด้วยฐานะ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Svākkhātadhammo, bhikkhave, tathāgato.
Svākkhātadhammo → M. Ph. -to dh- throughout; M8 svākhyāto dh- (pts note)๑. ตถาคตมีธรรมที่กล่าวไว้ดีแล้ว
Tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessati:
koci → T. kena. (pts note)เราไม่เห็นนิมิต นี้ว่า ‘สมณะ พราหมณ์ เทวดา พรหม หรือใครๆ ในโลก จักทักท้วงเราด้วยคำพูดที่มีเหตุผล ในธรรมนั้นว่า
‘itipi tvaṁ na svākkhātadhammo’ti.
tvaṁ → tavaṁ (sya-all) | itipi tvaṁ → iti pi te (pts) | na → itipi te na (bj: sīmu) | pi → M8 inserts so. (pts note) | te → M. Ph. M8. S. tvaṁ. (pts note) | svākkhātadhammo → M8 svākhvāto dh- (pts note) | svākkhātadhammoti → svākkhātadhammo ti (pts)แม้เพราะเหตุนี้ ท่านจึงมิใช่เป็นผู้มีธรรมที่กล่าวไว้ ดีแล้ว’
Nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.
na → omitted by M8. (pts note) | samanupassāmi → T. samānu- (pts note) | nimittametaṁ → nimittam etaṁ (pts)เราเมื่อไม่เห็นนิมิตแม้นั้น
Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
Etamahaṁ → etampahaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | etamahaṁ → etampahaṁ (bj, sya-all) | etampahaṁ → etamahaṁ (bj: machasaṁ) | Etamahaṁ → etaṁpahaṁ (cck: sī. syā.) | vesārajjappatto → M8 vessā-; T. vesārappatto. (pts note) | etamahaṁ → etaṁ p ahaṁ (pts)จึงถึงความเกษม ไม่มีความกลัว แกล้วกล้าอยู่
Supaññattā kho pana me, bhikkhave, sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā.
me → omitted by M. Ph. M8. (pts note) | nibbānagāminī paṭipadā → nibbānagāminīpaṭipadā (bjt)๒. เราได้บัญญัติไว้ดีแล้วซึ่งข้อปฏิบัติที่ให้ถึงนิพพาน
Yathāpaṭipannā mama sāvakā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
yathā → T. M6 yatthā. (pts note) | viharanti → T. M6. M7 viharati. (pts note) | yathāpaṭipannā → yathā paṭipannā (th, pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)โดยวิธีที่สาวกทั้งหลาย ของเราปฏิบัติตามแล้ว ย่อมทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันไม่มีอาสวะ เพราะอาสวะสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ ในปัจจุบัน
Tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessati:
paṭicodessati → M. Ph. M8. T. M6. M7 -dissati, here and in the next place. (pts note)เราไม่เห็นนิมิตนี้ว่า ‘สมณะ พราหมณ์ เทวดา พรหม หรือใครๆ ในโลก จักทักท้วงเราด้วยคำพูดที่มีเหตุผลในธรรมนั้นว่า
‘itipi te na supaññattā sāvakānaṁ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā tava sāvakā āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharantī’ti.
yathāpaṭipannā tava sāvakā → yathā paṭipannā tathāgatasāvakā (bj) | supaññattā → sapaññattā (sya-all) | tathāgatasāvakā → tavasāvakā (bj: machasaṁ) | te → M8 me. (pts note) | yathā → M6 tathā; T. M7 only ya. (pts note) | sāvakā → T. Tathāgatasā-; M6 mama. (pts note) | + → anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā (bjt) | itipi → iti pi (pts) | viharantīti → viharantī ti (pts)แม้เพราะเหตุนี้ ท่านมิได้บัญญัติไว้ดีแล้วซึ่งข้อปฏิบัติที่ให้ถึงนิพพาน โดยวิธีที่สาวกทั้งหลายของท่านปฏิบัติตามแล้ว ย่อมทำให้แจ้ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ ฯลฯ’
Nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.
na → omitted by T. (pts note) | nimittametaṁ → nimittam etaṁ (pts)เราเมื่อไม่เห็นนิมิตแม้นั้น
Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
etamahaṁ → etampahaṁ (bj, sya-all) | etampahaṁ → etamahaṁ (bj: machasaṁ) | asamanupassanto → M8 anupassanto. (pts note) | etamahaṁ → etaṁpahaṁ (th) | etamahaṁ → etaṁ p ahaṁ (pts)จึงถึง ความเกษม ไม่มีความกลัว แกล้วกล้าอยู่
Anekasatā kho pana me, bhikkhave, sāvakaparisā āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharanti.
pe → M. la; Ph. M8 pa; T. M6. M7 give it in full. (pts note) | + → anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā (bjt)๓. สาวกบริษัทของเราหลายร้อย ทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ ฯลฯ
Tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessati:เราไม่เห็นนิมิตนี้ว่า ‘สมณะ พราหมณ์ เทวดา พรหม หรือ ใครๆ ในโลก จักทักท้วงเราด้วยคำพูดที่มีเหตุผลในธรรมนั้นว่า
‘itipi te na anekasatā sāvakaparisā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’ti.
diṭṭheva → ditth eva (pts) | anekasatā → T. -taṁ. (pts note) | viharantī → M6 vihareyyan ti. (pts note) | itipi → iti pi (pts) | viharantīti → viharantī ti (pts)แม้เพราะเหตุนี้ สาวกบริษัทหลายร้อยของท่าน มิได้ทำให้แจ้ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะ เพราะอาสวะสิ้นไปด้วย ปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน’
Nimittametaṁ, bhikkhave, na samanupassāmi.
samanupassāmi etamahaṁ → samanupassati etaṁpahaṁ (sya-all) | na → omitted by M8. M7. (pts note) | nimittametaṁ → nimittam etaṁ (pts)เราเมื่อไม่เห็นนิมิตแม้นั้น
Etamahaṁ, bhikkhave, nimittaṁ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
etamahaṁ → etampahaṁ (bj) | ahaṁ → M. Ph. M8 etam ahaṁ. (pts note) | etamahaṁ → etaṁpahaṁ (th) | etamahaṁ → etaṁ p ahaṁ (pts)จึงถึงความเกษม ไม่มีความกลัว แกล้วกล้าอยู่
Imehi tīhi anupavajjo.ตถาคตไม่ถูกติเตียนด้วยฐานะ ๓ ประการนี้แล
Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa arakkheyyāni, imehi ca tīhi anupavajjo”ti.
ca → (bj) | anupavajjoti pañcamaṁ → anupavajjo ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการที่ตถาคตไม่ต้องรักษา และตถาคตไม่ถูก ติเตียนด้วยฐานะ ๓ ประการนี้แล