Mahānāmasutta๒๕ มหานามสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิโครธาราม เขตกรุง กบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ลำดับนั้น เจ้าศากยะพระนามว่ามหานามะเสด็จเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้วประทับนั่ง ณ ที่ สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kittāvatā nu kho, bhante, upāsako hotī”ti?
hotīti → hotī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลชื่อว่าอุบาสก ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”
“Yato kho, mahānāma, buddhaṁ saraṇaṁ gato hoti, dhammaṁ saraṇaṁ gato hoti, saṅghaṁ saraṇaṁ gato hoti;
Yato → T. adds ca; M8 omits all from Yato to Yato. (pts note) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “มหานามะ เมื่อใดแล บุคคลเป็นผู้ถึง พระพุทธเจ้าเป็นสรณะ เป็นผู้ถึงพระธรรมเป็นสรณะ เป็นผู้ถึงพระสงฆ์เป็นสรณะ
ettāvatā kho, mahānāma, upāsako hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)เมื่อนั้น บุคคลชื่อว่าอุบาสก ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล”
“Kittāvatā pana, bhante, upāsako sīlavā hotī”ti?
hotīti → hotī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุบาสกชื่อว่าผู้มีศีล ด้วยเหตุเพียงเท่าไร”
“Yato kho, mahānāma, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti;
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts)“มหานามะ เมื่อใดแล อุบาสกเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ เป็นผู้เว้นขาด จากการลักทรัพย์ เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม เป็นผู้เว้นขาดจากการ พูดเท็จ เป็นผู้เว้นขาดจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาท
ettāvatā kho, mahānāma, upāsako sīlavā hotī”ti.
hotīti → hotī ti (pts)เมื่อนั้นอุบาสกชื่อว่าผู้มีศีล ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล”
“Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā”ti?
Kittāvatā → T. adds ca. (pts note) | parahitāyāti → parahitāyā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุบาสกชื่อว่าผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตนเอง แต่ไม่ปฏิบัติ เพื่อเกื้อกูลผู้อื่น ด้วยเหตุเพียงเท่าไร”
“Yato kho, mahānāma, upāsako attanāva saddhāsampanno hoti, no paraṁ saddhāsampadāya samādapeti;
samādapeti → samādāpeti (?) | attanāva → attanā ca (sya-all) | mahānāma → mahānāmo (pts) | samādapeti → samādāpeti (cck: ?)“มหานามะ เมื่อใดแล อุบาสก ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา แต่ไม่ชักชวน ผู้อื่นให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา
attanāva sīlasampanno hoti, no paraṁ sīlasampadāya samādapeti;
attanāva → attanā ca (sya-all)ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล แต่ไม่ชักชวนผู้อื่น ให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล
attanāva cāgasampanno hoti, no paraṁ cāgasampadāya samādapeti;
attanāva → attanā ca (sya-all)ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้เป็น ผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ
attanāva bhikkhūnaṁ dassanakāmo hoti, no paraṁ bhikkhūnaṁ dassane samādapeti;
attanāva → attanā ca (sya-all) | dassanakāmo → T. dassanāya kāmo. (pts note) | bhikkhūnaṁ → T. bhikkhū. (pts note)ตนเองเป็นผู้ประสงค์จะเห็นภิกษุ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้เห็นภิกษุ
attanāva saddhammaṁ sotukāmo hoti, no paraṁ saddhammassavane samādapeti;
saddhammassavane → saddhammasavaṇe (bj) | attanāva → attanā ca (sya-all) | saddhammasavane → S. saddhammassa- throughout. (pts note)ตนเองเป็นผู้ประสงค์จะฟังสัทธรรม แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ฟังสัทธรรม
attanāva sutānaṁ dhammānaṁ dhāraṇajātiko hoti, no paraṁ dhammadhāraṇāya samādapeti;
attanāva → attanā ca (sya-all) | dhāraṇajātiko → dhārakajātiko (sya-all, pts) | dhammadhāraṇāya → M8 -ṇe. (pts note)ตนเองเป็นผู้ ทรงจำธรรมที่ฟังแล้วไว้ได้ แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ทรงจำธรรมที่ฟังแล้วไว้ได้
attanāva sutānaṁ dhammānaṁ atthūpaparikkhitā hoti, no paraṁ atthūpaparikkhāya samādapeti;
attanāva sutānaṁ → attanā dhatānaṁ (bj, pts) | atthūpaparikkhitā → atthūpaparikkhī (bj, pts); atthupaparikkhī (sya-all) | attanāva → attanā ca (sya-all) | atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all) | attanā → attanāva (bj: machasaṁ) | dhatānaṁ → M. Ph. M8. S. sutānaṁ. (pts note) | atthūpaparikkhī → Ph. -kkhito; M8 -kkhaṁ; M6 -kkhato. (pts note)ตนเองเป็น ผู้พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ฟังแล้ว แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้พิจารณาเนื้อความแห่งธรรม
attanāva atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, no paraṁ dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti.
attanāva → attanā ca (sya-all) | attanā → M. Ph. M8 add 'va; S. ca. (pts note) | aññāya → omitted by Ph. (pts note) | paraṁ → Ph. inserts attham aññāya dhammam a- (pts note) | dhammānudhammappaṭipanno → dhammānudhammapaṭipanno (bjt, th) | dhammānudhammappaṭipattiyā → dhammānudhammapaṭipattiyā (bjt, th)ตนเองเป็นผู้รู้อรรถรู้ธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม แต่ไม่ชักชวนผู้อื่นให้ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā”ti.
parahitāyāti → parahitāyā ti (pts)เมื่อนั้น อุบาสกชื่อว่าผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตนเอง แต่ไม่ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลผู้อื่น ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล”
“Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā”ti?
cāti → cā ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุบาสกชื่อว่าผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตนเองและเพื่อเกื้อกูล ผู้อื่น ด้วยเหตุเพียงเท่าไร”
“Yato kho, mahānāma, upāsako attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti;
Yato → T. adds ca. (pts note) | saddhāsampadāya → Ph. saddhāya sampadāya. (pts note) | parañca → parañ ca (pts)“มหานามะ เมื่อใดแล อุบาสก ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา และชักชวน ผู้อื่นให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา
attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti;
parañca → parañ ca (pts)ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล และชักชวนผู้อื่น ให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล
attanā ca cāgasampanno hoti, parañca cāgasampadāya samādapeti;
parañca → parañ ca (pts)ตนเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ และชักชวนผู้อื่นให้เป็น ผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ
attanā ca bhikkhūnaṁ dassanakāmo hoti, parañca bhikkhūnaṁ dassane samādapeti;
hoti → Ph. inserts parañ ca bhikkhūnaṁ dassanakāmo hoti. (pts note)ตนเองเป็นผู้ประสงค์จะเห็นภิกษุ และชักชวนผู้อื่นให้เห็นภิกษุ
attanā ca saddhammaṁ sotukāmo hoti, parañca saddhammassavane samādapeti;
saddhammassavane → saddhammasavaṇe (bj) | parañca saddhammassavane → parañ ca saddhammasavane (pts)ตนเองเป็นผู้ประสงค์จะฟังสัทธรรม และชักชวนผู้อื่นให้ฟังสัทธรรม
attanā ca sutānaṁ dhammānaṁ dhāraṇajātiko hoti, parañca dhammadhāraṇāya samādapeti;
dhāraṇajātiko → dhārakajātiko (sya-all, pts) | dhārakajātiko → M. Ph. M8 dhāraṇa- always. (pts note) | dhammadhāraṇāya → Ph. M8 -ṇe. (pts note) | parañca → parañ ca (pts)ตนเองเป็นผู้ทรง จำธรรมที่ฟังแล้วไว้ได้ และชักชวนผู้อื่นให้ทรงจำธรรมที่ฟังแล้วไว้ได้
attanā ca sutānaṁ dhammānaṁ atthūpaparikkhitā hoti, parañca atthūpaparikkhāya samādapeti,
sutānaṁ → dhatānaṁ (bj, pts) | atthūpaparikkhitā → atthūpaparikkhī (bj, pts); atthupaparikkhī (sya-all) | atthūpaparikkhāya → atthupaparikkhāya (sya-all) | dhatānaṁ → M8 dhātānaṁ; M. Ph. S. sutānaṁ. (pts note) | atthūpaparikkhī → Ph. M6 -kkhitā; M8 -kkhaṁ. (pts note) | parañca → parañ ca (pts)ตนเองเป็นผู้ พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ฟังแล้ว และชักชวนผู้อื่นให้พิจารณาเนื้อความแห่งธรรม
attanā ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, parañca dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti.
ca → Ph. inserts attham aññāya dhammam a- (pts note) | dhammānudhammappaṭipanno → dhammānudhammapaṭipanno (bjt, th) | dhammānudhammappaṭipattiyā → dhammānudhammapaṭipattiyā (bjt, th)ตนเองเป็นผู้รู้อรรถรู้ธรรมแล้วปฏิบัติธรรมตามสมควรแก่ธรรม และชักชวนผู้อื่นให้ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā”ti.
cāti pañcamaṁ → cā ti (pts) | ca → omitted by Ph. M8. T. M6. M7. (pts note)เมื่อนั้น อุบาสกชื่อว่าผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตนเองและ เพื่อเกื้อกูลผู้อื่น ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล”